Medium Cool (1969)

Regie: Haskell Wexler | 111 minuten | drama, thriller | Acteurs: Robert Forster, Verna Bloom, Peter Bonerz, Marianna Hill, Harold Blankenship, Charles Geary, Sid McCoy, Chrstine Bergstrom, William Sickingen, Robert McAndrew, Marrian Walters, Beverly Younger, Edward Croke, Doug Kimball, Peter Boyle, Georgia Todda, Sandra Ann Roberts, Janet Langhart

Wanneer verandert verslaggeving in sensatie? Welke verantwoordelijkheid draagt een journalist tegenover de mensen die hij filmt? En waar ligt de grens tussen het registreren van de werkelijkheid en er zelf onderdeel van worden? Het zijn vragen die Haskell Wexlers ‘Medium Cool’ op indringende wijze naar voren brengt.

Gerenommeerd cameraman Haskell Wexler, onder meer bekend van zijn werk aan ‘In the Heat of the Night’, maakte met ‘Medium Cool’ zijn regiedebuut. Het verhaal speelt zich af tegen het verdeelde Amerika van de late jaren zestig, waarin de Vietnamoorlog, de burgerrechtenbeweging en toenemende politieke verdeeldheid het land in hun greep hielden. Wexler plaatst zijn film midden in die turbulente periode en gebruikt de Democratische Conventie van 1968 in Chicago als achtergrond.

We volgen cameraman John Cassellis, gespeeld door een piepjonge Robert Forster, die voor een televisiezender door een arme wijk van Chicago trekt op zoek naar nieuws. Hier komt hij in contact met alleenstaande moeder Eileen (Verna Bloom) en haar zoontje, die vanuit West Virginia naar de stad zijn verhuisd. Terwijl Cassellis steeds meer betrokken raakt bij Eileen en haar omgeving, begint zijn kijk op zijn werk en de mensen die hij filmt te veranderen.

Vanaf het begin valt op hoe weinig de film zich gedraagt als een traditionele speelfilm. Wexler maakt veelvuldig gebruik van handheld camerawerk en ongebruikelijke beeldhoeken. Veel wordt verteld aan de hand van beelden in plaats van dialoog. De camera beweegt door de straten alsof hij zelf op zoek is naar iets om vast te leggen. Tegelijkertijd worden fictieve personages tussen echte gebeurtenissen geplaatst en echte mensen onderdeel van het fictieverhaal. Protesten, demonstranten en politieoptredens zijn niet geënsceneerd voor de film, maar vonden daadwerkelijk plaats tijdens de opnames.

Hoewel fascinerend, raakt de plot hierdoor soms op de achtergrond. De personages en hun onderlinge verhoudingen voelen niet altijd even belangrijk als wat er buiten hun directe omgeving gebeurt. Wexler lijkt geregeld meer geïnteresseerd in het vastleggen van de realiteit dan in het vertellen van een strak verhaal, waardoor het soms voelt alsof de film zijn eigen focus verliest.

Naarmate de film vordert, wordt steeds duidelijker waar Wexler naartoe wil. De gebeurtenissen die aanvankelijk vooral als achtergrond dienen, beginnen steeds nadrukkelijker door te dringen in het verhaal. De werkelijkheid is niet langer slechts het decor waartegen de personages bewegen, maar een kracht waar ze steeds verder door worden opgeslokt. Dit alles komt samen in het slotstuk. In een adembenemende sequentie zien we hoe Eileen in haar opvallende gele jurk door de protesten in Grant Park loopt. Om haar heen escaleert de confrontatie tussen demonstranten, politie en zwaarbewapende National Guard-eenheden. We zien demonstranten worden geslagen door agenten en traangas door de menigte trekken, terwijl Eileen met grote ogen door de chaos heen beweegt. Het beeld is bijna surrealistisch.

Als speelfilm voelt ‘Medium Cool’ soms wat all over the place, maar die onrust is uiteindelijk juist een treffende weerspiegeling van de tijd die de film vastlegt. Wexler geeft geen eenduidig antwoord op de vragen die hij aan het begin opwerpt, maar plaatst de kijker midden in een moment waarop verslaggeving en sensatie voortdurend door elkaar lopen. Daarmee is ‘Medium Cool’ niet alleen een baanbrekende film die fictie en werkelijkheid op experimentele wijze met elkaar vermengt, maar ook een bijzondere tijdcapsule van een Amerika dat zichtbaar in beroering was.

Julian Meijer

Waardering: 4