Images (1972)

Regie: Robert Altman | 104 minuten | drama, horror | Acteurs: Susannah York, Rene Auberjonois, Marcel Bozzuffi, Hugh Millais, Cathryn Harrison, John Morley

Binnen het veelzijdige oeuvre van Robert Altman neemt ‘Images’ een bijzondere plaats in. Waar hij zich met films als ‘MASH’, ‘McCabe & Mrs. Miller’ en ‘Nashville’ tussen uiteenlopende genres beweegt en die telkens naar zijn eigen hand zet, kiest Altman hier voor een intieme, desoriënterende psychologische thriller die zich in het hoofd van zijn protagonist afspeelt. De film laat zich niet reduceren tot een puzzel die opgelost moet worden, maar vormt een kaleidoscopisch geheel dat zich laat ervaren.

Wanneer kinderboekenschrijfster Cathryn (Susannah York) ’s avonds alleen thuis aan haar manuscript werkt, wordt ze tijdens een telefoongesprek opgeschrikt door een mysterieuze stem. Aanvankelijk doet ze het af als een crossline, maar al snel wordt duidelijk dat er meer speelt en haar waarneming steeds minder betrouwbaar lijkt. Vervolgens trekt ze zich samen met haar man terug in hun afgelegen landhuis op het Ierse platteland, zij om aan haar boek te werken, hij om te jagen. Eenmaal daar aangekomen nemen deze verstoringen steeds concretere vormen aan en raakt Cathryn verstrikt in een neerwaartse spiraal waarin ze haar grip op de werkelijkheid steeds meer verliest, met fatale gevolgen.

Cathryns psychologische ontregeling wordt versterkt door de cinematografie van Vilmos Zsigmond, die een scherp contrast aanbrengt tussen binnen en buiten. In de buitenwereld ontvouwen zich wonderschone landschappen van het Ierse platteland, gefotografeerd met een helderheid die rust uitstraalt. Binnen in het landhuis daarentegen ontstaat een benauwde, gefragmenteerde ruimte. Spiegels domineren het beeld, terwijl verschillende deuren die naar dezelfde kamers leiden de ruimtes een labyrintisch karakter geven – een visuele weerspiegeling van Cathryns desoriënterende mentale toestand.

Ook het geluid en de muziek dragen bij aan die vervreemdende sfeer. De combinatie van ijle pianoklanken, percussie en vervormde geluiden geeft de film een onheilspellende, bijna sprookjesachtige ondertoon. In de sequenties waarin Cathryns voice-over voorleest uit het kinderboek waaraan ze werkt—een boek dat York daadwerkelijk heeft geschreven—komt die bezwerende kwaliteit het best tot zijn recht.

Door de film heen keren verschillende motieven steeds terug: windorgels die zachtjes in de wind rinkelen, fototoestellen waar op sleutelmomenten de aandacht naartoe gaat, en de puzzel met het huis die maar niet af lijkt te komen — vaak in beeld gebracht met Altmans kenmerkende slowzoom. Samen vormen ze een bron van intrige en mysterie, waaraan de kijker zelf betekenis kan geven.

Met ‘Images’ toont Altman zich opnieuw als een filmmaker die zich niet laat vangen binnen vaste kaders. Waar andere psychologische thrillers vaak leunen op plotwendingen en hersenkrakende verklaringen, kiest hij hier voor een meer intuïtieve benadering die de kijker onderdompelt in de gefragmenteerde belevingswereld van zijn protagonist. Niet de eerste titel die opkomt wanneer je aan Altman denkt, maar wel een van zijn meer ondergewaardeerde.

Julian Meijer

Waardering: 4

Bioscooprelease: 4 januari 1973