La Gradiva (2026)

Regie: Marine Atlan | 145 minuten | drama | Acteurs: Colas Quignard, Suzanne Gerin, Mitia Capellier-Audat, Antonia Buresi, Rouge Isaac, Hadya Fofana, Lou-Anne Le Glorennec, Chamathka Warahena, Chérazade Hammedi, Camille Ménard-Harnisch, Gustave Tersiguel, Mathéo De Carlo, Alma Polgár, Mariam Bouras, Léonilde Moucheroud, Emmanuelle Lafon, Lila Latronche, Anna Heckel

“The cloud of smoke fills my head. The noise won’t stop.”

Hoe leg je uit waarom een film je op zijn allerlaatste moment in tranen deed uitbarsten? Marine Atlans tweede speelfilm ‘La Gradiva’ is zo naturalistisch en observatief in zijn vertelling dat het makkelijk is te vergeten hoeveel de personages voor jou betekenen totdat jouw tijd met hen voorbij is.

Op een bijna documentaire-achtige wijze volgen we een groep Franse middelbare scholieren op hun laatste schoolreis in Napels alsof ze onze eigen klasgenoten zijn. Het kost niet veel om overtuigd te raken door hun gevoelens, elk van hen gespeeld door perfect uitgekozen non-professionele acteurs; je bent nooit afgeleid door bekende gezichten, en de regie laat elk van hen zichzelf zijn. Binnen voornamelijk statische wide-shots en medium close-ups zien we hen door ruimtes heen lopen, met elkaar grappen maken en ruziën. Elk van hen lijkt een deel van zichzelf achter te laten in deze bekende historische omgeving, alsof puur door hun aanwezigheid hun verlangens en drama’s deel uitmaken van de geschiedenis van Napels. Een wide-shot observatie van antieke standbeelden in een museum wordt net zozeer een observatie van tieners die langs ze heen lopen. Een puberaal conflict kan het emotionele gewicht van een historische vulkaanuitbarsting hebben, al wordt die in het moment niet zo erkend door anderen.

Er is een voortdurende spanning tussen heden en verleden, en zo ook een spanning tussen afstand en intimiteit. De afstandelijkheid van de vorm contrasteert met ietwat surrealistische droomscènes die de verborgen verlangens van de personages in volle bloei brengen; droom en werkelijkheid kunnen zich echter nooit totaal vermengen en er blijft een ongenoegen. De film wil zeggen wat ze denken, maar hierin zitten vooroordelen en onzekerheden, die niet de volledige waarheid van een individu blootstellen. Als film lijkt ‘La Gradiva’ ons te willen vertellen hoe we nooit kunnen weten wat de ander voelt, maar dat de plaatsen die we betreden desalniettemin de verborgen gevoelens in zich opnemen, als spoken.

We huilen aan het einde van deze film, omdat we meer hebben kunnen voelen dan direct waarneembaar is voor de personages met wie wij ons moeten identificeren. Als kijker word je zelf de betreden plek en kom je meer over hen te weten dan zij over elkaar zullen weten. De manier waarop de film zo’n poëtisch idee weet over te brengen in een stijl die op het eerste ogenblik alleen op sociaal-realisme lijkt, is zeer indrukwekkend. De vertoning van adolescentie gaat verder dan enkel een semi-documentaire en wordt een voortdurende strijd tussen de banale maar onzekere werkelijkheid, en dromen over het ideaal. Het resultaat van deze strijd is een van de beste coming-of-age films ooit gemaakt.

Thomas Eremia

Waardering: 4.5