Amrum (2025)

Regie: Fatih Akin | 93 minuten | drama | Acteurs: Jasper Billerbeck, Laura Tonke, Lisa Hagmeister, Kian Köppke, Lars Jessen, Detlev Buck, Matthias Schweighöfer, Diane Kruger, Dirk Böhling, Hark Bohm, Tony Can, Rita Feldmeier, Ingo Bendixen, Marek Harloff, Morten Bo Heine, Max Hopp, Polli Leuner, Jorid Lukaczik, Bernd Moss, Florentine Panizza, Thomas Perkins, Siemen Rühaak, Jan Georg Schütte, Steffen Wink

Gedurende de Tweede Wereldoorlog vochten de Duitsers tot het bittere einde door. Zelfs acht dagen na de dood van Adolf Hitler werd er nog strijd gevoerd op het Europese continent en bleven mensen trouw aan de nazistische ideologie en partij. De structuren bleven verrassend genoeg overeind en represailles en executies bleven plaatsvinden in Duitsland. Fatih Akin waagt zich aan deze geschiedenis en vertelt met ‘Amrum’ een coming-of-age-verhaal in Nazi-Duitsland dat zijn laatste adem uitblaast.

Het zijn de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog en kleine Nanning is met zijn moeder, tante en broertje gevlucht naar het Duitse eilandje Amrum, dicht bij de Deense grens. Zijn familie zijn overtuigde nazi’s: vader Wilhelm is een hoge pief in de partij en schrijft boeken over eugenetica, terwijl moeder Hille, zwanger van een derde kind, niet vies is om iemand met afwijkende opinies te verklikken. Wanneer Hille het nieuws hoort dat de Führer zijn eigen leven heeft genomen, stort ze ineen en breekt haar water. Ze eet niet en wil enkel wit brood met boter en honing; ingrediënten die niet simpel te vinden zijn. Nanning, door een combinatie van (opgelegde) plichtsbesef en liefde voor zijn moeder, trekt zijn stoute (Hitlerjugend) schoenen aan en trekt Amrum in.

Akin en co. schetsten een uitgebluste en ontwrichte samenleving: overtuigde nazi’s die tot het einde vasthouden aan leugens; oorlogsvluchtelingen die alles moesten achterlaten; mensen met persoonlijke vetes tegen het nationaalsocialistische regime en degenen die gewoon met rust gelaten willen worden. In deze turbulente tijd groeit Nanning, fantastisch vertolkt door Jasper Billerbeck, op. Hij is net op die leeftijd dat je nog heel kneedbaar bent door je ouders en omgeving, maar dat je ook voor jezelf begint na te denken. Het is deze wisselwerking die meer dan eens tot uiting komt in zijn avontuur naar eten, want zijn zoektocht gaat niet zonder slag of stoot en confronteert hem met de gruwelen die oorlog met zich meebrengt.

De makers schrikken er niet voor terug om complexe thema’s aan bod te laten komen, zonder ze expliciet te benoemen. Nanning ondervindt vroeg in zijn leven wat het is om door een groep weggezet te worden als ‘anders’ (beter bekend als ‘othering’). Zijn verwarring is dan ook groot wanneer hij door de Duitse schooljongens wordt weggeduwd, omdat hij geen Amrumer is en niet ‘hun’ taal spreekt. Bovendien heeft hij ongeveer door dat hij deel is van een systeem, maar hij is nog te jong om de precieze implicaties ervan te doorgronden. Hij is immers geen slechte jongen die het beste voorheeft met anderen; iemand die in een gezonde omgeving ongetwijfeld een doorsnee kind had geweest. Haat is een menselijk product en dit tonen door de ogen van een kind is een (vergiftigd) geschenk.

De film bespreekt de thema’s eerder vluchtig, zonder naar een concreet punt toe te werken. ‘Amrum’ geeft geen echte boodschap mee, noch de verwachte aha-erlebnis. Dat is enigszins verrassend gezien, de thematiek. In tijden van polarisatie, waar extremen goed gedijen, zou je tenminste een afwijzing van zulke ideologieën, gedachtegoeden en structuren verwachten. Dit is enerzijds geen verrassing voor een film vanuit het perspectief van een kind, maar aan de andere kant slaagt Taika Waititi’s komedie ‘Jojo Rabbit’ hier wel met glans in.

Met ‘Amrum’ brengt Akin een ode aan diens reeds overleden mentor en cineast Hark Bohm – de oude man op het einde –, op wie het verhaal is gebaseerd. Een eerbetoon dat ook nog eens prachtig in beeld is gebracht door Karl Walter Lindenlaub. De weelderige duinen en zeeën geven een gevoel van rust en lijken wel een tafereel uit een schilderwerk van het 17e-eeuwse Nederlandse realisme. Het biedt rust in wat een tijd was van rupturen. Misschien wel te rustig, want het ontbreken van een boodschap in het narratief geeft de film met momenten een leeg gevoel. Gelukkig is er nog Jasper Billerbeck, kleine Nanning, die er toch het beste van wil maken.

Nick Majchrowicz

Waardering: 3

Bioscooprelease: 19 maart 2026