Interview Kyle Hausmann-Stokes (My Dead Friend Zoe)

Ter gelegenheid van het Leiden International Film Festival was regisseur Kyle Hausmann-Stokes in Nederland voor de voorstelling van zijn eerste speelfilm ‘My Dead Friend Zoe’. Cinemagazine sprak met hem over zijn weg naar een carrière als regisseur, zijn film ‘My Dead Friend Zoe’ en de uitdagingen die gepaard gingen met het maken van deze film.

De missie van Kyle Hausmann-Stokes

Regisseur Kyle Hausmann-Stokes is veteraan. In 2004 begon hij in het Amerikaanse leger. Tijdens zijn legertraining maakte hij stiekem korte films, door de trainingen op te nemen en deze tot heavy metal muziekvideo’s te monteren. Zijn medesoldaten vonden de video’s geweldig. Toen Hausmann-Stokes zich vanwege deze video’s bij zijn kolonel moest melden, dacht hij dat het snel voorbij zou zijn. Maar niets was minder waar. De kolonel zag talent in Hausmann-Stokes en regelde een uitzondering op de stop-loss, omdat hij vond dat de roeping van deze filmmaker in spe niet in het leger lag.

Normaal gesproken worden militairen voor een bepaalde tijd gecontracteerd, maar tijdens een stop-loss worden ze verplicht om hun actieve diensttijd te verlengen, zelfs nadat de oorspronkelijk afgesproken einddatum is bereikt. Hausmann-Stokes kreeg een uitzondering en werd door de kolonel naar de filmacademie gestuurd, zodat hij het verhaal van zijn medesoldaten aan de wereld kon vertellen.

Toen in 2007 de oorlog in het Midden-Oosten op zijn hoogtepunt was, werd Hausmann-Stokes teruggeroepen voor een uitzending van anderhalf jaar naar Irak. Daar leerde hij veel van de militairen kennen die de inspiratie zijn geweest voor de personages in ‘My Dead Friend Zoe’. Uiteindelijk keerde hij terug naar de filmacademie en behaalde zijn diploma. Sindsdien is hij bezig met het vertellen van het verhaal van de militairen, vanuit hun oogpunt en niet vanuit een nationalistisch of patriottistisch perspectief.

Het veteranenverhaal

Na enkele jaren waarin Hausmann-Stokes voornamelijk korte video’s maakte voor het United States Department of Veterans Affairs en video’s over mentale gezondheid en dakloosheid bij veteranen, raapte hij in 2020 de moed bij elkaar om zijn eigen verhaal op papier te zetten. Hij beschreef zijn worsteling met posttraumatische stressstoornis, het verlies van vrienden en hoe hij zich verzette tegen het deelnemen aan praatgroepen. Het willen zijn van de stoere jongeman, in plaats van jezelf kwetsbaar durven opstellen en beginnen met het verwerken van de trauma’s die je hebt opgelopen.

Hausmann-Stokes zegt graag deze onderwerpen in de toekomst verder uit te willen diepen, onder het motto “write what you know”. In de Verenigde Staten krijgt slechts een klein percentage van de bevolking te maken met het leger; minder dan 1%. Er is een groot gat te dichten tussen veteranen en de rest van de bevolking. Hausmann-Stokes wil meer begrip creëren voor veteranen en de problematiek waarmee zij worstelen.

Ook voor Europese kijkers heeft Hausmann-Stokes een boodschap. Het militaire leven is niet glamoureus. Hollywoodfilms zijn vaak bezijden de waarheid. In het leger dienen echte mensen, met families en vrienden, die hun leven op het spel zetten voor hun land. Hausmann-Stokes hoopt met zijn film wat nuance aan te brengen in de manier waarop er vanuit buiten de Verenigde Staten naar het Amerikaanse leger wordt gekeken.

Humor als Trojaans paard

Ondanks de zware onderwerpen die ‘My Dead Friend Zoe’ aansnijdt, heeft Hausmann-Stokes ervoor gekozen de film als komedie te maken. Humor is volgens hem belangrijk voor veteranen, omdat het helpt de situatie te relativeren en de goede, maar vooral de slechte dagen door te komen.

