Favoriete films van Cinemagazine-recensenten 2023

Hieronder brengen we weer ons jaarlijkse overzicht van wat (een aantal van de) recensenten van Cinemagazine tot hun favoriete films van het afgelopen bioscoopjaar 2023 rekenen. Ze kozen hierbij een top drie uit de officiële bioscoopreleases (zie voor de complete lijst onze lijst op Letterboxd.com). Dit vullen ze aan met films die niet gezien zijn en waarvan verwacht wordt dat ze wel een top tien plekje verdienen, of films die op een andere manier hun plekje in de spotlight verdienen.

Roy van Landschoot

Mijn top drie, niet per se in deze volgorde:

Oppenheimer

‘Oppenheimer’ is een knaller op atomair niveau! Geen seconde van de drie uur is achteloos. Elke beeld- en geluidsporie van de film schreeuwt uit: luister, kijk en huiver. Christopher Nolan laat deze keer heel knap zijn talent voor bombastisch entertainment met betekenisvol, lucide drama samen vallen. Misschien is dit wel hetgeen wat Amerikaanse regisseurs, zoals Francis Ford Coppola en Martin Scorsese, in de jaren zeventig voor ogen hadden. Naast de grote tragiek dat Robert J. Oppenheimer aan het hoofd stond van een uitvinding waarmee de mens zichzelf en de natuur kan vernietigen, is het ook indringend hoe de film het persoonlijke met het politieke verweeft – een spiegel voor roerige tijden. Dat het niet slaagt voor het Japanse perspectief-examen is een valide kritiek. Is dan het eerste schot voor de boeg een double bill met ‘Godzilla Minus One’?

Anatomy of a Fall

‘Anatomy of a Fall’ sleurt je mee in de val, zonder schaamte voor pijnlijke details, van een turbulent huwelijk. Heeft echtgenote Sandra (geweldig dubbelzinnig gespeeld door Sandra Hüller) haar man Samuel nu wel of niet het extra zetje gegeven? Hoewel hun huwelijk geen sprookje was (van wie wel?), weet je nooit helemaal wie nu wie in het ootje neemt, buiten maar ook in de rechtbank, de laatste hoop voor enige rechtvaardigheid waardigheid. Als een akelige kriebel achter in de keel blijft de waarheid hangen. Je zou bijna wensen dat de doden konden spreken. Maar zou dat helpen voor hun zoontje? Ondanks dat de film waarheidsvinding niet begraaft (let op het grote belang van taal), ziet de kijker dat de emotionele puin daarmee niet als zonneklaar verdwijnt. Op eigenzinnige wijze tikt regisseur Justine Triet Ingmar Bergman en Claude Chabrol aan. Kortom, rechtbankdrama’s laaiden dit jaar het grote scherm weer op, met ‘Saint Omer’ (Alice Diop, 2023) als nipte achtervolger.

May December

‘May, December’ is de lente en de winter, broeierig fel en bitter koud, ineen. Voor dit snerpende melodrama brengen regisseur Todd Haynes en actrices Julianne Moore en Natalie Portman het beste in elkaar naar boven. Moore vertolkt een vrouw van middelbare leeftijd in een relatie met een veel jongere echtgenoot (hun prille begin werd als schandaal breed uitgemeten in de pers) en Portman een actrice die het koppel, met inmiddels volwassen kinderen, komt opzoeken als voorstudie voor een film. Een vleugje ‘Persona’ (Ingmar Bergman, 1966) maar vooral weer een Haynes die de rafelrandjes weet te vinden van wat goed en fout is onder de Amerikaanse zon.

Eervolle vermeldingen:
‘About Dry Grasses’; Aftersun; ‘Blind Willow, Sleeping Woman’; ‘Broker’; ‘Das Lehrerzimmer’; ‘De bezette stad’; ‘Eo’; ‘Falcon Lake’; ‘Fallen Leaves’; ‘Killers of the Flower Moon’; ‘Mona Lisa and The Blood Moon’; ‘The Natural History of Destruction’; ‘No Bears’; ‘The Quiet Girl’; ‘The Whale’; ‘Tar’; ‘Women Talking’.

