Echo – Bergmál (2019)

Regie: Rúnar Rúnarsson | 79 minuten | drama | Acteurs: Ragnar Jónsson, Bjarki Thor, Jens Kristjan, Ahd Tamimi, Vivian Ólafsdóttir, Jón Helgason, Helga Kristín Helgadóttir, María Haraldsdóttir, Vigfús Þormar Gunnarsson, Arnfinnur Daníelsson, Kolbrún Anna Björnsdóttir

Pionier van de IJslandse cinematografie Rúnar Rúnarsson (Reykjavik, 1977) neemt de kijker in ‘Echo’ (’Bergmál’) in 56 videoportretjes mee naar kerstmis in IJsland. Het zijn evenzovele verhalen waarin we meestal ergens middenin vallen. We worden uitgedaagd te bedenken wat vooraf ging, wat er te zien is, en wat er nog gaat komen. De verbanden tussen de scènes lijken soms moeilijk te vinden. De spelers in de film zijn meestal geen professionele acteurs en komen nooit meer dan één keer voor. Bovendien komt geen enkele locatie twee keer voor in deze relatief korte film (79 minuten).

De shots worden bij elkaar gehouden door het denkraam van Rúnarsson. Hij verzet zich zowel tegen het Hollywoodse happy end als tegen de opvatting van sommige filmhuisproducenten dat het leven hel is. Rúnarsson kiest voor de verrassing : “…because in life, when you fall down, you pick yourself up and the sun starts shining again. There is always hope – you should never give up.”

Rúnarsson kiest dus voor de zekerheid van de onzekerheid: Ons leven golft op en neer maar uit elk dal kun je weer omhoog kruipen, en na elk geluk dreigt weer de val in het ravijn. Elk van de 56 verhalen in ‘Echo’ bevat een up of een down. De film sluit niet voor niets af met de camera gericht op de enorme golven van een oneindige zee die dan weer het schip optillen en dan weer het schip de diepste diepten induwen. Dat is dan ook de enige scène waarin de camera meebeweegt want in alle andere scènes kiest de regisseur voor een vast camerastandpunt. De kijker wordt buitengesloten en zit als een vlieg op de muur mee te kijken naar wat zich voor zijn ogen afspeelt, en dat is heel divers.

De opening is prachtig met een wasstraat waarin de borstels elk op hun beurt hun vrolijke dansje uitvoeren met de auto die door de wasstraat schuift. Maar, als ze tot stilstand komen spat het verdriet er vanaf. Het kleine geluk zien we op een willekeurig IJslands plein waar de bevolking een kerstlied zingt en de beste wensen krijgt. Het grote verdriet voel je tot in je botten als de gescheiden moeder te horen krijgt dat ze dit jaar met kerst de kinderen niet krijgt, tegen de afspraken in.

Aangrijpend is de opname waarin twee 112 telefonisten noodoproepen behandelen en ontwapenend is het zwembad waarin voornamelijk oudere dames aan aquajogging doen in de vrieskou met hun instructeur ingepakt als een michelinvrouwtje op de kant. Een flink aantal van deze verhaaltjes speelt zich af in koude betonnen nieuwbouwwijken. In één ervan wordt bij de jaarwisseling vuurwerk afgestoken. Het plezier komt pas om de hoek kijken als twee meisjes een paar biertjes pikken zodat ze toch nog een feestje kunnen vieren. Tenslotte zien we de oneindige angst en eenzaamheid van de hond onder de bank, bang voor het vuurwerk gevolgd door het beeld van een met één bord gedekte tafel met een fles wijn en een magnetron maaltijd ernaast terwijl een man met kennelijk plezier zit te appen.

‘Echo’ is een fascinerende film waarin elk videoportret dermate gelaagd is dat er voor eenieder wat te vinden en te bedenken is.

Ton IJlstra

Waardering: 4

Bioscooprelease: 12 december 2019