High and Low – Tengoku to jigoku (1963)

Regie: Akira Kurosawa | 143 minuten | misdaad, drama | Acteurs: Toshirô Mifune, Tatsuya Nakadai, Kyôko Kagawa, Tatsuya Mihashi, Isao Kimura, Kenjirô Ishiyama, Takeshi Katô, Takashi Shimura, Jun Tazaki, Nobuo Nakamura, Yûnosuke Itô, Tsutomu Yamazaki, Minoru Chiaki, Eijirô Tôno, Masao Shimizu, Yutaka Sada, Masahiko Shimazu, Toshio Egi, Kôji Mitsui, Kyû Sazanka, Susumu Fujita, Kamatari Fujiwara, Yoshio Tsuchiya, Kazuo Kitamura, Gen Shimizu, Akira Nagoya, Jun Hamamura, Masao Oda, Kô Nishimura, Yoshifumi Tajima, Kôji Kiyomura, Hiroshi Unayama, Yoshisuke Makino, Jun Kondô, Satoshi Suzuki, Senkichi Ômura, Kazuo Katô, Ikio Sawamura, Kin Sugai, Keiko Tomita, Isao Onoda, Seiichi Taguchi, Takeo Matsushita, Kiyoshi Yamamoto, Kenji Kodama, Minoru Itô, Haruo Suzuki

Wat David Lynch is voor het surrealisme in film, is Akira Kurosawa voor de samoerai film. Francis Ford Coppola, George Lucas en Steven Spielberg waren zulke grote fans van Kurosawa dat ze in de periode dat de carrière van de Japanse filmmaker in de slop zat, financieel garant stonden voor de buitenlandse distributie van ‘Kagemusha’ (1980) en ‘Akira Kurosawa’s Dreams’ (1990). Voor Kurosawa was de liefde voor Hollywood wederzijds. Hij was onder meer groot fan van de grootvader van de western, John Ford. Dit bij uitstek Amerikaanse genre vertaalde Kurosawa niet stiekem naar de samoeraifilm. Helaas overschaduwde het succes in binnen- en buitenland van het samoerai werk, zoals ‘Rashomon’ (1950) en ‘Seven Samurai’ (1954), de films die in hedendaagse Japan afspelen. Eén daarvan is het imposante en nog steeds nagelbijtende ‘High and Low’ over een industrieel die een kidnappingszaak voor de kiezen krijgt.

Net nu de industrieel Kingo Gondô (Toshirô Mifune) met een enorm risico instapt voor een meerderheidsbelang in de schoenenfabriek waar hij al zijn leven lang voor werkt, ontvoert iemand zijn zoontje. De boosdoener eist een enorme smak met geld dat natuurlijk ook de bedrijfsovername in gevaar brengt. Maar in een Hitchcockiaanse identiteitsverwisseling blijkt het kind van de privéchauffeur, dat bevriend is met Gondô’s zoontje, te zijn ontvoerd. Tegen welke prijs is Gondô bereid om niet zijn eigen bloed te beschermen?

Onder de druk van een tig aan plotwendingen blijft er één ding constant, de fabriekseigenaar is met zijn onverstoorbare gedrevenheid en sterke morele kompas een gelijke aan de eenzame samoerai in Kurosawa’s oeuvre. Ondanks de geposteerde twijfels is Gondô in feite een eenling met een enorm verantwoordelijkheidsgevoel en een onwankelbaar rechtvaardigheidsgevoel. Eén van Kurosawa’s vaste acteurs, Toshirô Mifune, speelt daarom ook King Kong Gondô. Mifune is wat Robert De Niro is voor Martin Scorsese en in ‘High and Low is de acteur even verbeten en heethoofdig als in zijn samoerai rollen.

Misschien is de hiërarchische stelligheid anders dan in het westen maar de industrieel staat in ieder geval zo hoog in aanzien dat hij weinig fout kan doen. Hij neemt alle verantwoordelijkheid dus verdient hij ook de groots mogelijke bescherming en eer. En ook al krijgt de kidnapper veel aandacht, is het duidelijk aan welke kant de samenleving moet gaan staan.

Ook in oogverblindende schijnwerpers staat het Japanse politieapparaat. De film neemt de kijker tot in ongekend detail in het onderzoek mee. Nog meer dan in bijvoorbeeld ‘Zodiac’ (David Fincher, 2007) is de camera overal, elk wissewasje in het politieonderzoek en elke politieafdeling komen aan bod. De repetitieve aandacht voor het rechercheonderzoek wordt bijna poëtisch. Kortom, ‘High and Low’ speelt af in de geest van van ‘M – Eine Stadt sucht einen Mörder’ (Fritz Lang, 1931) en is een onvervalste voorloper van de jaren zeventig procedurele politiefilm.

Alsof elke morele afweging een spelelement is voor de capabele acteurs, is ‘High and Low’ een spraakwaterval. Nochtans wordt het nooit echt saai. Ook huist het achtervolgingsscènes, onder andere in een trein, die Alfred Hitchcock soms bijna naar de troon steken. Achteraf bezien is het zonde dat Kurosawa zo gefixeerd bleef op de samoerai.

Roy van Landschoot

Waardering: 4

Bioscooprelease: 26 juni 2025 (4K-restauratie)
VOD-release: 26 juni 2025 (Eye Film Player)