Er was weer eens gedoe over de staat van de Nederlandse film(industrie) op het Nederlands Film Festival. De laatste jaren is er meer in kunstzinnige projecten geïnvesteerd maar de internationale oogst daarvoor is zeer mager (de Denen en Belgen winnen er al jaren meer en maken zelfs minder films per jaar. Oei, oei!). Echter, dit soort verwachtingen creëren bitterzoete dromen. Geduld hebben is een schone zaak in deze, en natuurlijk makers kansen bieden en hun ontwikkeling koesteren. Zo is er de guitige coming-of-age film van regisseur (en stripmaker) Guido van Driel. Zijn eerdere werk, waaronder de ‘Wederopstanding van een Klootzak’ (2013), toonde al belofte maar bij ‘Toen we van de Duitsers verloren’ maakt van Driel een prachtige sprong voorwaarts.

Top drie gemiste films:
1. Godland
2. Le ravissement
3. All the Beauty and Bloodshed

Frank Heinen

1. The Banshees of Inisherin

Een tragikomisch, messcherp, ingetogen en zwartgallig portret van een verloren vriendschap tussen de naïeve goedzak Pádraic (komisch, maar tegelijkertijd breekbaar en aandoenlijk neergezet door een Colin Farrell in absolute topvorm) en de door existentiële twijfels overmeesterde Einzelgänger Colm (eveneens een masterclass van Brendan Gleeson). De film combineert de droogkomische humor van ‘In Bruges’ met een stevige dosis melancholie, mysterie (waarom wil Colm van de ene op de andere dag niets meer weten van zijn vriend?) en een interessante filosofische inslag.

2. Spider-Man: Across the Spider-Verse

Het vervolg op de succesvolle en verrassend originele animatietopper ‘Spider-Man: Into the Spider-Verse’ is nog groter, bonter en gewaagder dan zijn reeds kleurrijke en rijkgeschakeerde voorganger. Een bonte stoet aan alternatieve ‘spideys’ uit diverse universa, een tsunami aan knipogen naar het Marvel-bronmateriaal, wervelende actie en een fantasierijk scala aan kleuren en film- en muziekstijlen: het is een krachtig medicijn tegen de talloze inspiratieloze remakes en halfbakken superheldenfilms die de laatste jaren uit de koker van Hollywood rollen. Ondanks dat overdaad soms op de loer ligt in deze drukke en visueel overrompelende film, blijft het een coherent en meeslepend geheel dat je moeiteloos ruim twee uur lang aan het scherm gekluisterd houdt.

3. Guardians of the Galaxy Vol. 3

Waar Rocket, Star-Lord, Gamora, Drax en Groot begonnen als toch wel wat obscure (in vergelijking met wereldberoemde superhelden als Captain America, Thor of de Hulk) buitenbeentjes in het Marvel-filmuniversum, levert de Guardian-reeks de eigenzinnigheid en kwalitatieve coherentie die bij veel andere franchises ontbreken. Deel drie, dat zich vooral focust op het hartverscheurende achtergrondverhaal van de grofgebekte doch sympathieke ruimtewasbeer Rocket, is een waardige afsluiter van de trilogie van James Gunn.

Uitstekende CGI, heerlijke muziek, nieuwe aliens en monsters, een overtuigende slechterik (eentje die je als kijker hartgrondig haat) en een volwassen boodschap zorgen voor een lekker lopende en uitgebalanceerde film waarin humor, avontuur en tragiek elkaar moeiteloos afwisselen. De gruwelijke experimenten die de kwaadaardige High Evolutionary uitvoert om een perfect superras te creëren, zal menig dierenliefhebber een traan ontlokken en kan gezien worden als een krachtig statement tegen vivisectie.

Gedeelde nummer drie: EO

Het toewijzen van de bronzen medaille was dit jaar geen sinecure. ‘EO’ is namelijk een staaltje experimentele filmkunst dat mij net zo kon bekoren als de blockbuster ‘Guardians of the Galaxy Vol. 3’. De film van Jerzy Skolimowski volgt de wederwaardigheden van de voormalige circusezel EO. Bevrijd en vervolgens aan zijn lot overgelaten, ploetert EO zich door de soms hartverwarmende, maar veel vaker onverschillige of zelfs brutale mensenwereld. Een aandoenlijk, geestelijk, bij vlagen komisch, verrassend, stilistisch fraai en soms gewelddadig avontuur dat je aanzet tot nadenken over de menselijke natuur en onze schizofrene omgang met andere wezens.

