My Dead Friend Zoe (2024)

Regie: Kyle Hausmann-Stokes | 98 minuten | komedie, drama | Acteurs: Sonequa Martin-Green, Natalie Morales, Ed Harris, Morgan Freeman, Gloria Reuben, Utkarsh Ambudkar, James Bane, Assia Lau’ren, Thom Tran, Alicia Borja, Zeke Alton, Richard Milanesi, Rich Paul, John-Peter Cruz, Del Lewis, Drew Rausch, Kelsi Umeko, Barbara Lusch, Sandra Lee, Erick Jason Sabino, Shawn Harper, Thomas Harper, James Kreuzberger, Mary King, Michelle Valko, Anja Akstin, Marcia Lynne Anthony, Nathaniel J Best, Renee Boehm, JordanJ Hunter, Melissa Lopez, Cherie Mcrae, Larry Freeman

Regisseur Kyle Hausmann-Stokes is een veteraan. Tijdens zijn legertraining in 2004 maakte hij stiekem korte films door trainingen op te nemen en ze te monteren tot heavy metal-muziekvideo’s. Toen hij zich hiervoor bij zijn kolonel moest melden, dacht hij dat het gedaan was met de pret. Maar niets was minder waar: de kolonel zag talent in hem en regelde een uitzondering op de stop-loss (een beleid waarbij militairen verplicht worden hun diensttijd te verlengen). In plaats van het strijdveld stuurde hij Hausmann-Stokes naar een filmschool, zodat hij het verhaal van zijn medesoldaten kon vertellen.

Bijna twintig jaar later, en na toch nog een onverwachte uitzending naar Irak, maakte Hausmann-Stokes de shortfilm ‘Merit x Zoe’ over militair trauma en de kracht van openheid. Dit leverde hem de middelen op om zijn eerste speelfilm te maken. In 2024 was het zover: met ‘My Dead Friend Zoe’ debuteerde hij op het grote doek.

‘My Dead Friend Zoe’ is een semi-autobiografische zwarte komedie/drama over Merit (Sonequa Martin-Green), een Afghanistan-veteraan. Haar innerlijke strijd leidt tot conflicten met haar vervreemde grootvader en Vietnamveteraan Dale (Ed Harris), en haar begeleider van de Veteranenzorg, dr. Cole (Morgan Freeman). Net als in ‘Merit x Zoe’ zijn de centrale thema’s trauma en verwerking van die trauma’s door deelneming aan veteraneninitiatieven, zoals praatgroepen.

Hausmann-Stokes vliegt die thema’s op creatieve wijze aan, door die trauma’s te personifiëren. Zoals de titel namelijk als doet vermoeden wordt Merit achtervolgd door haar overleden vriendin Zoe (Natalie Morales), met wie ze uitgezonden was naar Afghanistan. Het personifiëren van verdriet, angst en trauma is op zichzelf geen nieuw concept (denk bijvoorbeeld aan het monster in ‘The Babadook’ of het konijn in ‘Donnie Darko’), maar het zit een veteranenverhaal als gegoten. Immers, wie is er beter in het jou aanpraten van een schuldgevoel voor het in de steek laten van je vriendin, dan de hallucinatie van diezelfde vriendin.

De film werkt goed dankzij de sterke vertolkingen van Martin-Green, Morales en Utkarsh Ambudkar (die de love interest speelt). Hun chemie brengt zowel diepgang als luchtigheid, waardoor de zware thematiek nooit verstikkend aanvoelt. Martin-Green overtuigt met een mix van kracht en kwetsbaarheid, terwijl Morales een speelse, maar aangrijpende tegenhanger vormt. Ambudkar voegt warmte en balans toe, waardoor de film emotioneel nog krachtiger wordt.

Hausmann-Stokes vertelt zijn verhaal met veel humor. ‘My Dead Friend Zoe’ is echter niet slechts een zeer vermakelijke film, het is een zeer belangrijke film. Want de boodschap die hij wil verkondigen is er een van begrip en empathie. Door de zware thema’s van posttraumatische stressstoornis, verlies en de moeilijkheden van veteranen op een humoristische manier te presenteren, maakt Hausmann-Stokes het makkelijker voor het publiek om zich met deze onderwerpen te identificeren zonder zich af te sluiten voor de ernst ervan. De film is een oproep om de dialoog te openen, misverstanden te doorbreken en vooral meer begrip te tonen voor de complexe ervaringen van mensen die hebben gediend in het leger.

‘My Dead Friend Zoe’ is een noodzakelijk verhaal dat empathie oproept en onderbelichte perspectieven toont. In een bioscoopklimaat vol blockbusters is het cruciaal dat dit soort persoonlijke verhalen een podium krijgen. Door films zoals deze te steunen, geven we niet alleen een stem aan verhalen die anders misschien onderbelicht blijven, maar helpen we ook om bewustwording te creëren over de uitdagingen waarmee veteranen worstelen. Dit is precies het soort film dat laat zien hoe krachtig cinema kan zijn: niet alleen als entertainment, maar ook als middel om gesprekken op gang te brengen en perspectieven te verbreden.

Jelco Leijs

Waardering: 3.5

Speciale vertoning: Leiden International Film Festival 2024