Door dik en dun – Zivot k sezrání (2024)

Regie: Kristina Dufková | 80 minuten | animatie, drama | Nederlandse stemmencast: Andrew van Ostade, Clara Cleymans, Nathan Bouts, Daphne Agten, Jan Schepens

Tsjechische animatie geniet al decennialang wereldfaam; van de poëtische poppenfilms van Jiří Trnka tot de surrealistische werelden van Jan Švankmajer. Die rijke traditie leeft voort in een nieuwe generatie makers die de grenzen opnieuw verlegt. Dankzij stevige staatssteun en internationale samenwerkingen beleeft de Tsjechische animatie een opvallende renaissance, met namen als Daria Kashcheeva (‘Daughter’), Diana Cam Van Nguyen (‘Inbetween Worlds’) en Kristina Dufková, wier speelfilmdebuut ‘Living Large’ (in Nederland uitgebracht onder de titel ‘Door dik en dun’) vorig jaar een plekje kreeg in de hoofdcompetitie van Annecy. De film past perfect in de nieuwe Tsjechische animatiegolf en bewijst hoe eigentijdse thema’s en ambachtelijke stop-motion hand in hand kunnen gaan en hoe Tsjechische animatie opnieuw aansluiting vindt bij het internationale publiek.

Het is de laatste dag van de zomervakantie voor Ben, een slimme, stevige jongen van twaalf met een passie voor koken en muziek. Hij woont bij zijn hardwerkende moeder, die thuis een kliniek runt voor zieke dieren. Zijn ouders zijn gescheiden, maar hij heeft met beiden een warme band. Samen met zijn beste vriend Erik vormt hij de Big Ben Band, waarin hij als zanger en tekstschrijver zijn emoties kwijt kan. Wanneer Ben na de zomer terugkeert naar school, ontdekt hij dat alles veranderd is: de jongens hebben nu puistjes en de meisjes zijn uitgegroeid tot jonge vrouwen. Vooral Klára is onweerstaanbaar aantrekkelijk geworden. Een controle bij de schoolarts drukt hem echter keihard met de neus op de feiten: zijn gewicht is uit de hand gelopen. Voor het eerst ziet Ben zijn lichaam als een obstakel om erbij te horen – en vooral om liefde te vinden. Bens kijk op zijn lichaam verandert: hij ziet het nu als een belemmering om Klára’s hart te winnen. Eten en koken gaven hem altijd zo’n fijn gevoel, moet dat nu ineens veranderen? Op school wordt Ben uitgelachen door de arrogante Max en zijn maatjes Polda en Olda. Tot overmaat van ramp wordt hij publiekelijk vernederd door de gemene gymdocent, meneer Moron, die hem constant op de korrel neemt. En dat alles gebeurt voor de ogen van Klára. Gelukkig staan zijn familie en vrienden hem bij. Langzaam, ondanks botsingen en obstakels, herwint Ben zijn zelfvertrouwen.

Regisseur Kristina Dufková baseerde ‘Door dik en dun’ op de Franse jeugdroman ‘Trop gros?’ van Mikaël Ollivier. “Ik las het boek dertien jaar geleden voor aan mijn dochter en wist meteen: dit is het verhaal dat ik wil verfilmen,” vertelt ze. “Er waren toen nauwelijks inspirerende films voor oudere kinderen, die grappig, slim en oprecht tegelijk waren.” Het idee bleef haar jarenlang bezighouden. Uiteindelijk maakte ze er een liefdevol en gelaagd stop-motionproject van, een proces dat maar liefst twaalf jaar duurde.

‘Door dik en dun’ vertelt op ontwapenende wijze over opgroeien, zelfacceptatie en het loslaten van de kindertijd. Ben leert zijn lichaam én zijn onzekerheden omarmen, ondanks de soms pijnlijke confrontaties met zichzelf. De film gaat over het accepteren van wie je bent, over leren omgaan met je fouten en de kracht vinden om ze recht te zetten.

‘Door dik en dun’ is volledig met de hand gemaakt: een minutieus stop-motionproject waarin elk gebaar, elk gerecht en elke emotie frame voor frame tot leven komt. Soms met het nodige kunst- en vliegwerk. Geen wonder dat het Dufková zo veel tijd kostte om de film te maken. Het ontwerpen van Ben bleek voor de makers een enorme uitdaging. “Hij moest sympathiek blijven, ook met zijn grotere lijf,” legt Dufková uit. “Het was moeilijk om hem goed in beeld te krijgen naast de andere poppen.” Maar het uiteindelijke resultaat mag er zijn; we sluiten de figuur Ben direct in ons hart. Het mag duidelijk zijn dat Dufková veel zorg en aandacht besteedde aan haar personages. Om een voorbeeld te noemen: de poppen kregen echt menselijk haar, dat dagelijks werd gewassen en gestyled. Als dat van ‘Door dik en dun’ geen ‘labour of love’ maakt, dan weten wij het ook niet meer!

Naast beeld speelt muziek een centrale rol. Bens liedjes, geschreven door de bekende Tsjechische zanger Jiří Macháček, weerspiegelen zijn gemoedstoestand en fungeren als venster naar zijn binnenwereld. De muziek is essentieel, want via zijn songs begrijpen we Ben beter dan via woorden. Niets is gemakkelijk voor een jongen die balanceert tussen kindertijd en puberteit. We maken Bens turbulente gedachten en emoties van dichtbij mee, via de liedteksten die hij schrijft en via zijn verbeelding, dromen en nachtmerries. Het publiek krijgt een kijkje in Bens geest, komt eruit met liefde en begrip voor hem en herkent de universele worstelingen van het opgroeien. Met humor, warmte en verbluffend vakmanschap laat ‘Door dik en dun’ zien dat animatie niet alleen voor kinderen is. Het is een teder en eerlijk portret van de worstelingen van de puberteit – en van de moed om jezelf te blijven, door dik en dun.

Patricia Smagge

Waardering: 4

Bioscooprelease: 29 oktober 2025