Eervolle vermeldingen
Killers of the Flower Moon, The Whale, John Wick: Chapter 4, Whale Nation, Evil Dead Rise, The Last Voyage of the Demeter, Indiana Jones and the Dial of Destiny, Onze natuur, het wilde België

Beste horrorfilm
2023 was dankzij het verschijnen van een aantal sterke titels een behoorlijk jaar voor de horrorfilm. We zagen de terugkeer van Art the Clown en een nieuwe ‘Evil Dead’, terwijl geliefde franchises als ‘Saw’ en ‘Insidious’ eveneens verrijkt werden met nieuwe delen. Toch stal het Australische juweeltje ‘Talk to Me’ afgelopen jaar de horrorshow. De regisseurs Danny en Michael Philippou benutten de trukendoos van het genre optimaal en zetten zonder overbodige jump scares een afwisselend luchtig, doodeng en beklemmend verhaal neer. Een efficiënte en met zichtbaar plezier gemaakte schrikmachine die het traditionele en veelvuldig uitgemolken genre van ‘possession horror’ naar een zeldzaam hoog niveau tilt.

Gemist
Oppenheimer, Godzilla Minus One, Terrifier 2, Saw X, Dungeons & Dragons: Honor Among Thieves, A Haunting in Venice, The Equalizer 3

Ton IJlstra

1. Oppenheimer

Ongeëvenaard vakmanschap in de lichte en donkere passages. Enorme spanning met een duidelijk zichtbare interne strijd.

2. Barbie

De film die je zelf altijd al hebt willen maken maar nooit aan hebt gedacht dat het mogelijk was. Barbie en Ken doorgevoerd tot in het absurde, en toch … zo logisch.

3. The Eternal Memory

Het ondenkbare zichtbaar gemaakt. De aankondiging van een tragische dood in slow motion. Hoe het lot ook kan worden gedragen door het slachtoffer en de vrouw.

Gemiste films 2023
1. Saint Omer
2. Bed Rest (Omdat het een van de slechtst scorende films is. Ik wil ook wel eens zien wat een ander slecht vindt)
3. Anatomy of a Fall

Tom Holtackers

1. Barbie

2023 was het jaar van Barbenheimer. Een ongekend cultureel fenomeen dat mensen weer massaal naar de bioscopen dreef, iets wat ‘Top Gun: Maverick’ vorig jaar lukte. En dan is er natuurlijk altijd de vraag welke film het beste is, ‘Barbie’ of ‘Oppenheimer’. Mijn inziens is dat bij uitstek ‘Barbie’. Een superslimme, kleurrijke en bizar grappige film vol sociaal commentaar met een paar van de beste performances van het jaar. Een instant klassieker.

2. Aftersun

Als je bedenkt dat ‘Aftersun’ het debuut is van regisseuse Charlotte Wells, is geloof je het haast niet. Geregisseerd met zoveel emotie en zelfvertrouwen: een gelouterd regisseur kan er nog een puntje aan zuigen. Sophie kijkt terug op haar laatste vakantie met haar vader. ‘Aftersun’ bespreekt thema’s als depressie en jeugdigheid en doet dit op een absoluut fenomenale manier.

3. Killers of the Flower Moon

Dit absolute epos van oude meester Martin Scorsese hoort in de bovenste regionen van elk eindejaarslijstje thuis. De film bevat drie acteerprestaties van het allerhoogste niveau van Leonardo Di Caprio, Lily Gladstone en Robert De Niro. Daarnaast gaat het einde van de film de historie in als een van de allerbeste ooit.

Top 3 beste sequels:
1. John Wick 4
2. Spider-Man: Across the Spider-Verse
3. Mission: Impossible – Dead Reckoning Part One

Top 3 gemist:
1. How To Blow Up A Pipeline
2. The Quiet Girl
3. Society of the Snow

Patricia Smagge

1. The Quiet Girl

Wie je ook bent, waar je ook opgroeit; allemaal zoeken we een plek waar we ons thuis voelen. Vanuit de ogen van de negenjarige Caít ervaren we haar zoektocht naar die veilige haven, waarbij de plek zelf minder belangrijk is dan de mensen die er wonen. Zowel hartverscheurend als hartverwarmend debuut van de Ierse regisseur Colm Bairéad en een minstens zo indrukwekkende hoofdrol van de jonge Catherine Clinch.

