And the King Said, What a Fantastic Machine (2023)

Regie: Axel Danielson, Maximilien Van Aertryck | 88 minuten | documentaire

Zowat elke zelf-respecterende aardbewoner heeft tegenwoordig een camera op zak. Maar er was ooit een tijd dat het koude zwarte oog zeer zeldzaam was. Desondanks zijn er sinds de uitvinding van fotografie altijd mensen geweest met een mening over het effect van de camera op de mensheid. Ook filmmakers Axel Danielson en Maximilien Van Aertryck (onder auspiciën van Ruben ‘Triangle of Sadness’ Östlund) doen graag een duit in het zakje over dit onderwerp met hun razend gemonteerde vogelvlucht door bijna twee eeuwen.

Af en toe komt de doorstomende montage van foto’s en filmpjes tot een abrupte stilstand, zoals bij het stukje over de Duitse filmmaker Leni Riefenstahl die heel laconiek reageert op de vraag hoe ze de politieke inhoud scheidde van wat ze als regisseur moest doen voor ‘Triumph des Willens’ (1935). Volgens haar hield ze zich vooral bezig met de technische vragen over hoe je de nazipropaganda het beste in beeld bracht, niet zozeer met wat de nazi’s zeiden. Voor haar was het gewoon werk.
De Riefenstahl – cameo is prachtig buskruit. Maar waar focussen Danielson en Van Aertryck zich eigenlijk op? Het lijkt met name over véél te gaan: over de oorsprong van fotografie; de manipulatie en misbruik ervan; de institutionalisering van het beeld op televisie (waar is het massamedium film? Was dat niet ook een mediatraining voor veel van wat er na kwam?); de democratisering van het produceren van beelden (iedereen kan het!); de verdere vercommercialisering hiervan, als in het idee dat beelden van jezelf financiële dan wel eendagsvlieg potentie hebben.

Om onduidelijke redenen zijn de makers tijdens het maakproces de focus puller kwijtgeraakt. Er passeren een tig onderwerpen maar Danielson en van Aertryck zeggen er jammer genoeg opvallend weinig over behalve dat de aantrekkingskracht tussen de mens en de camera er is om te blijven en in vele vormen voorkomt. Wellicht had het beter gewerkt als een pilot voor een streamingdienst-serie, want het blijven boeiende en belangrijke onderwerpen om over na te denken. Nu lijdt hun poging aan hetzelfde euvel waar sociale media, die oneindige stroom aan beelden, doorgaans van wordt beticht: het glipt als los zand door de vingers heen.

Roy van Landschoot

Waardering: 2.5

Bioscooprelease: 26 oktober 2023