Avant il n’y avait rien (2024)
Regie: Yvann Yagchi | 71 minuten | documentaire
Filosoof en onderzoeker Bart Brandsma zei tijdens het NOS verkiezingsdebat 2023: “Polarisatie is vooral ongezond wanneer we de ander als obstakel gaan zien voor de toekomst die ik mij wens”. Dit citaat is zeer relevant voor ‘Avant il n’y avait rien’, een persoonlijke documentaire over het polariserende Israëlisch-Palestijns conflict. De film is gemaakt vóor de oorlog tussen Hamas en Israël, maar toont net zo goed hoe onhoudbaar de middenpositie is geworden en het kiezen van een kant noodzakelijk.
Palestijnse filmmaker Yagchi probeert de hechte vriendschap met zijn Israëlische jeugdvriend te herstellen. Nadat ze samen zijn opgegroeid in Zwitserland zijn ze elkaar uit het oog verloren. Yagchi’s vriend vertrok naar Israël om daar een actieve aanwinst in het annexeren van Palestijns grondgebied te worden. Hij krijgt geen naam in de film, ook zijn hoofd is onherkenbaar doorgekrast, hij stopte de medewerking met de film al snel omdat hij zou bang zijn voor de politieke dimensie van de film. De anti-Palestijnse uitspraken die hij maakt verafschuwen Yagchi. Door deze ontwikkelingen verschuift de nadruk van de film steeds meer naar de Palestijnse achtergrond van de regisseur, die hij onderzoekt aan de hand van zijn eigen familiegeschiedenis.
‘Avant il n’y avait rien’ is enerzijds een poging tot het herstellen van een vriendschap en het overwinnen van verschillende politieke voorkeuren. Anderzijds staat de film in het teken van een mislukte poging tot het innemen van een middenpositie en hoe Yagchi’s vriend hem gaat zien als obstakel voor zijn toekomstvisie. Dit laatste creëert de nare nasmaak die bijblijft. Ondanks de vele pogingen van Yagchi lukt het niet deze onorthodoxe vriendschap te herstellen.
Met nadruk op de Palestijnse achtergrond van de regisseur versplintert het doel van de film een beetje, maar dit tweede deel is even interessant. De scènes waarin Yagchi praat met de prachtig geanimeerde oudoom zijn het hoogtepunt van de film. Naar aanleiding van de boeken die zijn oudoom achterliet tijdens de Nakba reconstrueert Yagchi op toegankelijke wijze zijn herkomst. Tegelijkertijd dient dit als leidraad voor het gedeeltelijk tonen van Palestijns onrecht door de jaren heen. De toegankelijk creatieve vorm van deze korte geschiedenisles is mooi. Het nadeel is alleen dat door de korte speelduur van 71 minuten en de omvang van het conflict, het een incomplete behandeling blijft van een wreed conflict.
Deze toegankelijke documentaire, gemaakt door de sympathieke Yagchi, heeft een interessant uitgangspunt en een boeiende uitwerking. Daarnaast is het onderwerp zeer relevant en de behandeling daarvan persoonlijk en integer. Het laat zien hoe moeilijk en polariserend het Israëlisch-Palestijns altijd al is geweest. Voor Yagchi ligt een mogelijke oplossing in onze jeugd, de kern van ons bestaan, waar ondanks een verschillende achtergrond vriendschap mogelijk is. En daar zou hij best wel eens gelijk in kunnen hebben.
Ian van Asch
Waardering: 4
Speciale vertoning: IFFR 2024