2. Aftersun

Sophie blikt terug op een vakantie met haar vader toen ze elf jaar was. Tot zover niks bijzonders zou je zeggen. Maar in handen van de debuterende Schotse regisseur Charlotte Wells verandert deze film over een ogenschijnlijk onbekommerd weekje in de zon in een klein bitterzoet meesterwerkje, doordrenkt van melancholie, emoties en betekenis.

3. Oppenheimer

Naar de nieuwe film van Christopher Nolan wordt standaard reikhalzend uitgekeken, maar ook nu maakte hij de hooggespannen verwachtingen waar. Nolans ambitieuze biopic over de vader van de atoombom werd een overdonderend, gelaagd fenomeen dat je drie uur lang aan het scherm gekluisterd houdt. De dreun van die bom komt op vele niveaus binnen.

Ook erg goed: Broker, The Whale, Faedre & Modre, Elemental, Barbie, The Killers of the Flower Moon

Fijnste louterende roadtrip:
Na zelf drie weken door Engeland en Ierland te hebben gereisd, was het kijken van ‘The Unlikely Pilgrimage of Harold Fry’ een fijne manier om nog even na te genieten. In zijn onwaarschijnlijke pelgrimstocht passeert Harold de schilderachtige Codswolds, de ongerepte natuur van Dartmoor en steden als Bath en Exeter. Tijdens zijn wandeling komen weggestopte emoties vrij van onverwerkt persoonlijk leed waarmee Harold in het reine moet zien te komen. Zoals in dit soort films gebruikelijk blijkt de weg ernaartoe uiteindelijk waardevoller dan het doel van de reis, maar in het kielzog meewandelen met Jim Broadbent is een aangename manier om herinneringen op te halen.

Top 3 gemist:
1. The Old Oak
2. Past Lives
3. May December

Jan-Kees Verschuure

1. Tengo sueños eléctricos

De 16-jarige Eva wil na de echtscheiding van haar ouders bij haar alleenstaande vader wonen. Zij kiest daarmee voor een avontuurlijk bestaan in plaats van de benauwende veiligheid van het ouderlijk huis, waar zij een moeder en een aandacht vragend zusje vindt. Uitdagend voor een puber. De clichés over coming-of-age en ‘ontluikende gevoelens’ worden niet vermeden, maar juist boven het gemiddelde uitgetild door de adequate cast; Marín Navarro – en niet alleen zij, is goed in non-verbale communicatie en draagt de film, met het lome zelfvertrouwen en de gelaten onzekerheid van de adolescentie. Van deze regisseur gaan we meer zien, denk je bij het aanschouwen van dit voldragen debuut.

2. Le ravissement

Nadat de alleenstaande vroedvrouw Lydia haar beste vriendin Salomé heeft helpen bevallen, vindt zij een nieuw doel in de verzorging van de baby, en ontmoet zij Milos, een one night stand, bij toeval in het bijzijn van de baby. Vervolgens vertelt zij hem de leugen dat Esmée haar dochter is, en het kind van hem. Het gaat in ‘Le ravissement’ om een belangrijk gegeven in de sociale en emotionele context: vrouwelijke waardigheid, en mannelijke loyaliteit. Moeilijk voorstelbaar dat Kaltenbäck debuteert met deze film. Zelfs de voice-over van Milos, die zich zoekend tot de kijker richt, is een ondersteunende factor in de congruentie van het geheel. De koele beheersing waarmee Lydia haar leugen tot wasdom brengt is deels te danken aan de uitstekende Herzi.

3. Cairo Conspiracy

Beeldende coming of age, over visserszoon Adam, studerend aan een universiteit gerelateerd aan de Moslimbroederschap. Regisseur Saleh, een Zweed met Egyptische roots, baseert zijn verhaal op de roman ‘In de naam van de roos’ van Umberto Eco; Adam komt de religieuze universiteit Al-Azhar binnen in de periode dat de groot-imam plots overlijdt. De geheime dienst is betrokken bij diens opvolging en misschien wel meer. Saleh weet de kijker te hechten aan hoofdpersonages Adam en veiligheidsagent Colonel Ibrahim (een intrigerende Fares) en niet aan de overtuigingen. ‘Cairo Conspiracy’ biedt zwierige penseelstreken in panoramaformaat.

