How to Save a Dead Friend (2022)

Regie: Marusya Syroechkovskaya | 103 minuten | documentaire | Met: Marusya Syroechkovskaya, Kirill Morev

Wat doet het autoritaire regime in Rusland met de geestesgesteldheid van de jongere generatie? De documentaire ‘How to Save a Dead Friend’ (2022) van Marusya Syroechkovskaya adresseert deze vraag, maar stuurt je vooral een slapeloze nacht in met een indringend portret van Kimi Morev, de geliefde van de regisseur.

Halverwege de film worden bij Marusya vier haken door haar rugvel gepiercet. Vervolgens wordt ze daaraan omhoog getakeld, als een karkas in een slachthuis. Deze extreme zelfpijniging komt voor de kijker niet eens als een verrassing. Op dat moment heeft ze al veel doorstaan met haar depressieve partner Kimi, voor wie niets ertoe doet, behalve misschien hun relatie. Hij is gevlucht in een zware drugsverslaving en ook al zie je misschien niet veel aan de buitenkant, hij vernietigt zichzelf langzaam maar zeker.

Marusya zelf kampt ook al lang met mentale problemen. In 2005, op 16-jarige leeftijd, besloot ze er al een einde aan te maken. “Dus na afweging van de voor- en nadelen,” blikt ze terug, “maakte ik de rationele keuze dat dit mijn laatste jaar zou worden.” Suïcide kwam vaker voor in haar tienerkringen: de ene na de andere vriend pleegde zelfmoord. Ze deed ook al aan zelfbeschadiging. Je krijgt een onverwacht vrolijke opsomming van middelen die ze daarbij gebruikte, van hobbymes tot schoolliniaal. Het is exemplarisch voor de humor in dit verder dramatische verhaal.

Maar toen Marusya op een Grunge-forum kattenliefhebber en Joy Division-fan Kimi ontmoette, was haar zelfdodingsplan van de baan. De soulmates werden verliefd en ze filmde hun momenten samen, tot 2016. Hoe dat eindigt zie je al aan het begin van de documentaire. Laat het geen belemmering zijn om door te kijken, anders mis je de geweldige schets van Kimi. Het is een genuanceerde, intieme en ook geestige interpretatie, die Marusya van hem geeft. Daarbij heeft ze gebruik gemaakt van de sonificatie-app VOSIS, die beelden kan omzetten in muziek. In de documentaire laat ze zien hoe dat werkt. Het laat een diepe indruk achter, als haar vingers over de beelden van Kimi bewegen, en er muziek klinkt.

Er is wel een kanttekening. De film suggereert een causaal verband tussen het Russische regime en de zorgwekkende mentale staat van de jeugd. Kimi’s casus is hier alleen niet de beste illustratie van. Sterker nog, als Marusya aan Kimi vraagt wanneer ‘het allemaal naar de klote ging’, noemt hij de vroegtijdige dood van zijn vader. Zijn mentale problemen lijken eerder het gevolg van een jeugdtrauma dan van een onderdrukkende overheid.

‘How to Save a Dead Friend’ is een fantastische ode van de regisseur aan Kimi, haar grote liefde vol zelfdestructie. De relatie tussen het autoritaire Rusland en de getroebleerde millennials is er niet per se mee opgehelderd. Maar bij een documentaire waaruit zoveel meesterschap en liefde spreekt, is dat van ondergeschikt belang.

Ester Šorm

Waardering: 4

Bioscooprelease: 7 september 2023