De keuze voor humor was ook een praktische. Humor verkoopt. Hausmann-Stokes wil dat mensen zijn film zien, en films over zware onderwerpen verkopen nu eenmaal niet zonder humor. Naar de film gaan is voor veel mensen ook een vorm van escapisme, en daarom was het voor Hausmann-Stokes de enige juiste keuze. “Geef mensen iets om te lachen, maar geef ze ook iets om over na te denken.”

Werken met sterren in je eerste film

‘My Dead Friend Zoe’ is Hausmann-Stokes’ eerste speelfilm, maar dat is aan de cast niet af te zien. Voor zijn eerste film wist hij Ed Harris en Morgan Freeman te strikken. Op de vraag of dat niet overweldigend was, antwoordde hij volmondig “ja”. Tot het moment dat hij hen ontmoette en het bleek dat ze net als gewone mensen waren.

Ed Harris was de gedroomde kandidaat voor de rol die hij vertolkte. Hausmann-Stokes probeerde hem te benaderen via de officiële kanalen, maar wat Harris uiteindelijk overhaalde was een persoonlijke brief waarin Hausmann-Stokes zijn verhaal vertelde. Harris was de eerste van de cast die vastgelegd werd, en dat was voor Hausmann-Stokes een enorme stap. Vanaf dat moment was de film een “Ed Harris-picture” en de kans op succes werd daarmee exponentieel vergroot.

Freeman stapte later in, maar ook voor hem gold dat de spanning al snel verdween. Freeman, die zelf een veteraan is, voelde zich goed op zijn plek in de gezagsverhouding tussen regisseur en acteur.

Vrouwelijke hoofdpersonen

Hoewel ‘My Dead Friend Zoe’ een zeer persoonlijk verhaal is (Hausmann-Stokes stelt semi-serieus dat dit voor 93% het geval is), worden de hoofdrollen vervuld door twee actrices. Dit niet alleen om afstand te creëren tussen Hausmann-Stokes en zijn personages, maar ook omdat, zoals hij zelf zegt, er al genoeg films zijn over blanke heteroseksuele mannelijke militairen. Dit was zijn kans om niet alleen zijn eigen verhaal te vertellen, maar ook twee actrices een kans te geven.

Hausmann-Stokes stelt dat vrouwen emotioneel slimmer zijn dan mannen. Door het verhaal door de ogen van een vrouw te vertellen, maakt hij de diepte van het trauma duidelijker. Het biedt een frisse, empathische kijk op de ervaring van militairen en het verwerkingsproces, dat vaak over het hoofd wordt gezien in meer traditionele verhalen. Bovendien laat het zien hoe universeel de strijd met trauma is, los van gender, en geeft het een stem aan vrouwelijke personages in een genre waar zij vaak ondervertegenwoordigd zijn.

Echte veteranen en de impact van de film

Niet alleen Freeman en Hausmann-Stokes zelf zijn veteranen, zo’n 90% van het team had zelf ervaring met het leger of veteranen, of had een connectie met Alzheimer, een ander belangrijk thema in de film. De filmset zelf werd bijna gezien als een praatgroep. Hausmann-Stokes liet veteranen in bepaalde scènes improviseren, met name in de praatgroep, waardoor die scènes veel authenticiteit kregen.

Hausmann-Stokes noemt de film een impactfilm. In samenwerking met drie non-profitorganisaties is de film niet alleen bedoeld als entertainment, maar als een call-to-action. Tegen het einde van de film verschijnt een QR-code die kijkers aanmoedigt om iets te doen, zoals doneren of een ticket voor iemand anders kopen. Hausmann-Stokes wil niet alleen vermaken, maar ook sociale impact hebben, meer begrip kweken voor veteranen en het verhaal van zijn medemilitairen vertellen.

Zoals Hausmann-Stokes het zelf zegt: “Al is het maar één veteraan die ik nooit zal ontmoeten, en die over acht maanden in het vliegtuig op zijn telefoon deze film kijkt en tot de conclusie komt dat hij zijn demonen moet bespreken, dan ben ik al tevreden. Misschien kan het wel iemands leven redden.”

Jelco Leijs