Anne (32) zoekt vrienden (2024)

Regie: Anne van der Steen | 30 minuten | documentaire

‘Anne (32) zoekt vrienden’ is een originele, charmante documentaire waarvan de muziek (Glenn Markesteijn en Marcel Jansen) net zo aanstekelijk is als de film zelf. Hoewel de film soms meer fictief aanvoelt dan documentair, met zorgvuldig geënsceneerde camerahoeken, een opvallend kleurenpalet van flamingoroze en babyblauw, en een uitgekiende mise-en-scène, blijft het een prachtige documentaire die raakt aan iets wezenlijks: de onvolmaaktheid van het leven en de eenzaamheid die daarmee onvermijdelijk samenhangt.

Anna van der Steen, de centrale figuur van de film en tevens regisseur, staat als dertiger voor een gevoel dat velen zullen herkennen: hoe meer de tijd verstrijkt, hoe meer vriendschappen van je afdruipen en je jezelf als individu in het leven ziet staan. Op een manier die onmiskenbaar doet denken aan ‘Sherman’s March’ (1985) van Ross McElwee – waarin de maker zijn ex-vriendinnen bezoekt om te begrijpen wat er is misgegaan – gaat Anna op zoek naar haar oude vrienden en confronteert hen met de vraag: waarom zijn we geen vrienden meer? Maar waar McElwee kiest voor de nuchtere realiteit van de documentaire, pakt Van der Steen uit met een sterk gestileerde vorm.

Die vorm zet je in het begin misschien op het verkeerde been. Hoe kan het dat iemand als Anna – een leuke Brabantse jonge vrouw, goed gekleed, onderwezen, wonend in een sfeervol, modern ingericht huis – geen vrienden heeft? Ze lijkt vanaf minuut één iemand die midden in het leven staat, die het leven zonder moeite naar zich toe zou moeten trekken. Maar al snel haalt de realiteit de gestileerde fictie in en leidt Anna ons subtiel naar de centrale vraag: Wat houdt vriendschap eigenlijk in?

Anna laat ons kennismaken met bijzondere duo’s die allemaal op hun eigen manier de essentie van vriendschap belichamen: twee oude vissers die elkaar al hun hele leven kennen, twee vriendinnen van voetbal die samen een camper hebben gekocht, en twee circusartiesten waarbij de één letterlijk het leven van de ander in handen heeft tijdens het messenwerpen.

Toch zijn het vooral de scènes waarin Anna de controle over de regie verliest die het meest raken. Wanneer ze haar oude vrienden confronteert, krijgt ze niet alleen te horen wat er misging, maar ook wie ze is – iets wat ze misschien liever niet had willen horen. Juist daar leren we Anna als mens kennen, en niet langer als het personage in deze op Wes Anderson geïnspireerde, perfect gestileerde wereld. Die eerlijkheid schittert ook wanneer Anna op ‘vriendschapsdates’ gaat en een vrouw ontmoet die al haar huisdieren naar eten heeft genoemd – een ontmoeting die zichtbaar ongemakkelijk is. Op deze momenten wringt de film even, en daardoor overstijgt hij zichzelf. We voelen ons één met Anna en denken wellicht aan het beroemde citaat van de Amerikaanse schrijver en filosoof Henry David Thoreau: “De meeste mensen leiden levens van stille wanhoop.”

‘Anne (32) zoekt vrienden’ is een slim gemaakte, vermakelijke film die luchtig lijkt, maar ondertussen de kijker confronteert met vragen over vriendschap, eenzaamheid en volwassen worden. Met vakmanschap laat Van der Steen scènes in een wervelstorm op elkaar volgen als een zorgvuldig gestructureerde dialoog, waarbij de antwoorden nooit simpel zijn. Het resultaat is een moedige documentaire die je laat wensen dat je Anna’s vriend was – of die je in ieder geval aanspoort om je jas aan te trekken, de kroeg in te lopen en een praatje te maken met de eerste de beste vreemdeling die misschien net zo eenzaam blijkt te zijn als jij.

Martijn Smits

Waardering: 4

Speciale vertoning: Nederlands Film Festival 2024
TV-release: 28 oktober 2024