A Useful Ghost – Pee chai dai ka (2025)

Regie: Ratchapoom Boonbunchachoke | 130 minuten | komedie, drama, fantasie, horror, thriller | Acteurs: Davika Hoorne, Wisarut Himmarat, Apasiri Nitibhon, Wanlop Rungkumjad, Wisarut Homhuan, Gandhi Wasuvitchayagit, Ornanong Thaisriwong, Kritpahat Srimangkornkaew, Katanyu Swangsri, Dhyan Ho, Wachara Kanha, Krittin Thongmai, Supravee Jantanasavedol, Viyada Givanon, Kamonpun Subsaendee, Ekwikorn Kotpet, Sirichai Phongsirithaworn

Wat als je onlangs overleden vrouw terugkeert in de vorm van een… stofzuiger? Het lijkt op het eerste oog een bizar uitgangspunt dat te idioot is om überhaupt over na te denken. Debuterend regisseur Ratchapoom Boonbunchachoke bewijst met ‘A Useful Ghost’ het tegendeel.

Het begint allemaal bij een personage dat we leren kennen als Academic Ladyboy. Hij koopt een stofzuiger en nadat hij zijn appartement stofvrij heeft gemaakt, hoort hij tijdens zijn slaap een constant gehoest. Wanneer blijkt dat dit geluid uit de stofzuiger komt, belt hij een reparateur die vervolgens direct op de stoep staat. De twee raken in gesprek en de reparateur vertelt hem het mysterie van de stofzuigers.

Dat mysterie voert ons naar Nat en March. Nat is gestorven, maar wil haar man beschermen en neemt bezit van een stofzuiger. Het klinkt hilarisch en hoewel het menig frappante, geestige beelden oplevert – lees: een van de grappigste seksscènes ooit – is het vooral heel aandoenlijk. March slikt het feit dat zijn vrouw tot stofzuiger verworden is als zoete koek. Zijn familie, die toch al geen hoge pet op hadden van Nat, denkt daar wezenlijk anders over. Dit zorgt voor een hoop gortdroge scènes die qua hilariteit veel weghebben van Wes Andersons films enerzijds en qua absurdisme de mosterd hebben gehaald bij Yorgos Lanthimos.

In de tweede akte verandert de toon en wordt het een stuk ernstiger. Het wordt ineens een contemplatieve en bijna meditatieve beleving. Dat komt ‘A Useful Ghost’ niet geheel ten goede. Het dromerige gevoel blijft sterk aanwezig, mede door de muziek, maar de ruiten van het eigenzinnige karakter worden met een kiezelsteen ingegooid. Het wankelt en boet een tikkeltje aan kracht in.

Gelukkig komt er met een zinderend, kafkaësk slotstuk genoeg leven in om te spreken van een zeer geslaagde film. Daar komt alles samen en aanschouwen we cinema van de bovenste plank. Na het gelauwerde ‘Uncle Boonmee Who Can Recall His Past Lives’ van Thailands bekendste cineast Apichatpong Weerasethakul blijkt het land met Ratchapoom Boonbunchachoke nog een getalenteerde auteur met de focus op geesten en rouwverwerking in huis te hebben.

Hoe er in Thaise films wordt omgesprongen met geestverschijningen is bewonderenswaardig. Het is slechts een gegeven dat ze er zijn en het wordt gezien als iets dat net zo bij het leven hoort als het leven zelf. Dat is een prachtig gedachtegoed waar we vanuit onze Westerse cultuur iets kunnen leren. Want meer nog dan om het bestaan van geesten, gaat ‘A Useful Ghost’ om acceptatie en loslaten versus je ergens aan vastklampen. De bezeten stofzuiger is slechts een vehikel om de daadwerkelijke onderliggende gedachten te duiden.

De dromerigheid wordt zoals eerder genoemd kracht bijgezet door de soezende score van Chaibovon Seelookwar. ‘A Useful Ghost’ is rijk aan kunstzinnige shots waarin alles trefzeker op elkaar is afgestemd en de mise-en-scène tot in de puntjes is uitgewerkt. Neem ook de manier waarop de stofzuigers zijn geportretteerd. Het heeft iets vertederends à la WALL•E. Dat is razend knap, want buiten de welbekende stofzuigers van Henry zijn het over het algemeen emotieloze apparaten die enkel dienen voor het verwijderen van stof.

Afgezien van het trage middenstuk, is ‘A Useful Ghost’ een overtuigend regiedebuut dat in Hollywood nooit gemaakt had kunnen worden. Het is een genrecocktail zoals ze die alleen in Azië serveren. Het begint als een komische tour de force, terwijl je een uur later nog net geen traan wegpinkt omwille van een huishoudelijk apparaat. Sluit je ogen niet voor deze arthouseparel en droom weg met de liefste stofzuiger in de filmgeschiedenis.

Sjoerd Crins

Waardering: 4

Bioscooprelease: 7 mei 2026