Il Boemo (2022)

Regie: Petr Václav | 130 minuten | biografie, drama | Acteurs: Vojtech Dyk, Barbara Ronchi, Elena Radonicich, Lana Vlady, Chiara Celotto, Alberto Cracco, Philip Amadeus Hahn, Salvatore Langella, Diego Pagotto, Diego Pagotto, Lenka Vlasáková

De naam Josef Mysliveček (1737-1781) doet misschien niet snel een belletje rinkelen, maar deze in Praag geboren molenaarszoon groeide ooit uit tot een beroemd operacomponist. ’Il Boemo’ (‘De Bohemer’), zoals hij ook wel werd genoemd, vertrok in 1763 naar Venetië om compositie te studeren en opera’s te schrijven. In 1767 ging zijn opera ‘Il Bellerofonte’ in Napels in première, met in een van de hoofdrollen de sopraan Caterina Gabrielli (‘La Gabrielli’), een bekende operaster in die tijd. De positieve ontvangst leverde hem nieuwe opdrachten op, en uiteindelijk verwierf hij bekendheid in heel Italië en daarbuiten, waarbij hij zelfs een vriendschap met Mozart onderhield. Helaas kreeg hij door syfilis te maken met gezondheidsklachten, ontstonden er financiële problemen en raakte hij na zijn dood in de vergetelheid.

Het historische drama ‘Il Boemo’ (2022) toont direct het onfortuinlijke lot van Mysliveček (Vojtěch Dyk). De componist, afschuwelijk verminkt door zijn ziekte, moet bedelen om geld. Thuis telt hij z’n centen, gaat hij met een partituur op een krakkemikkig bed liggen, om vervolgens een paar stappen te zetten en dan dood neer te vallen. Hoe tragisch ook, je weet meteen dat de clichés hier niet zijn geschuwd. En inderdaad, de film volgt een eendimensionale hoofdpersoon in een groeiende carrière, waarbij vrouwen worden gebruikt om het doel te bereiken.

Zo laat Mysliveček zich door een losbandige markiezin (Elena Radonicich) aan de juiste connecties helpen en verkoopt hij de mentaal ingestorte operazangeres Caterina Gabrielli (Barbara Ronchi) een klap om haar toch te laten optreden. Oprechte gevoelens lijkt hij alleen te hebben voor de getrouwde edelvrouw Anna Fracassati (Lana Vlady), met wie hij langdurig correspondeert. Hoewel de opportunistische affaires vermakelijk zijn, is het vooral het romantische lijntje met Anna dat boeit, omdat het op enige diepgang duidt bij de verder oppervlakkige Mysliveček. Daarnaast is dit eigenlijk het enige punt waarop er iets te hopen en te vrezen valt.

Verder is er van hoop en vrees namelijk weinig sprake. De kijker is vooral getuige van de ontmoetingen tussen de maestro en alle kleurrijke figuren, die zijn leven binnenkomen. Dat is allemaal amusant, maar meeleven met het hoofdpersonage zelf is lastig. In zijn privéleven wordt hij vooral als opportunist neergezet en in zijn werk als iemand bij wie het succes een beetje komt aanwaaien, als hij eenmaal de juiste mensen heeft ontmoet.

Volgens het persmateriaal heeft regisseur en schrijver Petr Václav twee doelen met ‘Il Boemo’. Het is de vraag of zijn eerste doel, ervoor zorgen dat de film impact heeft op het publiek, behaald zal kunnen worden. Zijn tweede doel, ervoor zorgen dat Josef Mysliveček uit de vergetelheid komt, komt waarschijnlijk veel dichterbij. Voor de muziek wordt namelijk heel veel tijd uitgetrokken, zodat je een uitstekende impressie krijgt van het werk van de musicus. Met enige regelmaat word je getrakteerd op de meest prachtige aria’s, waardoor je ervan overtuigd raakt dat Mysliveček aan de vergetelheid ontrukt zou moeten worden.

Met ‘Il Boemo’ probeert Petr Václav aandacht te genereren voor de achttiende-eeuwse componist Josef Mysliveček, die als geboren Tsjech wist door te breken in de Europese operawereld. Dat lijkt voortreffelijk gelukt door de muziek een prominente rol in de film te geven. De vertelling zelf draagt er alleen minder aan bij. Hoewel de ontmoetingen tussen Mysliveček en de bijpersonages onderhoudend zijn, is het lastig om meegesleept te worden. Josef Mysliveček vergeten we niet meer, maar of we de film nog lang onthouden, is de vraag.

Ester Šorm

Waardering: 3

Bioscooprelease: 14 december 2023
DVD-release: 13 maart 2024