Mediha (2023)

Regie: Hasan Oswald | 90 minuten | documentaire

‘Mediha’ behandelt een urgent onderwerp, maar dreigt te bezwijken onder de hoeveelheid die ze wil vertellen.

De film volgt de 14-jarige jezidi Mediha, die – nadat ze uit de klauwen van jihadistische strijders is bevrijd – met haar twee broertjes in een Koerdisch kamp in Noord-Irak woont. Haar jongste broertje en ouders zijn nog steeds vermist. Oswald geeft haar een camera en laat haar zelf haar bestaan filmen: spelende kinderen, het grauwe leven in het kamp, en de stiltes ertussen.

In een van de eerste scènes roept een man haar toe: “Wat ben je aan het doen, Mediha?” — “Ik ben aan het filmen,” antwoordt ze. “Je bent slim, je zal snel trouwen,” zegt hij. Haar antwoord is eenvoudig en dapper: “Nee, dat zal ik niet.” In die korte dialoog ligt alles besloten: trauma, humor, verzet.

Dat eenvoudige uitgangspunt — een kind dat de lens op zichzelf richt — had al genoeg kracht gehad voor een indringend portret. Maar Oswald vertrouwt die eenvoud niet helemaal. Hij breidt de film uit met de verhalen van twee rescuers, waaronder Bahzad. Zijn kantoor staat vol met mappen en foto’s van vermiste of vermoorde kinderen, elk dossier een dorp, elk dorp een litteken. Via hem zien we de rauwe realiteit van de slavenhandel: op chatkanalen worden meisjes aangeboden — “12 jaar oud, geen maagden, erg mooi, 13.000 dollar, letzter Preis.”

Onder die vermisten bevindt zich ook Mediha’s jongste broertje, Barzan. En zo komen we terecht bij Dr. Nemam, een moedige vrouw die een reddingsmissie voorbereidt om Mediha’s moeder terug te halen uit het beruchte Al-Hol-kamp in Noord-Syrië. Dat kamp, oorspronkelijk opgericht in de jaren 90 om Iraakse vluchtelingen op te vangen, huisvest sinds 2019 vooral vrouwen en kinderen van voormalige IS-strijders. Internationale organisaties als het Rode Kruis en UNICEF noemen het “een tikkende tijdbom”: een plaats waar moorden, radicalisering en ontsnappingen aan de orde van de dag zijn. Filmen is er streng verboden — precies dat maakt Oswalds materiaal uitzonderlijk. De camera brengt ons op een plek waar zelden iemand binnenkomt, en die spanning voel je in elke seconde.

Toch heeft die indrukwekkende uitbreiding ook een keerzijde. De film verlegt zijn focus van Mediha’s blik naar een groter reddingsverhaal, en daarmee verdwijnt iets van haar aanwezigheid. Waar we eerst dichtbij een kind stonden dat met onbevangen nieuwsgierigheid haar wereld vastlegt, kijken we plots naar een documentaire die zich ontvouwt als een humanitaire thriller. De zwaarte van het onderwerp, versterkt door een nadrukkelijke muziekscore, laat weinig ruimte voor adem of verbeelding.

‘Mediha’ is moedig, schrijnend en onmiskenbaar belangrijk, maar door te veel perspectieven te willen verenigen verliest de film zijn intiemste kracht. Wat beklijft, is het beeld van een meisje dat weigert te buigen: “Nee, dat zal ik niet.”

Martijn Smits

Waardering: 3

Bioscooprelease: 16 oktober 2025