Nick Majchrowicz

1. Past Lives
2023 was een jaar gevuld met prachtige, aangrijpende, radioactieve en roze films, maar op de valreep verscheen daar de film van het jaar: ‘Past Lives’. Regisseur en schrijver Celine Song vertelt het verhaal van de Zuid-Koreaanse Nora en Hae Sung, en hoe deze elkaar telkens weer terugvinden nadat Nora uit Zuid-Korea verhuist. ‘Past Lives’ is mooi en pijnlijk tegelijkertijd, want liefde en hoe we ermee omgaan komt zelden zo genuanceerd in beeld. Het toont dat gevoelens ons kunnen drijven tot het uiterste, en ons gelukkig maken, maar ook dat we soms grenzen moeten stellen. Je moet de balans vinden tussen denken aan anderen en aan jezelf. Het geheel voelt afgewerkt en er moest niets meer of minder gezegd worden. Bovendien springt Song inventief om met de culturele en linguïstische barrières, wat soms tot grappige en interessante taferelen leidt.

2. Asteroid City

Naast zijn vier Roald Dahl-verfilmingen, bracht de Amerikaanse regisseur Wes Anderson natuurlijk ook zijn langspeelfilm ‘Asteroid City’ uit het afgelopen jaar. Met deze film brengt hij ons terug naar het Amerika van de jaren 50, gevuld met nucleaire angst, de opkomst van sciencefiction als populair genre en de wereld van Lee Strasberg. Zoals gewoonlijk passeren er grote namen de revue en elke acteur leeft zich heerlijk uit. De boodschap van de film, verpersoonlijkt door de alien, is dat niet zomaar alles te verklaren valt. Sommige dingen kunnen we nu eenmaal niet helemaal doorgronden, hetzij buitenaardse wezens of omgaan met de dood. Daarnaast zit ‘Asteroid City’ boordevol verwijzingen en knipogen naar westerns, de werken van Billy Wilder en Steven Spielberg en acteurs van die tijd. Uiteraard overgoten met Andersons kenmerkende stijl en liefde voor kleur. Love him or hate him, de man zijn werk blijft een kleurrijk fenomeen! (Ik beken dan ook kleur dat ik grote fan ben)

3. Reality

Deze kleine film van Tina Satter was een aangename verrassing! Gebaseerd op de waargebeurde arrestatie van Reality Winner (top 10 meest ironische namen van een filmpersonage ooit), schotelt een ijzersterke Sydney Sweeney ons een origineel spektakel voor. De nog geen 90 minuten durende film speelt zich praktisch op één locatie af. Hierdoor wordt er veel druk gezet op het script en de acteurs, maar beide boeien. Naast Sweeney zijn Josh Hamilton en Marchánt Davis, de agenten die haar ondervragen, niet te onderschatten. Allen hebben zij hun tekst, die Satter baseerde op de echte FBI opnames van de arrestatie, tot in de puntjes gedrild. Elke kuch, aarzeling of storing hebben ze van buiten geleerd. Naast deze knappe prestatie, is de boodschap van de film een oproep tot kritische zelfreflectie. Bestaat er wel zo iets als het goede of het slechte en hoe botsen individuele overtuigingen met die van de dominerende politieke waarden en normen?

Films die een genre naar het volgende niveau tillen
Om af te sluiten wil ik graag nog twee films in de kijker zetten: ‘Godzilla Minus One’ en ‘John Wick: Chapter 4’. Hoewel ik mezelf nooit echt een John Wick-fan beschouwde, kan ik met zekerheid zeggen dat deze laatste film mij duidelijk heeft bekeerd. Het actiegenre deert mij niet veel en naar mijn mening worden er te veel platte eendimensionale films geproduceerd, maar ‘John Wick: Chapter 4’ slaagt er in om de juiste formule te vinden. De gevechtsscènes zijn ijzersterk, de muziek is perfect om je mee aan boord te krijgen en natuurlijk kan Keanu Reeves niet ontbreken. Gedurende de hele film voelde ik een adrenalinerush! Een ander genre waar ik een haat-liefde relatie mee heb, is het monstergenre. Indien het goed uitgewerkt is, zoals ‘Cloverfield’, zijn dit epische films, maar helaas zijn deze een uitzondering. De nieuwe Godzilla films zijn oninteressant en teren te veel op het superheldengenre. Gelukkig was er toch een hoopvolle boodschap, in de verschijning van ‘Godzilla Minus One’. Teruggrijpend naar de klassieke elementen en muziek, bracht Takashi Yamazaki ons een film waar Ishirō Hondo trots op zou zijn. Monsterfilm van het jaar gaat zonder twijfel naar ‘Godzilla Minus One’!

