Made in EU (2025)

Regie: Stephan Komandarev | 102 minuten | drama | Acteurs: Gerasim Georgiev, Ivaylo Hristov, Anastasia Ingilizova, Todor Kotzev, Gergana Pletnyova

In een klein dorpje in Bulgarije geeft Iva alles om zichzelf en haar zoon te kunnen onderhouden. Ze werkt in een lokale textielfabriek, waar ze onder verschrikkelijke omstandigheden dagelijks overuren maakt. Zelfs wanneer ze kampt met gezondheidsklachten wordt ze gedwongen om te blijven werken, aangezien één ziektedag al ten koste zal gaan van haar bonus. Wat artsen initieel wegwuifden als een simpele infectie blijkt echter Covid te zijn, en deze diagnose heeft grote gevolgen voor Iva: als vermeend patient zero wordt zij de aangewezen zondebok voor alle gevolgen van het virus, ondanks dat zij het dorp al jaren niet heeft kunnen verlaten door haar veeleisende werk. Iva wordt door haar volledige omgeving verstoten, en geen enkele oplossing lijkt in zicht.

‘Made in the EU’ biedt niet alleen een schrijnende weergave van de invloed van het coronavirus, maar schetst bovenal de negatieve gevolgen van uit de hand gelopen kapitalisme op pijnlijke wijze. De textielfabriek hanteert onmenselijke arbeidsomstandigheden, wat Iva in een onmogelijke positie plaatst: het werk zelf is vrijwel onuitvoerbaar, maar als ze zich uitspreekt over haar wrede baas dan is ze haar baan kwijt, zonder enige kans op een alternatief werk. Op de première op het Filmfestival van Venetië stelt regisseur Stephan Komandarev het volgende: “This is not a movie about the Covid pandemic, it’s a movie about a pandemic much worse than Covid: globalisation”. De verschrikkelijke gevolgen van de Covid uitbraak blijven opstapelen, maar vinden ook een grote oorsprong in de arbeidsomstandigheden in de textielfabriek: zonder de eis om ondanks klachten te komen werken en de buitensporige gevolgen van een ziektedag had de uitbraak namelijk significant beperkt kunnen worden. Een lokaal verhaal reflecteert hier op een globaal probleem: een verdienmodel voor machthebbers, ten koste van arbeiders zonder alternatief. Covid fungeert hier als katalysator, maar vormt zeker niet de kern van het probleem. Dit heeft Komandarev overtuigend vast weten te leggen, waarbij de expliciete weergave van de sociale verstoting van Iva in slechts een paar scènes wat buitensporig aanvoelt. De grijze setting werkt echter perfect om de grauwe omstandigheden af te beelden, en draagt bij aan het overbrengen van de ellende in het beangstigende dorp.

‘Made in the EU’ geeft een treffende kritiek op de vreselijke werkomstandigheden, die hun oorsprong vinden in de realiteit: de film is namelijk gebaseerd op de Clean Clothes Campaign, die zich onder andere bezighoudt met de slechte arbeidsomstandigheden in textielfabrieken in Bulgarije. Door dit probleem af te beelden aan de hand van de Covid-pandemie creëert regisseur Komandarev bewustzijn voor de uitbuiting van fabrieksmedewerkers, en vormt dit hopelijk een stap richting een eerlijkere wereld.

Sara Goosensen

Waardering: 4