Alleen samen (2022)
Regie: Kim Smeekes | 26 minuten | documentaire, korte film
Weinig broer- en zussenbanden zo sterk of in ieder geval bijzonder als die van een meerling, zou je kunnen concluderen uit de Teledoc Campus-film ‘Alleen samen’ (2022) van Kim Smeekes. De regisseur leerde de excentrieke en kleurrijke Chrisje Moes kennen via het werk en toen ze hoorde dat zij de helft van een eeneiige tweeling was, was ze – terecht – enorm gefascineerd. Hoe kon er van zo’n unieke vrouw nog eentje rondlopen? Er werd al langer op de tweeling als onderwerp voor een film geaast, maar de jonge vrouwen hielden de boot af. Tot het moment dat Kim Chrisje vroeg, en onder de strikte voorwaarde dat de regisseur “alleen samen” met de tweeling was tijdens het filmen, is deze korte documentaire er dan toch gekomen.
Chrisje en Lisa voelen elkaar feilloos aan, zijn stapelgek met elkaar en maken elkaars zinnen – à la Kwik, Kwek en Kwak – af. Dat is niet oneerbiedig bedoeld, het is gewoonweg net zo grappig. Het is soms ook alsof zij een front vormen tegen de rest van de wereld. Er wordt geen beslissing genomen zonder de andere helft te raadplegen, maar vaak hoeft dat niet eens en komt de mening of het advies ongevraagd vanzelf wel. De dames nemen daarbij geen blad voor de mond, plagen elkaar naar hartelust. De film start bijvoorbeeld met een close up van de rozeharige Chrisje die zich met blauwe mascara en glittersteentjes opmaakt voor een feestje en aan Lisa vraagt of ze nog verder moet gaan. Daarop zegt Lisa spontaan: “Nee, het is juist eindelijk mooi”, gevolgd door een lachbui van beide kanten.
Dat is ook opvallend: de tweeling lacht vrijwel altijd tegelijkertijd en op dezelfde manier. Het is bijna griezelig. Toch toont de documentaire Chrisje net iets vaker in kwetsbare situaties. Op een feestje ziet ze met argusogen Lisa kletsen, lachen en dansen met een jongen en de jaloezie druipt van het scherm. “Wie was die jongen?” vraagt ze aan een breed lachende Lisa, die de emoties van haar zus naast zich neer lijkt te leggen. Ook bij de verhuizing van Chrisje uit het ouderlijk huis – die vlakbij Lisa gaat wonen – toont Lisa zich net wat stoerder (“Ik slaap liever in mijn eigen bed,” als Chrisje het heeft over samen slapen) en geeft ze kleine steekjes onder water.
Een bijzondere wending, die je als documentairemaker vooraf niet kunt plannen, krijgt ‘Alleen samen’ als Lisa in verwachting raakt. Chrisje geeft met haar sensitieve opstelling een nieuwe betekenis aan ‘gemengde gevoelens’, natuurlijk is ze blij voor haar zus, maar het gevoel van ‘wat gebeurt er nu met mij?’ overheerst. En dat is natuurlijk heel logisch, als je leven zo erg vervlochten is met dat van een ander. Kim Smeekes heeft een prachtig en respectvol portret gemaakt van deze twee vrouwen, die letterlijk en figuurlijk samen sterker zijn dan alleen. Voor een buitenstaander lijkt hun band misschien verstikkend, maar voor deze twee mooie individuen werkt het.
Monica Meijer
Waardering: 3.5
Speciale vertoning: Nederlands Film Festival 2022
Uitzending op tv: 20 december 2022