Met oprechte deelneming (2026)

Regie: Roxanne Stam | 85 minuten | drama | Acteurs: Tara Hetharia, Nel Lekatompessy, Zoë Livay, Raymond Thiry, Kirsten Mulder, Marie-Louise Stheins, Tamar Baruch, Michiel Kerbosch, Carlo Scheldwacht, Sebastián Mrkvicka, Vimala Nijenhuis, Ferhat Kaplan, Reyer de Gooijer, Ton Meskers, Robert Plattel, John Broeders, Jolanda van Gent, Lidwien Odekerken

In ‘Met oprechte deelneming’ overlijdt een vader, maar de rouw lijkt nergens echt te landen.

Wanneer de tweeëntwintigjarige Eli toekijkt hoe haar vaders kist naar buiten wordt gedragen op weg naar de crematie, staat de camera bij het bed waar hij zojuist nog lag. We zien haar, haar vriendin Ushani en haar oma Winnie op de achtergrond. Het zou een emotioneel moment kunnen zijn – maar het blijft opvallend koel.

Dat is een afstand die de film niet meer kwijtraakt. Misschien omdat het beeld dichtgeslibd aanvoelt: gesloten gordijnen, een zware voorgrond, drie personages samengedrukt in de achtergrond. Of omdat de scène zich meteen vult met dialoog, in een typisch Nederlandse reflex – laat de kist maar open, zegt Winnie.

Later schroeven kleindochter en grootmoeder samen de kist dicht. Het beeld is opnieuw donker en gesloten, de camera laag geplaatst, bijna vanuit het perspectief van de overledene – een man die we nauwelijks hebben leren kennen. Het moment voelt minder als afscheid dan als een technische handeling.

Onvermijdelijk dringt zich de vergelijking op met ‘La stanza del figlio’ van Nanni Moretti, waar het geluid van een schroefmachine die een kist sluit door het mortuarium snijdt en de rouw bijna fysiek voelbaar wordt.

Er valt wat voor te zeggen dat Eli een vader had waarvan ze het gevoel heeft hem nooit echt gekend te hebben. Maar zelfs dan blijft de vraag: waar zijn de andere emoties? Woede, onverschilligheid, opluchting – iets. Zo dringt zich gaandeweg een eenvoudiger vraag op: wat is eigenlijk Eli’s probleem?

We zien verdriet, of iets dat daarop lijkt. Flashbacks tonen fragmenten uit het verleden, maar zelden wordt duidelijk wat Eli werkelijk voelt of waar haar innerlijke conflict ligt. Is ze boos op haar vader? Voelt ze zich in de steek gelaten? Probeert ze hem alsnog te begrijpen door zijn reis te maken? Of is ze simpelweg verdwaald tussen generaties – te jong voor de wereld van haar oma, te afgestompt om zich thuis te voelen bij haar leeftijdsgenoten? De film geeft zelden een richting.

Filmtheoreticus André Bazin stelde dat cinema ruimte moet laten voor de werkelijkheid om zich te ontvouwen. Niet: kijk hier. Maar: hier is de wereld – kijk zelf. Die ruimte ontbreekt vaak in ‘Met oprechte deelneming’. Personages praten omdat de scène dat lijkt te vragen, niet omdat het gesprek onvermijdelijk is. Gevoelens worden uitgesproken in plaats van verborgen.

De busreis naar Normandië plaatst Eli tussen een gezelschap babyboomers. Het zou een interessant contrast tussen generaties kunnen opleveren, maar Eli lijkt zich nauwelijks tegen die wereld te verzetten. Ze verdwijnt niet de stad in, zoekt geen toevlucht in bars of bij leeftijdsgenoten zoals haar vriendin dat zou doen.

Eli staat alleen op de wereld: geen moeder, geen broers of zussen en nu ook geen vader meer. Alleen met haar oma staat ze bij zijn crematie. Haar personage doet daardoor soms denken aan “De Vreemdeling” van Albert Camus – een figuur die nauwelijks emoties lijkt te tonen en daardoor botst met de verwachtingen van de samenleving. Maar Peters lijkt dat universum niet echt te willen onderzoeken.

Af en toe breekt de film open. In een van de sterkste scènes zit Eli in een cafetaria friet te eten terwijl ze telefoneert. We zien haar van buitenaf in een breed totaalshot van het gebouw terwijl we haar gesprek horen. Zonder expliciete uitleg begrijpen we dat haar vader is overleden. De emotie zit hier niet in de woorden, maar in de afstand van het beeld en het zwijgen.

Ook een ander moment blijft hangen wanneer Eli karaoke zingt op I Won’t Let You Down van Ph.D. – een nummer dat onverwacht goed bij haar past. You ask me if I’m happy here? zingt ze voor de zaal vol babyboomers en haar oma. Voor een moment lijkt de film eindelijk iets prijs te geven. Maar zelfs hier zit een kleine dramaturgische duw onder: haar oma die haar min of meer dwingt om te zingen. Het moment voelt daardoor minder spontaan dan het had kunnen zijn. En dat lijkt het terugkerende probleem van ‘Met oprechte deelneming’: de film vertrouwt niet altijd op zijn eigen momenten.

Zo ontstaat een film waarin Eli haar oma verwijt dat ze haar emoties onderdrukt – terwijl Eli zelf uiteindelijk even gesloten blijft. En zo blijft aan het einde dezelfde vraag hangen waarmee de film eigenlijk had moeten beginnen: niet dat Eli haar vader heeft verloren, maar wat dat verlies voor haar betekent.

Martijn Smits

Waardering: 3

Uitzending op tv: 21 maart 2026