Top 3 gemist
1. Beau is Afraid
2. Maestro
3. May December

Henny Wouters

1. Aftersun

Een vader reist met zijn dochter naar een zonnig resort, zo een waar voor entertainment wordt gezorgd en er verder weinig te beleven is. Blijkbaar heb je ook niet meer nodig voor het bakken van een klein meesterwerk. In het diep ontroerende ‘Aftersun’ beleven we een staaltje onvoorwaardelijke liefde. De liefde van het kind dat haar vader accepteert als de getroebleerde man die hij is. De liefde van de vader die zijn eigen leed zoveel mogelijk opzij zet om zijn dochter een geweldige vakantie te bezorgen. Gebeuren doet er niets, maar die brok in je keel raak je voorlopig niet kwijt.

2. Sick of Myself

Geen gebrek aan narcisten dit jaar, niet in het nieuws en niet op het scherm. In ‘Alice Darling’ en ‘Tár’ zagen we al fraaie exemplaren van deze bijzondere mensensoort, in ‘Sick of Myself’ doet regisseur Kristoffer Borgli er nog een schep bovenop. Een vrouw die zo obsessief met zichzelf bezig is, dat zij liever zelf de vernieling in gaat dan dat ze haar vriend de schijnwerpers gunt. Gedragen door het sterke spel van Kristine Kujath (‘Ninjababy’) en met een flinke dosis humor. Lachen en huiveren en nog veel meer huiveren. Gaan we niet snel vergeten.

3. No Dogs or Italians Allowed

In een tijd dat Hollywoodanimaties steeds meer op elkaar gaan lijken (en daarbij ook Pixar en Aardman mee de diepte in sleuren) zit het qua Europese arthouse-animatie wel goed. ‘No Dogs or Italians Allowed’ is een pareltje in het stopmotiongenre. Een relaas over Italiaanse emigranten die in de jaren voor de Tweede Wereldoorlog in Frankrijk neerstrijken. Een verhaal over familiebanden, oorlog en discriminatie. Een verhaal van alle tijden, gekneed door de liefdevolle handen van de meest geduldige ambachtslieden van het animatievak.

And the winner is…
Vroeger was er nog zoiets als de Academy Juvenile Award, een soort Oscar voor de beste kind-acteur (M/V). Tegenwoordig kunnen jonkies hooguit een redelijk kansloze nominatie verwachten in de categorie beste bijrol (M/V). En dat terwijl het erop lijkt alsof de kinderen het steeds beter gaan doen, steeds meer diepte aan hun rollen geven. Dit jaar zagen we Frankie Corio in ‘Aftersun’ en de minstens zo sterke Catherine Clinch in ‘The Quiet Girl’. Iets langer geleden zagen wel al Anna Pniowsky, Roman Griffin Davis, Eden Dambrine en de fantastische Mckenna Grace. Wat we maar willen zeggen, wordt het niet tijd dat de Academy die Juvenile Award weer eens gaat oppoetsen?

Ester Šorm

1. Princess

Migrantenproblematiek, illegale prostitutie en romantiek gaan geweldig samen in een film, als je maar voldoende lef en meesterschap hebt om deze ingrediënten te mixen. Dat toont Roberto De Paolis aan met ‘Princess’ (2022), over een jonge tippelaarster (Glory Kevin), die een andere kijk op het leven krijgt, wanneer ze de zachtmoedige Corrado (Lino Musella) ontmoet. De Paolis had het geluk om te kunnen werken met het acteertalent Kevin, die je met haar naturelle optreden achterover doet slaan van verbazing.

2. How to Save a Dead Friend

In de documentaire ‘How to Save a Dead Friend’ (2022) schetst Marusya Syroechkovskaya een portret van Kimi Morev, haar geliefde. Met een rauwe, eigenwijze en humorvolle blik legt ze vast hoe Kimi langzaam wegzakt in een depressie en een drugsverslaving. Zijn geval dient ter illustratie van de geestesgesteldheid van Russische millennials, maar de film leest vooral als een filmische liefdesbrief. Een die een onuitwisbare indruk maakt en je doet realiseren dat de liefde niet te regisseren is.

