April (2024)

Regie: Dea Kulumbegashvili | 135 minuten | drama | Acteurs: Ia Sukhitashvili, Kakha Kintsurashvili, Merab Ninidze, Roza Kancheishvili, Ana Nikolava, David Beradze, Sandro Kalandadze, Tosia Doloiani, Beka Songhulashvili, Nika Beridze, Nino Chabashvili, Temo Khutsishvili, Aleksandre Khvedelidze, Nino Kutateladze, Elene Makashvili, Alexandre Mrelashvili

‘April’ gaat over Nina, een gynaecologe die in een ziekenhuis werkt in een dorpje in Georgië. Wanneer er bij een geboorte iets goed mis gaat, komt de schuld bij haar te liggen. Heeft ze alles gedaan om het leven van het baby’tje te redden? Had zijn dood voorkomen kunnen worden als ze had gekozen voor een keizersnee? Bij een gesprek met haar meerdere, een collega en de vader van het overleden kindje is de spanning om te snijden. Als blikken konden doden, was Nina er niet meer geweest, maar toch wacht de vader op het moment dat Nina’s baas en collega de kamer uit zijn, om haar voor de voeten te gooien dat hij weet dat ze illegale abortussen uitvoert.

Georgië is een land van contrasten. Zo is abortus legaal in het land (tot twaalf weken), maar een ziekenhuis of kliniek is niet verplicht om het uit te voeren. Vooral in landelijk gelegen ziekenhuizen is het moeilijk een arts te vinden die een vrouw daarmee wil helpen. Ook het opleidingsniveau verschilt enorm tussen dorpjes en de grote steden. Hoewel minderjarigen niet mogen trouwen, gebeurt dat op het platteland nog veel, waardoor er een vicieuze cirkel ontstaat van jonge gezinnen, die geen geld hebben om hun kinderen een goede opleiding te geven, die op hun beurt weer kinderen krijgen als ze zelf nog niet volwassen zijn, enzovoort.

Hoewel filmmaker Dea Kulumbegashvili deze tegenstrijdigheden niet in ‘April’ verwerkt heeft, is deze informatie wel van belang om de gebeurtenissen in de film te duiden. Kulumbegashvili heeft daarentegen wel veel contrasten in haar speelfilm verwerkt. De film, die je kunt scharen onder de noemer ‘slow cinema’, bevat rauwe, realistische scènes, zoals een echte bevalling vrijwel aan het begin van de film (van bovenaf gefilmd), maar ook dromerige, magisch realistische scènes, die mede door het inzetten van geluid, wat unheimisch aanvoelen. Zo zien we een gezichtsloos, maar toch onmiskenbaar vrouwelijk figuur, net niet ontdaan van alle menselijkheid, met huidvellen – of is het toch klei? – op plekken waar het niet hoort, voorzichtig bewegen door het water. Op de achtergrond horen we kinderen spelen. Wanneer Nina (Ia Sukhitashvili, met wie Kulumbegashvili eerder haar debuut ‘Beginning’ maakte) later vertelt over een traumatische gebeurtenis in haar jeugd, krijg je als kijker het idee dat deze figuur misschien wel haar vleesgeworden angsten is. Ook later maakt deze mysterieuze figuur haar opwachting, de eventuele interpretatie ervan krijgt slechts een licht duwtje van Kulumbegashvili.

Er is veel dat ‘April’ de kijker meegeeft om over na te denken: hoe oneerlijk is het verdeeld dat niet overal in de wereld vrouwen het recht hebben om te beslissen over hun lichaam. Hoezo is de pil een taboe? Zijn er voor vrouwen, die niet zwanger willen worden, geen andere voorbehoedsmiddelen beschikbaar in Georgië: een spiraaltje, een anticonceptiestaafje? De film voelt aan alle kanten urgent en relevant, ook Nina’s – levensgevaarlijke – zoektocht naar anonieme sex met vreemden is aanleiding tot reflectie. Waarom ze dit doet is duidelijk, het heeft er alle schijn van dat Nina er maar moeilijk in slaagt om verbinding te vinden met mensen in haar omgeving. Ze voelt zich – mede door haar rol die ze zichzelf heeft toebedacht in de samenleving – vervreemd van alles en iedereen. Zelfs een (voormalige?) geliefde – en nu gewaardeerde collega, belast met het onderzoek naar haar mogelijke misstap bij de bevalling – dringt niet echt tot haar door.

Wat wel jammer is, is dat door de gekozen point of view – we zien veel scènes alsof Nina ze zelf filmt – het moeilijker is om een connectie te krijgen met het hoofdpersonage. Bij sommige gefilmde gesprekken heb je als kijker echt de behoefte om haar gezicht te zien. Natuurlijk mag je zelf invullen wat je verwachting is van haar reacties, maar iets meer houvast zou prettig zijn.

Toch is de som van de delen in ‘April’ meer dan de moeite waard: van de wonderschone cinematografie die Georgië in al zijn schoonheid (het klaprozenveld!) én troosteloosheid vangt tot de uitgekiende frames, waaraan je hele discussies over de bedoelingen van de regisseur kunt ophangen.

Monica Meijer

Waardering: 3.5

Bioscooprelease: 4 september 2025