Mur Murs (1981)

Regie: Agnès Varda | 83 minuten | documentaire

‘Mur murs’ is een levendig en poëtisch portret uit 1980 over straatkunst in Los Angeles. De culturele verankering van het fenomeen, door Agnès Varda beschreven nog voordat graffiti door de mainstream werd omarmd, was in Los Angeles toen al breed ingebed.

Varda toont ons een grote diversiteit aan straatkunst, muurschilderingen in het bijzonder. Of het nu een overheidsproject voor kansarme jongeren betreft, culturele bewustwording van Afro-Amerikanen en latino’s of simpelweg een blinde muur op een bedrijfsgebouw: Los Angeles stond er vol mee.

Een beetje een combinatie van de Amerikaanse ‘can do-mentaliteit’ en Californische levenslust, een vleugje feminisme en spiritualiteit: wat Varda ons toont is een rijke, open blik op de tegencultuur, met respect voor toegepaste kunst. Hier uiten mensen zich op een manier die blijft.

Natuurlijk zijn er projectontwikkelaars in de kustgemeente Venice die de boel bederven, een beetje een voorafschaduwing van de vercommercialisering van de openbare ruimte zien wij wel. Maar de polarisatie van vandaag is ver te zoeken in ‘Mur murs’.

Er kon heel veel in de openbare ruimte in 1980, toont Varda. In Nederland kon je je fiets toen ook nog overal neerplanten zonder dat de autoriteiten ingrepen; anno 2025 is alles netjes gemaakt, en weggestopt in flashy fietsgarages.

Thuis doet u maar wat u wilt, de openbare ruimte is verkocht aan nette mensen met geld. De doe-het-zelvers zijn ook hier uit het straatbeeld verdwenen; de openbare ruimte is niet langer van ons, maar een functioneel doorgangs- of verblijfsgebied.

Varda operereert als verteller en doorgeefluik, geassisteerd door interviewster Juliet. Ze maakt gebruik van simpele ingrepen die context creëren, zoals slomo’s van een tai chi-les in de buitenlucht, of de registratie van een straatongeluk.

Het maakt van ‘Mur murs’ een organisch geheel, waarin de kracht aan de vertellers wordt gelaten en het tempo voor de poëzie zorgt. Uitermate prettig en journalistiek verantwoord, dat een documentairemaker niet duidt voor de kijker maar gewoon verslag doet.

Jan-Kees Verschuure

Waardering: 3.5

Bioscooprelease: 4 september 2025 (De blik van Varda)