Filmjaarboek 2017/2018

Redactie: Hans Beerekamp, Mariska Graveland (eindredactie en organisatie), Romy van Krieken (credits) | 328 pagina’s

Voor de verknochte filmliefhebbers en verzamelaars van filmboeken was het het laatste jaar maar spannend. Zou de plank filmjaarboeken nog aangevuld worden in 2018 of komt er alleen een digitale versie? Gelukkig kwam in april 2018 het verlossende woord: het 33ste Filmjaarboek – in fysieke vorm dus – komt er!

Lezers die inmiddels helemaal over zijn op de e-reader zul je misschien niet kunnen overtuigen, maar zeker in het geval van een fijn naslagwerk als het filmjaarboek is er weinig dat het gevoel van het vasthouden en kunnen bladeren overstijgt. Het handzame formaat, het gladde papier; het filmjaarboek is met zoveel zorg en liefde voor het onderwerp gemaakt, dat het gewoon elke keer weer genieten is als je het oppakt.

Naast het alfabetische filmoverzicht, waarbij statistieken worden vermeld als de releasedatum, met hoeveel kopiëen de film uitging, de ratio, distributeur (bioscoop & dvd), de cast & crew en de kijkwijzer en een korte beschrijving van de film – al dan niet met waardeoordeel, staan er ook dit jaar weer genoeg achtergrondartikelen in.

Interessant is bijvoorbeeld het artikel ‘Beter leren kijken’ van Joost Broeren-Huitenga over de volgorde in film en hoe montage daarin de ultieme rol speelt. Karin Wolfs gaat in ‘Grootste, meeste, leegste’ in op de moeizame positie van filminstellingen, die vaak tussen twee vuren in lijken te staan. Kiezen ze voor cultuur of kiezen ze voor commercie? Wanneer een krachtig statement in een film wordt gemaakt (bijvoorbeeld ‘diversiteit’), moet de ingeslagen weg dan niet gevolgd worden? Is geld voor film een doel of een middel?

Voor wie geld in ieder geval voornamelijk een middel was, was de in 2017 overleden Frans Zwartjes. De veelzijdige Zwartjes maakte experimentele films waarin altijd iets van erotiek zat, maar dan niet geassocieerd met genot, maar juist met geweld, walging en voyeurisme. André Waardenburg geeft in zijn artikel ‘Eros in overdrive’ een boeiende inkijk in het oeuvre van de eigenzinnige kunstenaar.

In ‘Filmen door de sluier’ legt Hugo Emmerzael haarfijn uit hoe black cinema in de afgelopen jaren op de voorgrond is getreden, maar tevens stelt hij terecht dat er nog een lange weg te gaan is. Met films als ‘Moonlight’, ‘Get Out’, I Am Not Your Negro’ en ‘Detroit’ als voorbeeld, verklaart hij hoe de witte én zwarte beleving van zwarte films is en hoezeer we filmmakers nodig hebben om uitdagende black cinema te blijven maken.

Auteur van het jaar is – hoe kan het ook anders – Martin Koolhoven, wiens ‘Brimstone’ Nederlands meest spraakmakende film van het jaar was – zeker ook internationaal gezien. Phil van Tongeren geeft een uitgebreid overzicht op zijn oeuvre, maar gaat ook dieper in op de ambities en toekomstdromen van de regisseur.

Op de voorkant van het filmjaarboek prijkt Gal Gadot die in ‘Wonder Woman’ een belangrijke rol neerzet als de titulaire superheldin. Geen verrassing, want er lijkt eindelijk aan de slag worden gegaan met de scheve verhouding tussen mannen en vrouwen; in Hollywood, maar ook de rest van de wereld. En ook hier zijn nog veel obstakels te overwinnen. Belinda van de Graaf zet in haar artikel ‘Uit de schaduw, in het volle licht’ nog eens een aantal filmheldinnen in het zonnetje, die zich tegen de onderdrukking verzetten. Mooi, belangrijk stuk.

Het filmjaarboek 2017/2018: onmisbaar kleinood voor de filmliefhebber. We kijken nu al uit naar die van volgend jaar.

Monica Meijer