3. Dalva

Kindactrice Zelda Samson laat je nog lang na het einde van ‘Dalva’ (2022) nadenken over thema’s als veiligheid en bescherming. Samson vertolkt op magnifieke wijze de twaalfjarige Dalva, die seksueel misbruikt is door haar vader, maar ondertussen wel loyaal aan hem blijft. Regisseur Emmanuelle Nicot vestigt in een klap haar naam met dit genadeloze speelfilmdebuut over een delicaat en emotioneel geladen onderwerp.

Film met de mooiste dragqueen: Trois nuits par semaine

Of je nu van drag houdt of niet, je moet bijna wel gecharmeerd zijn van dragqueen Cookie Kunty (Romain Eck). In ‘Trois nuits par semaine’ (2022) doet hij het hart van Baptiste (Pablo Pauly) in elk geval wel sneller kloppen. De wereld van hobbyfotograaf Baptiste, die samenwoont met zijn vriendin, staat volledig op z’n kop, als hij Cookie Kunty voor het eerst in de ogen kijkt. Ook Quentin (de echte naam van Cookie Kunty) laat hem niet onberoerd, en geef hem eens ongelijk. Een bijzondere film van Florent Gouëlou over de dragwereld, die vol schoonheid wordt verbeeld.

Top 3 van gemiste films
1. Past Lives
2. Letzter Abend
3. Perfect Days

Ian van Asch

1. Perfect Days

Deze film over toiletschoonmaker en levensgenieter Hirayama is dan misschien moeilijk te verkopen, maar regisseur Wim Wenders maakt met ‘Perfect Days’ een film die je kijk op het leven kan veranderen. Het is een aangenaam langzame film met geweldige muziek die je niet snel zal vergeten.

2. Aftersun

De alom geliefde Paul Mescal speelt hier een lieve vader op vakantie met zijn dochter. Maar waar gaat ‘Aftersun’ nou precies over? Om tot zijn volle recht te komen zijn meerdere kijkbeurten noodzakelijk, maar je zult beloond worden.

3. How to Save a Dead Friend

Marusya Syroechkovskaya, regisseur van ‘How to Save a Dead Friend’ zegt in een interview: ‘Rusland is voor de depressieven’. Dat Rusland zien we ook terug in de film. Een emotioneel zware film, maar ook ontzettend creatief, speciaal en intiem.

Gemiste films met hoge verwachtingen
De bezette stad
The Old Oak
May December

Film met de meest unieke muziek:
Geographies of Solitude
De muziek credits van ‘Geographies of Solitude’ staat op naam van… het eiland zelf. Vreemd, maar na het zien van de film is het logisch, de wind, slakken en kevers hebben het hier voor het zeggen.

Sjoerd Crins

1. Oppenheimer

Zelden zag ik een film in de bioscoop die me zo op het puntje van de stoel hield. Elk dialoog wordt gevoerd op het scherpst van de snede. De magische muziek van Ludwig Göransson in combinatie met de weergaloze cinematografie van onze eigen Hoyte van Hoytema maakt dat dit mijn film van het jaar is. Één van de beste, meest uitgebalanceerde casts met A-sterren in zowel kleine als grote rollen tippen het mooi af. En dan die ene scène, het toewerken naar de test van de atoombom. Nagelbijtend en met mijn voeten tikkend op de grond zat ik bijna ademloos toe te kijken. Dit is Nolan zijn magnum opus.

2. Aftersun

Het is wonderlijk hoe zo’n ‘kleine’ film zo’n grote impact weet te maken. Het doet je verlangen naar je vakantie, maar ook inzien dat ieder huisje zijn kruisje heeft. ‘Aftersun’ lijkt zo uit het leven gegrepen. De wisselwerking tussen de subtiele Paul Mescal en de ongekend getalenteerde Frankie Corio voelen als een warme knuffel. Soms hartverscheurend, maar vooral dichtbij het echte leven. Één van de beste regiedebuten ooit.

3. Maestro

Bradley Cooper en Carey Mulligan zijn in optima forma in deze schilderachtige biopic. De energie die Cooper in dit project heeft gestopt is voelbaar in elke scène. Zelden spatte de chemie tussen twee acteurs zo van een scherm af. Het leven van Leonard Bernstein is turbulent geweest, en dat laat ‘Maestro’ op magistrale wijze zien. De scène in de kerk is er een om nooit te vergeten.

