Harper (1966)
Regie: Jack Smight | 121 minuten | misdaad, drama, thriller | Acteurs: Paul Newman, Lauren Bacall, Julie Harris, Arthur Hill, Janet Leigh, Pamela Tiffin, Robert Wagner, Robert Webber, Shelley Winters, Harold Gould, Roy Jenson, Strother Martin, Martin West, Jacqueline deWit, Eugene Iglesias, Richard Carlyle
Een kamer gevuld met het kille ochtendlicht, een overvolle asbak en filterkoffie die met gebruikte drab opnieuw gezet moet worden. Zonder één woord te spreken vestigt ‘Harper’ direct de toon: dit is een wereld van rauwe volharding, cynisme en vergane glorie. Paul Newman stapt in de schoenen van privédetective Lew Harper en blaast het klassieke detectivegenre nieuw leven in met een frisse, kleurrijke jarenzestig-energie.
Wanneer de welgestelde Elaine Sampson (Lauren Bacall) detective Harper inhuurt om haar verdwenen echtgenoot op te sporen, belandt hij in een moeras van corruptie, chantage en onderling verraad. De plot volgt de traditionele noir-structuur, maar verruilt de strakke, schemerige schaduwen van de jaren veertig voor de broeierige, door zon overgoten villa’s en nachtclubs van Zuid-Californië. Harper baant zich een weg door een kleurrijk palet aan verdachten en handlangers, waarbij elke confrontatie scherper is dan de vorige.
Paul Newman tilt de film naar een hoger niveau. Met zijn laconieke charme, kenmerkende grijns en een constante ondertoon van morele vermoeidheid geeft hij het personage een onweerstaanbare aantrekkingskracht. Harper incasseert klappen, zowel fysiek als mentaal, maar blijft stug overeind door zijn scherpe tong. De wisselwerking met de bijrollen is eveneens van hoog niveau. Lauren Bacall schittert als de kille, verbitterde echtgenote en brengt een vleugje klassieke Hollywood-klasse mee. Daarnaast zorgt Julie Harris als verslaafde jazzzangeres voor een verrassend kwetsbaar en emotioneel rustpunt in het chaotische onderzoek.
Visueel is ‘Harper’ een schot in de roos. Cameraman Conrad Hall vangt de zonovergoten landhuizen en stoffige buitenwijken in een haarscherp, kleurrijk contrast. De cinematografie durft dicht op de huid van de personages te zitten, wat de onderhuidse spanning versterkt. Ook de soundtrack van Johnny Mandel verdient lof. De jazzmuziek is speels, swingend en op de juiste momenten doordrenkt met melancholie. De muziek dringt zich nergens op, maar begeleidt de actie als een stijlvolle schaduw die de broeierige sfeer van Los Angeles accentueert.
Hoewel de film sprankelt door zijn dialogen en sfeer, raakt de plot in het middenstuk soms lichtelijk overladen door de hoeveelheid personages en dwaalsporen. Sommige verhaallijnen krijgen daardoor net iets te weinig ruimte om volledig te rijpen. Toch weet regisseur Jack Smight de vaart erin te houden en stuurt hij af op een climax die zowel verrassend als moreel gelaagd is.
‘Harper’ is een uiterst vermakelijke en stijlvolle brug tussen de klassieke film noir en de moderne neo-noir. Met een weergaloze Paul Newman, adembenemend camerawerk van Conrad Hall en een sfeervolle soundtrack biedt de film een heerlijke detective-ervaring. Geen vlekkeloos meesterwerk, maar een zinderende en stijlvolle klassieker die de tand des tijds moeiteloos heeft doorstaan.
Max Misljencevic
Waardering: 3.5
Bioscooprelease: 5 mei 1966