Lady (1993)

Regie: Ira Sachs | 28 minuten | Acteurs: Dominique Dibbell

Regisseur Ira Sachs, die onder andere bekend is van ‘Love Is Strange’ (2014), ‘Little Men’ (2016) en ‘Frankie’ (2019), gaf recent nog een visitekaartje af met ‘Passages’ (2023). Dit drama over een getrouwde gay man die voor een vrouw valt, werd door critici goed ontvangen. De film kan beschouwd worden als een verkenning van de moderne liefde en seksualiteit, maar dertig jaar eerder startte Sachs eenzelfde zoektocht. Dat deed hij in 1993 met ‘Lady’, een korte film van 28 minuten.

Sachs werkte voor ‘Lady’ samen met Dominique Dibbell, die het scenario voor de film schreef. Dibbell was in de jaren tachtig medeoprichter van ‘The Five Lesbian Brothers’, een Amerikaanse theatergroep die zich richtte op lesbische en feministische thema’s. Volgens haar website is ze tegenwoordig actief als contentmaker, stemactrice en schrijfster.

De film start met zwart-witte close-ups van een vrouw (Dominique Dibbell), die in een monoloog over een aantrekkelijke vrouw mijmert. Ze is onder de indruk van haar glimlach (“Met die glimlach zou je brood kunnen snijden”) en vraagt zich af of die voor haar bedoeld is. Daarna volgen in kleur gefilmde scènes, die zich in een heel andere, documentaire-achtige setting afspelen. In een appartement volgt een filmploeg een vrouw (ook Dominique Dibbell) met een rode pruik en zwarte, valse wimpers. Ze kirt wat tegen haar hondje Lulu en ergert zich aan ene Dwayne, die een bericht heeft ingesproken. Hij klaagt dat hij al ruim een uur op haar wacht.

Wanneer de vrouw even op bed gaat liggen met de voeten omhoog, verontschuldigt ze zich, omdat het weinig glamoureus is. Buiten beeld zegt de regisseur (Ira Sachs) dat ze vooral zichzelf moet zijn. Het is een geestige opmaat voor de centrale vraag van deze film: wat is haar identiteit? Wanneer de vrouw uit de zwart-witte openingsscène terugkeert, wordt duidelijk dat de vraag is toegespitst op genderidentiteit. Ze pakt haar koffers, vertrekt uit een keurige buitenwijk en belandt in een badkamer van een motel. Terwijl ze zich klaarmaakt om naar een bar te gaan, gaat haar monoloog verder over geheimen, seksualiteit en penisnijd. Ze voelt zich “alsof haar lul eraf is gesneden”.

Net als in ‘Passages’ worden gendernormen uitgedaagd. Maar de teksten in ‘Lady’ doen stram en geforceerd literair aan, waardoor ze onevenredig veel aandacht vragen. Dat is jammer, want juist de thematiek is interessant. En anders wel de variatie in filmstijlen – Sachs experimenteert er flink op los – maar ook die gaat ten onder aan literaire pretenties. Misschien had de regisseur ook het schrijfwerk voor zijn rekening kunnen nemen, zoals hij later deed, samen met Mauricio Zacharias.

Met zijn korte film ‘Lady’ rebelleert Ira Sachs op experimentele wijze tegen sociaal geconstrueerde verwachtingen van gender en genderrollen. Dat is waardevol, maar je moet wel door een stroef scenario heen bijten.

Ester Šorm

Waardering: 3

VOD-release: 21 juni 2024 (Mubi)