Fireworks – Stranizza d’amuri (2023)

Regie: Giuseppe Fiorello | 134 minuten | drama, romantiek | Acteurs: Gabriele Pizzurro, Samuele Segreto, Simona Malato, Fabrizia Sacchi, Antonio De Matteo, Enrico Roccaforte, Roberto Salemi, Giuseppe Spata, Simone Raffaele Cordiano, Giuditta Vasile, Anita Pomario, Alessio Simonetti, Marta Castiglia, Daniela Macaluso, Giuseppe Lo Piccolo, Toti Mancuso, Alessio Micieli, Felice Napolitano

Queer cinema heeft de afgelopen decennia steeds meer ruimte voor verhalen waarin liefde, identiteit en verzet centraal staan. Van de feelgoodfilm ‘Pride’ (2014) en Oscarwinnaar ‘Moonlight’ (2016) tot Luca Guadagnino’s ‘Call Me by Your Name’ (2017) en het authentieke ‘Weekend’ (2011): telkens wordt zichtbaar hoe intiem geluk botst met verwachtingen van de buitenwereld. De Italiaanse film ‘Fireworks’ (‘Stranizza d’amuri’) uit 2023 sluit bij die traditie aan, maar kiest voor een Siciliaans perspectief. Onder de zon en tussen de brommers, het WK voetbal en vuurwerk, ontstaat een liefde die onbevangen én kwetsbaar is. Juist omdat de film de vreugde van die eerste liefde zo nadrukkelijk viert, komt de dreiging van homohaat des te harder binnen.

‘Fireworks’ is losjes gebaseerd op de Giarre-moorden van 1980, waarbij de jonge Giorgio Agatino Giammona en Antonio ‘Toni’ Galatola dood werden gevonden, hand in hand en met schotwonden aan het hoofd. De zaak werd aanvankelijk als zelfmoord afgedaan, maar groeide uit tot een schokkend symbool van homofobie en een katalysator voor de vroege Italiaanse lhbtiq+-beweging en de oprichting van Arcigay (de Italiaanse tegenhanger van het COC). Regisseur Giuseppe Fiorello maakt van die tragedie geen rechtstreekse reconstructie, maar een fictieve liefdesgeschiedenis die de jongens hun menselijkheid en waardigheid teruggeeft. Hij droeg de film dan ook op aan Giorgio en Antonio. Zijn motivatie is helder: tonen hoe dodelijk vooroordelen zijn én wat verloren gaat wanneer een samenleving twee mensen niet toestaat van elkaar te houden.

Sicilië, zomer 1982: Italië is volledig in de ban van het WK voetbal. Tieners Gianni (Samuele Segreto) en Nino (Gabriele Pizzurro) botsen met hun brommers op een verlaten landweg tegen elkaar aan. Die toevallige ontmoeting groeit uit tot een hechte vriendschap. Tijdens het werk in Nino’s familiebedrijf – zijn vader (Antonio De Matteo) verzorgt professionele vuurwerkshows bij (dorps)feesten en partijen en Nino helpt hem daarbij – ontluikt uit die vriendschap een eerste liefde. Hun geluk wordt steeds zichtbaarder voor de buitenwereld en daarmee worden ook de roddels en vijandigheid gevoed. Familieleden en dorpsgenoten blijken gevangen in schaamte, traditie en machismo. Terwijl de druk van hun omgeving toeneemt, moeten de jongens kiezen tussen verbergen en vrijuit liefhebben.

Wat ‘Fireworks’ vooral goed doet, is de liefde zelf centraal stellen. De camera van Ramiro Civita laat het Siciliaanse landschap gloeien: glinsterend rivierwater, zinderende nachten en kleurrijk vuurwerk vormen een bijna sprookjesachtige achtergrond waarin Gianni en Nino even vrij kunnen zijn. De jonge hoofdrolspelers Samuele Segreto en Gabriele Pizzurro zijn uitstekend op elkaar ingespeeld; hun tederheid voelt spontaan en nooit geforceerd. Segreto geeft Gianni bovendien een ontroerende kwetsbaarheid, terwijl Pizzurro Nino warmte en levenslust meegeeft. Regisseur Fiorello is zelf acteur en dat is duidelijk merkbaar: hij weet het beste uit zijn jonge hoofdrolspelers te halen. Minder sterk is het tempo van de film: ruim twee uur is eigenlijk te lang, waardoor sommige scènes urgenter aanvoelen dan ze daadwerkelijk zijn. Ook zijn enkele volwassen personages karikaturaal vormgegeven. Toch werkt de langzame opbouw uiteindelijk in het voordeel van de emotionele klap die de kijker te wachten staat. De film laat je eerst meeleven met een geluk dat bijna tastbaar wordt, om vervolgens te laten voelen hoe fragiel dat geluk is. De laatste momenten blijven dan ook nog lang nazingen.

‘Fireworks’ is daarmee veel meer dan een tragisch queer liefdesverhaal. Het is een film over de vrijheid om elkaar voor het oog van de wereld lief te hebben en over de prijs die een samenleving je soms laat betalen voor die zichtbaarheid. De film is zeker niet uitsluitend bedoeld voor een queer publiek: ook wie verder van de lhbtiq+ gemeenschap af staat, kan via Gianni en Nino ervaren hoe verwoestend sociale uitsluiting werkt. Het is tragisch en wrang dat dit verhaal wortelt in gebeurtenissen die echt hebben plaatsgevonden. Ruim 40 jaar na de Giarre-moorden is homohaat bovendien allerminst verdwenen. Sterker nog, op sommige plekken lijkt de klok weer terug te draaien. Precies daarom is ‘Fireworks’ belangrijk: als liefdesverhaal, als herinnering en als waarschuwing. Kijk de film niet alleen om wat Gianni en Nino wordt aangedaan, maar vooral om wat zij elkaar geven: de moed om, al is het maar even, zonder angst zichzelf te zijn.

Patricia Smagge

Waardering: 4

Bioscooprelease: 23 juli 2026