Belladonna of Sadness – Kanashimi no Beradonna (1973)

Regie: Eiichi Yamamoto | 86 minuten | animatie, drama | Originele stemmencast: Aiko Nagayama, Chinatsu Nakayama, Masaya Takahashi, Masakane Yonekura, Katsuyuki Itô, Shigako Shimegi, Masaaki Tsukada, Hatsuo Yamaya, Reiko Niimura, Akio Hayashi, Masakazu Yamaguchi, Yozo Isozaki, Masashi Ishibashi, Orio Yoshiro, Machiko Ito, Hitoshi Gôko, Kikuchi Kenyukai, Tatsuya Nakadai

In 1973 bracht de Japanse animatiestudio Mushi Production ‘Belladonna of Sadness’ uit, het derde deel in hun Animerama reeks van animatiefilms voor volwassenen, die uiteindelijk de doodsteek bleek te zijn voor de studio. De Animerama trilogie bestaat uit thematisch aan elkaar verwante, erotische anime’s, waarvan de eerste twee werden geproduceerd met medewerking van manga legende Osama Tezuka. Van die twee erotische, maar ook komische en experimentele films werd alleen ‘A Thousand and One Nights’ (1969) in Japan een succes, ‘Cleopatra’ (1970) flopte zowel in Japan als daarbuiten. Ook de veel serieuzere en nog experimentelere ‘Belladonna of Sadness’, ditmaal zonder Tezuka, trok geen volle zalen en nog hetzelfde jaar ging Mushi Production failliet. Dat de film niet aansloeg bij het grote publiek, was niet geheel onverwacht, want de film is allesbehalve makkelijke kost, zowel qua inhoud als vorm.

‘Belladonna of Sadness’ is gebaseerd op het boek La Socière (1862) van de Franse geschiedschrijver Jules Michelets. Het uitgangspunt van dat werk is dat hekserij een rechtvaardige uiting van verzet was door de lagere klassen tegen de kerk en het feodale systeem. In de film wordt het knappe pas getrouwde boerenmeisje Jeanne op haar huwelijksnacht verkracht door de kasteelheer en zijn gevolg. Kort daarop raakt Jeanne in de ban van een fallus-achtig wezentje met wie ze een duivels pact sluit: haar lichaam (en uiteindelijk ook haar ziel) in ruil voor macht.

Geweld, seks en satanisme doorrookt met een dikke wolk jaren zestig psychedelica, is natuurlijk al een acquired taste, maar wat ‘Belladonna of Sadness’ nog aparter maakt, is dat het amper echt een animatiefilm genoemd kan worden. Het grootste deel bestaat uit weliswaar prachtig getekende, stilstaande plaatjes in een plethora aan tekenstijlen, waarover de stemacteurs hun teksten uitspreken zonder dat er ook maar iets als een lip beweegt. Soms loopt er wat geanimeerds door het beeld, of krijgen we suggestief pulserende vormen te zien, maar meestal is het slechts de camera die beweegt door deze te pannen langs de details van een grotere compositie.

‘Belladonna of Sadness’ mag met recht een gedurfde kunstfilm worden genoemd, die de kijker overlaadt met een weldaad aan visuele creativiteit en schoonheid. Niet verwonderlijk dus dat de film na zijn oorspronkelijke flop alsnog is uitgegroeid tot een cultklassieker. Of de film in de geest van Michelet gezien kan worden als emancipatoir of daarentegen juist als sexploitation moet de kijker maar voor zichzelf uitmaken.

Alberto Ciaccio

Waardering: 4

Speciale vertoning: Kaboom Animation Festival 2025