Historia morbi (1975)

Regie: Dick Maas | 22 minuten | komedie, korte film | Acteurs: Frans Mulder, Cor van Rijn, Wim Kouwenhoven

“Een licht verteerbare verfrissing vol bouwstoffen en vitaminen, én eiwitten.” Toch lekker zo’n traktatie in de vorm van een voedzame portie melk als je als fietsende ijscoman lek rijdt in een oer-Hollands niemandsland. De goede verstaander heeft dan echter al door dat er meer sinistere motieven schuilgaan achter de helpende hand die een vader en zijn zoon uitsteken richting de gestrande ijsverkoper…

‘Historia morbi’ (wat in de medische terminologie ‘het verloop van een ziekte betekent’) is een werkje dat Dick Maas fabriceerde toen hij nog op de filmacademie zat om de fijne kneepjes van het regisseursvak te leren. De korte film verraadt ontegenzeggelijk talent en herbergt al elementen (genrefictie met een Nederlands sausje, donkere humor) die later ook zouden terugkeren in veel van zijn bekende speelfilms.

Daarnaast sijpelen in ‘Historia morbi’ elementen van Hitchcock en Tobe Hoopers ‘The Texas Chainsaw Massacre’ door. Het lege Hollandse polder- en weidelandschap vervult in deze film een vergelijkbare rol als het desolate en hallucinante platteland van Texas in de Amerikaanse cultklassieker. De keuze voor korrelig zwart-wit is een slimme stilistische zet die bijdraagt aan de zeggingskracht en dreiging van deze korte, ietwat sprookjesachtige (zie het boek dat gebruikt wordt om de cast- en crewleden te introduceren) en verontrustende vertelling. Cor van Rijn en Frans Mulder zijn allebei op hun eigen manier angstaanjagend: de een als de psychotisch-onderkoelde vader, de ander als een op het eerste gezicht levenslustige spring-in-’t-veld met akelige trekjes. ‘Historia morbi’ duurt maar een minuut of twintig, maar is desondanks een van de betere, intelligenter opgebouwde en subtielere bijdragen van Dick Maas aan het horror- en thrillergenre.

Frank Heinen

Waardering: 4

Speciale vertoning: Dick Maas – Compleet & Ongefilterd, 16 januari – 4 maart 2026, Eye Filmmuseum