Mijn woord tegen het mijne (2025)

Regie: Masja Ooms | 113 minuten | documentaire

Landelijk zijn er bijna 109.000 wachtplekken bij de ggz (Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, cijfers uit 2024) en de plannen uit het coalitieakkoord zullen de wachtlijsten eerder vergroten dan verkleinen (MIND). ‘Mijn woord tegen het mijne’, winnaar van de prijs voor beste Nederlandse film op IDFA, laat het belang van mentale zorg zien waar je niet op kunt wachten. In dit geval gaat het om de behandeling van stemmenhoorders.

‘Mijn woord tegen het mijne’ laat ons kennismaken met de stemmen van vijf hoofdpersonen. Iets wat voor de meesten van ons vreemd is. Stemmen horen of in jezelf praten is niet alleen onbekend voor veel mensen, het wordt ook vaak veroordeeld als raar. Maar in de vijf spreekkamers uit de film wordt het oordelen vermeden, er wordt zelfs niet gesproken van een zieke patiënt.

Door de stemmen niet enkel als symptoom te zien en via diagnose over te gaan tot medicatie, ontstaat er ruimte voor een meer menselijke aanpak. De stemmen ontstaan vaak als gevolg van het niet kunnen omgaan met een persoonlijke realiteit, zoals bij Brigitte. Haar stemmen komen voor het eerst op om te helpen met traumaverwerking, maar na verloop van tijd ontwikkelen zij zich tot vijandelijke personages, waarmee Brigitte de controle over haar binnenwereld verliest. De stemmen ontwikkelen zo bijbehorende karakters en complexe relaties tot elkaar. Het gevolg is dat de hoofdpersonen zich hechten aan de stemmen, in zowel positieve als negatieve zin.

Psychiater Dirk Corstens past daarom een bijzondere methode toe: in plaats van met medicijnen de stemmen te onderdrukken, gaat hij met ze in gesprek. Dit levert intrigerende woordenwisselingen op, bijvoorbeeld met Brigittes terroriserende stem Hypno. Met hem spreekt Corstens af dat, als Brigitte dat wil, hij haar weer naar voren moet laten komen. Hypno stribbelt tegen, maar gaat uiteindelijk akkoord. Met deze werkwijze kan Corstens proberen informatie te ontfutselen over Brigittes stemmen die zij zelf wellicht heeft onderdrukt. Tijdens dit proces krijgt de kijker tegelijkertijd een inkijkje in de kakofonie van Brigittes binnenwereld.

De documentaire is grotendeels gefilmd vanuit het oogpunt van de psychiater in de spreekkamer. Als er al muziek aanwezig is, dan dient deze niet om emoties overmatig te beïnvloeden. Vanwege deze eenvoud is het aan de kijker zelf om zich te verhouden ten opzichte van de intieme gesprekken. Als Brigitte zegt: “Ik vertel meer dan dat ik ooit gedaan heb over mijn stemmen”, brengt dat een voyeuristisch ongemak met zich mee. De oordeelloze houding van de psychiater is hierin bewonderenwaardig en aanstekelijk. Want hoe je ook omgaat met dit voyeuristische gevoel dat je kan bekruipen, voor gek verklaren is onmenselijk.

Als buitenstaander kun je al snel het gevoel krijgen dat de ggz zich in een staat van permanente crisis bevindt. ‘Mijn woord tegen het mijne’ geeft tegen deze blik een licht medicijn, dankzij de humane aanpak van psychiaters en de durf tot nieuwe methoden. Maar gelukkig geeft deze film geen medicijn tegen stemmen in je hoofd, want als dat er al zou zijn, miskent het de stemmenhoorders in hun persoonlijke realiteit die deze film zo gevoelig blootlegt.

Ian van Asch

Waardering: 4

Speciale vertoning: IDFA 2025
Speciale vertoning: Movies That Matter Festival 2026
Bioscooprelease: 26 maart 2026