Huilende bruiden (2024)
Regie: Tom Tieman | 26 minuten | documentaire
‘Huilende bruiden’ opent met een prachtig beeld van een scheefgezakte villa, als een oude ziel die weigert te vallen, en belooft een gestileerde verkenning van tijd en verval – maar laat de kijker emotioneel koud. De documentaire opent met een beeld van een villa, omringd door het Groningse platteland. Het beeld blijft enkele seconden staan, waardoor je beter gaat kijken en ontdekt dat dit huis zo schuin staat als een toren die niet durft te vallen. Deze opening wordt versterkt door spookachtige geluiden die naderend onheil suggereren. Vervolgens zien we, in prachtige beelden en ondersteund door een indrukwekkende auditieve compositie, andere huizen in verval. Langzaam komen we dichterbij: dakpannen ontbreken, muren vertonen barsten, kozijnen zijn rot, plafonds gescheurd. Het sterkste aspect van de film is dan ook het camerawerk van Lukas de Kort en de muziek van het Groningse trio Kinetophone (René Duursma, Thomas van de Berg en Sebastiaan Wiering).
Je vraagt je echter af of de film zich niet had moeten beperken tot deze visuele en auditieve kracht. In plaats daarvan kiest Tieman ervoor om de huizen van een stem te voorzien. De voice-over, in de ik-vorm, vertelt over de families die er hebben gewoond, de angst om door de tijd verslonden te worden, en de vraag of deze huizen moeten wijken voor de natuur. Wat begint als een open interpretatie van de impact van tijd en verval, wordt door de voice-over braaf en gesloten gemaakt.
De film is geproduceerd door Digna Sinke, die in 2023 nog werd geëerd met het Gouden Kalf voor de Filmcultuur. Sinke’s films verkennen vaak thema’s zoals tijd, verandering en natuur op subtiele en poëtische wijze. Die elementen zijn ook aanwezig in ‘Huilende Bruiden’, maar waar Sinke’s persoonlijke stem en visie haar werk uniek maken, lijkt Tieman die diepere laag te missen. De film voelt rommelig, alsof de maker zijn stem niet durft te verheffen.
Zo worden in de documentaire naast de huizen ook drie personages geïntroduceerd: Joke, die alleen woont in een van de oude boerderijen; cultuurbewaarders, die de panden inspecteren en vergaderen over hun toekomst; en een boer die zich zorgen maakt over een regenbui die hem volgens eigen zeggen een jaar inkomen gaat kosten. De keuze om deze drie verhaallijnen te combineren zorgt voor fragmentatie. De film had baat gehad bij meer focus, bijvoorbeeld op de boer die net zo eenzaam ronddoolt als de vervallen panden, of op Joke, die de stad ontvluchtte en een pand heeft omarmd als toevluchtsoord. In plaats van die verdieping kiest de maker voor een mix, waarbij ook nog de kracht van de observerende stijl waarmee de film begint, wordt losgelaten. De personages spreken in een reportageachtige sfeer direct richting de camera, waardoor de stille observatie die de huizen zo krachtig in beeld bracht, verloren gaat.
Uiteindelijk mist ‘Huilende bruiden’ ruimte en opbouw, evenals de kans om de voice-overs ten minste van een Gronings accent te voorzien. Hoe veelbelovend en bijzonder de film begint, zo traag en zeurderig sterft hij af. Wat overblijft, is een visueel fraai maar inhoudelijk onevenwichtig werk dat zijn eigen potentie niet volledig benut – een film die, net als de huizen in dat eenzame Groningse landschap, langzaam door de kaken van de tijd wordt verzwolgen.
Martijn Smits
Waardering: 2
Speciale vertoning: Nederlands Film Festival 2024
TV-release: 18 november 2024