Extra categorie: debuutfilms
Naast ‘Aftersun’ bracht 2023 ons nog meer parelachtige debuutfilms. Zo maakte Raine Allen-Miller het Wes Anderson-achtige ‘Rye Lane’ en schonken de gebroeders Michael en Danny Philippou ons met ‘Talk To Me’ dé horrorfilm van het jaar. Celine Song regisseerde met ‘Past Lives’ één van de mooiste romantische films die je ooit zult zien en gaf Juel Taylor ons met ‘They Cloned Tyrone’ een mysterieuze Netflix-original die je als cinefiel zeker niet wilt missen.

Top 3 gemist
1. Godzilla Minus One
2. The Boy and the Heron
3. About Dry Grasses

Frank v.d. Ven

1. Beau Is Afraid
Ari Aster heeft na het succes van ‘Heriditary’ en ‘Midsommar’ de vrije hand gekregen. Of dat een goed idee was, is de vraag. De regisseur heeft met ‘Beau Is Afraid’ een ontzettend bizarre film gemaakt, waarin hij drama, horror, thriller, komedie en animatie door elkaar mixt. Deze genrecocktail is compleet geschift, maar daardoor zo tof. Er is geen enkele andere film waarmee je deze waanzin kunt vergelijken. Hoofdrolspeler Joaquin Phoenix zet een meelijwekkende antiheld op waar je uiteindelijk toch om gaat geven. Dat is ontzettend knap. Met een strakker script had deze film meer indruk gemaakt en een groter publiek aangesproken, maar het feit dat deze film in deze vorm is uitgebracht is geweldig. De visie van Aster is intact gebleven en het toont aan hoeveel vertrouwen filmstudio A24 heeft in deze regisseur.

2. Anatomy of a Fall
Schrijnend, pijnlijk en ontzettend ongemakkelijk: dat is ‘Anatomy of a Fall’. In deze film wordt onderzocht of een val uit het raam suïcide was of doodslag. De uitkomst doet er niet zoveel toe, want er zijn alleen maar verliezers in dit drama. Wanneer moeder verdacht wordt van de dood van haar echtgenoot, krijgt zoonlief alle details van een mislukt huwelijk mee in de rechtbank. ‘Anatomy of a Fall’ laat mensen zien die er alles aan doen om hun eigen straatje schoon te vegen waarmee ze – onbedoeld – hun omgeving in de ellende meeslepen. Moeder verandert haar verklaring over wat er gebeurd is continu wat haar verhaal steeds ongeloofwaardiger maakt. Het acteerwerk is ontzettend sterk en werd ook beloond in Cannes. Zelfs de hond ontving een prijs voor z’n spel!

3. Saw X
Als het tiende deel van een franchise het niveau van de top 3 van de reeks benadert, is er iets bijzonders aan de hand. ‘Saw X’ richt zich meer op de psyche van antiheld John Kramer (een breekbare Tobin Bell) en dat zorgt voor een vleugje diepgang. De motieven van de antiheld komen net wat beter uit de verf. Het spel van Bell is ook gelaagd en dat geeft deze film een lekker dubbel randje. Het idee om door lijden zingeving te vinden, is mooi bedacht, maar dat daarvoor mensen verminkt moeten worden door een buitenstaander is uiteraard moreel verdorven. Toch leef je op een of andere manier mee met de verwrongen gedachtegang van Kramer. De special effects zijn uiteraard weer zeer goor en de vallen erg creatief. Deel tien tilt de franchise naar een hoger niveau en dat is heel knap!

Gemist top 3
1. The Creator
2. The Killer
3. The Boy And The Heron

Fast forward-film van het jaar: Napoleon
Als er één film is dit jaar waarvoor de fast forward-knop is uitgevonden, is het ‘Napoleon’ van Ridley Scott wel. Lekker vooruit spoelen naar de oorlogsscènes en de rest vergeten. De oude meester is zijn touch voor visueel spektakel niet verloren, maar de kunst om een goed en duidelijk verhaal te vertellen is hij kwijt. Kijk je naar een drama, oorlogsfilm of biografie? ‘Napoleon’ laat zich bekijken als een soort filmische variant van de Wikipedia-pagina van de grootse Franse strateeg van geringe lengte. Het gaat alle kanten op en is het daardoor net niet. Hoofdrolspeler Joaquin Phoenix oogt vermoeid en verloren in de rol. Naast prachtig in beeld gebrachte veldslagen (waar zelfs de paarden het moeten ontgelden), heeft deze film verdomd weinig te bieden. De kostuums en decors zijn fenomenaal, maar de film mist een hart.