Megalopolis (2024)

Regie: Francis Ford Coppola | 138 minuten | drama | Acteurs: Adam Driver, Giancarlo Esposito, Nathalie Emmanuel, Aubrey Plaza, Shia LaBeouf, Jon Voight, Laurence Fishburne, Talia Shire, Jason Schwartzman, Kathryn Hunter, Grace VanderWaal, Chloe Fineman, James Remar, D.B. Sweeney, Isabelle Kusman, Bailey Coppola, Madeleine Gardella, Balthazar Getty, Romy Mars, Haley Sims, Dustin Hoffman, Sonia Ammar, Neri Oxman, AJ Caba, Michael Mourra, Charlie Talbert, Tommy Lee Driver, Caroline Bloom, George Dillard, Donald Pitts, Philip Dido, Gayle Hooker, James Keane, Sean Hankinson, Andrew Ayala, Ritwik Chatterjee, Kendra Stout

Francis Ford Coppola, de visionaire regisseur achter onmiskenbare klassiekers als ‘The Godfather,’ ‘The Conversation,’ ‘The Godfather Part II’ en ‘Apocalypse Now,’ bewees in de jaren 70 dat hij de gouden standaard van cinema kon bepalen. Maar zelfs de grootste filmmakers blijven niet eeuwig op hun hoogtepunt; zijn latere oeuvre is een grillige mix die zelden dezelfde onbetwiste hoogten bereikt. Nu probeert Coppola met ‘Megalopolis,’ een film waar hij al veertig jaar aan werkt en die hij volledig zelf heeft gefinancierd, opnieuw zijn epische stempel op de filmgeschiedenis te drukken.

Met grote thema’s, ambitieuze gebaren en een opvallende schaal voelt ‘Megalopolis’ als een project vol nobele intenties. Maar waar ambitie stijgen belooft, struikelt deze film helaas vaker dan hij vliegt. Het gedurfde verhaal biedt zeker momenten van bewondering, maar blijft uiteindelijk een rommelig geheel dat de grootsheid van Coppola’s vroege werk niet weet te evenaren. ‘Megalopolis’ is een gewaagde poging om de klanken van het verleden opnieuw te dirigeren, al blijft het slotakkoord minder harmonieus dan gehoopt.

Coppola haalt inspiratie uit het verre verleden voor zijn nieuwste epos. Het verhaal van ‘Megalopolis’ leunt gedeeltelijk op de Catilinarische samenzwering van 63 voor Christus, waarin de aristocraat Lucius Sergius Catilina tevergeefs probeerde de Romeinse consul Marcus Tullius Cicero af te zetten. In deze moderne hervertelling transformeert Coppola de historische context tot een visionair futuristisch conflict.

Cesar Catilina (Adam Driver) is een briljante, Nobelprijs winnende wetenschapper en architect die vastbesloten is om het stedelijk verwoeste Nieuw Rome te transformeren in een duurzame utopie. Zijn revolutionaire plannen draaien om de mysterieuze chemische stof “megadon,” een uitvinding waarmee hij de fundamenten van ruimte en tijd kan herschikken. Aan de andere kant van de ideologische kloof staat Franklyn Cicero (Giancarlo Esposito), de burgemeester van Nieuw Rome, die onverzettelijk de status quo verdedigt. Het resultaat is een schijnbare parabel over traditie versus vooruitgang, waarbij de botsing van ideeën net zo groots is als de visuele schaal van Coppola’s ambitieuze wereldbouw.

De personages in ‘Megalopolis’ lijken rechtstreeks uit een archetypische grabbelton te komen. De vrouwelijke personages worden herleid tot rollen als moeder, muze, sluwe verleidster, feestbeest, liegende maagd of tragische dode, terwijl de mannelijke personages zich profileren als genieën, machtsmakelaars, chauffeurs of usurpators. Hoewel Coppola zichzelf vaak profileert als een “vrouwenman” (de film is zelfs opgedragen aan zijn overleden vrouw Eleanor), blijven zijn vrouwelijke portretten in ‘Megalopolis’ opvallend simplistisch. Toch weet het ensemble hier en daar te schitteren; hun uitvoering maakt de clichés vaak vermakelijk, van Aubrey Plaza’s speelse overdrijving tot Adam Drivers ernstige, introspectieve aanpak.

De toon van de film is net zo ongrijpbaar als zijn ambitie. ‘Megalopolis’ balanceert tussen cartooneske dialoog en pretentieuze ernst, tussen het visuele minimalisme van een autoreclame en de weelderigheid van een sciencefiction koortsdroom. Deze schommelingen maken de film soms verwarrend, maar zelden saai. Zelfs wanneer het verhaal chaotisch uiteen lijkt te vallen—vooral in de uitzinnige derde akte, waar Coppola de controle volledig lijkt te verliezen—blijft de film een fascinerende kijkervaring. De climax, een duizelingwekkend spektakel, is zowel verbluffend als verbijsterend. ‘Megalopolis’ kan dan misschien geen evenwicht bewaren, maar het is zonder twijfel een achtbaanrit die je niet snel vergeet.

Op 85-jarige leeftijd en na bijna tien jaar afwezigheid in de regiestoel heeft Francis Ford Coppola eindelijk zijn passieproject voltooid. ‘Megalopolis’ is zonder twijfel een ambitieuze onderneming, een film die zowel zijn artistieke durf als zijn eigenzinnige visie weerspiegelt. Hoewel je zou wensen dat je meer kan genieten van het eindresultaat, doet dat uiteindelijk weinig af aan het grotere plaatje. Een briljant kunstenaar als Coppola verdient zijn recht op extravagantie—zelfs als die zich niet altijd laat rijmen met de verwachtingen van zijn publiek.

Vincent Tramper

Waardering: 2.5

Bioscooprelease: 5 december 2024