Mémoire de fille (2026)

Regie: Judith Godrèche | 117 minuten | drama | Acteurs: Tess Barthélemy, Valérie Dréville, Victor Bonnel, Ariane Labed, Maïwène Barthèlemy, Anja Verderosa, Louise Labèque, Manon Valentin, Esther Archambault, Mamadou Sidibé, Thibault Bonenfant, Lancelot Courciéras, Francois-Xavier Raffier, Léa Leviant, Guslagie Malanda

‘Mémoire de fille’ is een productie met een ernstig thema. Een jonge vrouw ondergaat in haar puberjaren een sexuele ervaring die haar vele jaren later nog tekent. Het is het centrale thema in het gelijknamige boek dat Nobelprijs-winnares Arnie Ernaux publiceerde in 2016 en waarop deze film is gebaseerd.

De autobiografische roman neemt de lezer mee naar het jaar 1958, het jaar waarin Annie Ernaux achttien wordt en het jaar waarin zij voor het eerst het bed deelt met een man. De omstandigheden waaronder dat gebeurt worden uitgebreid beschreven in de film. ‘Mémoire de fille’ is gegoten in de vorm van een raamvertelling: de schrijfster denkt terug aan dat jaar vanwege het feit dat ze een signeersessie heeft in de stad waar ze naar school ging. Tijdens de signeersessie leest ze voor uit haar boek. Ze groeide op in Yvetot, een klein stadje in Normandië waar haar ouders een café / kruidenierswinkel dreven. In die zeer beschermende omgeving is ze ver van alles: geen telefoon, geen bad, geen douche en alleen maar boeken en … grammofoonplaatjes. In één van de eerste scènes van de film zien we Annie (gespeeld door dochter van de regisseur Tess Barthélémy (2005)) die haar koffer inpakt met op de achtergrond de muziek van de toen in Frankrijk zeer populaire George Brassens. Het nummer dat zij keer op keer draait, Je suis un voyou (ik ben een schurk), zal een zekere voorspellende waarde blijken te hebben voor wat zich de komende maanden in haar leven gaat afspelen. In dit lied bezingt Brassens de ervaring die hij heeft met ‘Margot’, een eenvoudig boerenmeisje dat hij uitbundig complimenteert met haar schoonheid (je bent het portret van de Lieve Vrouwe zelve). In ruil daarvoor mag hij haar kussen en nog veel meer.

Die onschuld of die naïviteit uit dat lied geldt in zekere zin ook voor Annie. Zij is een puber die zo haar eigen willetje heeft. Ze laat niet na te benadrukken dat ze zeventien en een half is. Haar betuttelende moeder Blanche (Ariane Labed) laat niet af het leven van haar dochter te sturen en te controleren. Deze laatste grijpt haar kans als ze begeleidster kan worden in een vakantiekamp (colonie de vacances, een begrip in Frankrijk). Ze ziet het als een mooie gelegenheid om te ontsnappen vanonder de vleugels van haar moeder. Ze heeft hoge verwachtingen van haar verblijf in het kamp. Ze verwacht daar gelijkgestemden te treffen die net als zij van lezen houden en van wandelen in de natuur.

Hoeveel anders zal de realiteit blijken te zijn als ze eenmaal aangekomen is in het kamp dat gevestigd is in een monumentaal pand op het platteland. Al gauw wordt voor het medebegeleiders en -sters duidelijk dat zij hypernaïef is. Ze begint dan ook onderaan de pikorde die al gauw ontstaat door de verschillen in ervaring en sekse.

De leider van het kamp, H (gespeeld door de jonge acteur Victor Bonnel) verovert haar zonder veel gedoe. Hij neemt haar mee naar zijn kamer waar hij Annie probeert te ontmaagden. Dit lukt niet de eerste keer. Van tederheid is geen sprake, hij gaat met Annie om op een routinematige manier die weinig affectie verraadt. Annie laat het allemaal maar gebeuren, beleeft er geen plezier aan.

De manier waarop de scènes worden gefilmd als Annie en H seks hebben zijn volledig gede-erotiseerd. Blote lichaamsdelen komen niet in beeld, evenmin als de actie. We beleven het gebeuren door de ogen van Annie die alleen maar kan staren naar het brandende peertje aan het plafond. Op sommige momenten verstomt ook het geluid en horen we slechts wat gemurmel in de verte. Het moet aangeven dat Annie geen plezierige beleving heeft bij wat er met haar gebeurt. Desalniettemin raakt ze in een soort staat van kalverliefde, een liefde waarop H in het geheel niet reageert. Hij toont haar de foto van zijn verloofde en kijkt alweer uit naar het studiejaar in Rouen dat na de zomervakantie zal aanvangen. Uiteindelijk eindigt het kamp in een drama voor Annie, geminacht en getreiterd door haar collega’s, verworpen door haar minnaar. Een paar illusies armer keert ze terug naar haar geboortedorp.

Dit indringende coming-of-age drama is de tweede speelfilm van regisseur Judith Godrèche. ‘Mémoire de fille’ probeert beelden en woorden te geven aan het persoonlijke drama dat Annie in het kamp beleeft. Een drama dat, zoals de schrijfster op de signeersessie uit de raamvertelling vertelt, haar nog vele jaren achtervolgd heeft. Een eerste seksuele ervaring die dramatisch en bijna gewelddadig verloopt: een confrontatie tussen een angstaanjagende realiteit uit het verleden enerzijds en de vreemde realiteit van alle dag die nog vele jaren later de herinnering van dit moment in zich draagt. Ongetwijfeld zullen de relaties die de schrijfster daarna gehad heeft met andere mannen nog lang worden getekend door die allereerste ervaring.

Verwarrend is wel dat de boodschap die de film wil uitdragen niet altijd correspondeert met de beelden die Judith Godrèche in ‘Mémoire de fille’ heeft opgenomen. Het is waarschijnlijk ook de boerse naïviteit van Annie die maakt dat ze zich niet altijd realiseert wat hoort en wat niet hoort. Wat ze mag verwachten en wat ze krijgt. In die zin is het drama indringend en kenmerkt het zich door de typisch patriarchale jaren 50 in contrast met de huidige tijd waarin dat niet meer vanzelfsprekend is.

‘Mémoire de fille’ is niet alleen een prachtige film vanwege de achterliggende thematiek, maar voor de echte Francofiel een genot voor het oog en voor het oor. Neem bijvoorbeeld het kruidenierswinkeltje zo typisch voor de kleine Franse dorpjes, de prachtige landschappen en natuurlijk de meer dan Franse karakters van de personages. Tess Barthélémy als Annie zet op meer dan voortreffelijke wijze een puber neer die meent dat de wereld van haar is en dat ze vooral de wereld ver weg van haar moeder moet opzoeken. Dat ze dan vervolgens van een koude kermis thuiskomt hoort daar ook bij. Het drama tijdens het vakantiekamp blijkt haar niet onberoerd te laten. Een prachtige maar verwarrende film met heel veel beelden dicht op Annie geschoten en die uitsluitend haar perspectief volgt. Echt wel een aanrader dus.

Ton IJlstra

Waardering: 4

Bioscooprelease: 1 oktober 2026