Fragments of Belonging (2026)

Regie: Tatjana Božić | 81 minuten | documentaire

Tatjana Božić is 52 en heeft nooit langer dan tien jaar in hetzelfde land gewoond. Op haar vijftiende vertrok ze uit Kroatië naar de Sovjet-Unie, tien jaar later ging ze naar Londen en daarna volgden Zagreb en Amsterdam. Zelf noemt ze zich een echte Europese bewoner. Alleen voelt ze zich nergens werkelijk thuis.

In Nederland woont ze samen met haar elfjarige zoon Waldemar. Veel vrienden en familie bevinden zich elders, waardoor verjaardagen en nieuwjaar via een beeldscherm worden gevierd. Ze probeert contact te krijgen met haar buren, sluit zich aan bij een fietsgroep en doet zichtbaar haar best onderdeel te worden van haar omgeving, zonder dat ze het gevoel krijgt er werkelijk bij te horen.

Dan krijgt ze een even grappig als radicaal idee: ze begint een Tiny Hotel in de slaapkamer van haar zoon. Begeleid door vrolijke accordeonklanken zien we verschillende vreemden tijdelijk hun intrek nemen. Het is een van de leukste onderdelen van ‘Fragments of Belonging’. Waldemar denkt daar anders over. Het huis begint volgens hem naar vreemde mensen te ruiken en ondertussen heeft hij zelf geen slaapkamer meer.

Dat kleine hotel had een eigen film kunnen worden. Een vrouw die verlangt naar een huis vol mensen en daarom letterlijk vreemden haar huis binnenhaalt. Maar de gasten verdwijnen net zo snel uit beeld als ze zijn verschenen. Het is kenmerkend voor de film: ‘Fragments of Belonging’ raakt voortdurend iets interessants aan om vervolgens alweer ergens anders naartoe te bewegen.

Božić volgt therapie en begeeft zich daarbij ook in nogal zweverige kringen. Zweverig is een woord dat ook bij Božić zelf past. Met haar rode haar, grote oorbellen en excentrieke persoonlijkheid valt ze op. Wanneer ze haar familie bezoekt, lijken sommige familieleden juist behoorlijk nuchtere mensen die met beide benen op de grond staan. Ook daar lijkt Božić soms een buitenstaander.

Daarmee ontstaat een interessantere vraag dan degene die de film aanvankelijk lijkt te stellen. Voelt Božić zich nergens thuis omdat ze haar leven lang tussen verschillende landen en culturen heeft geleefd? Of is zij eenvoudigweg iemand die het moeilijk vindt ergens bij te horen?

Archiefbeelden tonen een jeugd met huizen vol familie, vrienden en buren. Maar hoe specifiek is dat verlangen naar vroeger eigenlijk voor iemand met haar geschiedenis? Ook voor mensen zonder migratieverleden zullen die beelden herkenbaar zijn: het huis dat vroeger altijd vol zat, familieleden die er niet meer zijn, vrienden die uit beeld zijn verdwenen. Naarmate we ouder worden, krijgen herinneringen steeds meer gewicht. Misschien verlangt Božić niet alleen terug naar een land of gemeenschap, maar simpelweg naar een tijd waarin er meer mensen om haar heen waren.

De film reist ondertussen met haar door Europa, langs familie en bekenden, steeds met ongeveer dezelfde vraag: waar hoor je thuis? In Oostenrijk belandt ze tussen voornamelijk drinkende Bosnische mannen. Een van hen merkt op dat ze niet weten hoe ze als individu moeten leven.

Het reizen zelf krijgen we vreemd genoeg nauwelijks te zien. We zijn ergens en vervolgens opeens weer in een andere Europese stad. Juist dat onderweg zijn had cinematografisch iets kunnen toevoegen aan een film over iemand die haar hele leven van plek naar plek is gegaan. Daar wreekt zich dat ‘Fragments of Belonging’ vooral een egodocumentaire blijft en nauwelijks een essayistische film wordt. Božić stelt veel vragen, maar zoekt minder naar een cinematografische vorm om die vragen verder uit te diepen. De film vertelt vooral over haar zoektocht, waar hij ons die ook had kunnen laten ervaren.

‘Fragments of Belonging’ is daarmee een lieve, chaotische, luchtige en soms iets te brave documentaire die sturing mist. Migratie, familie, identiteit, ouder worden, eenzaamheid en nostalgie worden allemaal aangeraakt, maar nergens lang genoeg vastgehouden om werkelijk de diepte in te gaan.

Wanneer de jonge Blanca uit Zaragoza bij Božić komt wonen, lijkt ze voor even toch het volle huis terug te krijgen waarnaar ze verlangt. Maar Blanca krijgt een vriend en vertrekt naar Spanje. Božić blijft opnieuw achter.

Misschien trekt Božić ook harder aan de vraag waar ze thuishoort dan anderen. Sommige mensen hebben nu eenmaal meer moeite om dat te accepteren, zoals Waldemar tegen het einde opmerkt. Want het verleden waarnaar zijn moeder verlangt komt hoe dan ook niet terug. Niet in Nederland en misschien evenmin op de plek waar het ooit begon.

Misschien is thuishoren daarom niet alleen een kwestie van waar je vandaan komt, maar ook van leren leven met alles waarnaar je niet meer terug kunt.

Martijn Smits

Waardering: 3

Bioscooprelease: 27 augustus 2026