Nu ben ik 18 (2024)

Regie: Sarah Vasen | 30 minuten | documentaire

Sarah Vasen probeert een portret te schetsen van kinderen die tegen de muur van volwassenheid aanlopen. Voor Issa en Hamidi, twee Syrische tieners die zonder hun familie naar Nederland zijn gevlucht, wordt die muur nog ondoordringbaarder door een bureaucratisch systeem dat hen dwingt snel volwassen te worden in een vreemd land. Hoewel de film belangrijke vragen stelt over regelgeving en de emotionele tol die deze eist, worstelt ‘Nu ben ik 18’ met balans en voelt het alsof er meer dramatische potentie in het verhaal schuilt dan wat er nu op het scherm te zien is.

De film opent met Hamidi, een 17-jarige jongen die vrolijkheid en charme uitstraalt. Hij woont in een opvang voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen en lijkt zich daar volkomen thuis te voelen. Hamidi bekommert zich meer om zijn haar en zijn vrienden dan om de wereld buiten zijn veilige bubbel. Voor de kijker roept dit echter vragen op: waar zit het verdriet, het trauma van zijn vlucht uit Syrië? Terwijl Hamidi’s lach en onbezorgdheid aanstekelijk zijn, blijft hij ongrijpbaar. De verwarring wordt versterkt doordat hij gedurende de film verschillende namen krijgt: Hamidi, Mohammed en Akash. Dit benadrukt misschien hoe hij zich probeert aan te passen, maar het maakt hem als personage nog moeilijker te doorgronden.

Zijn vriend Issa, daarentegen, biedt een veel sterker emotioneel anker. Issa is 18 en volledig op zichzelf aangewezen, na een reeks verhuizingen van het ene AZC naar het andere. Hij worstelt met eenzaamheid, mist zijn familie en voelt zich ontworteld. Een telefoongesprek met zijn moeder en een Syrische muziekvideo die hij op Hamidi’s 18e verjaardag opzet, tonen op subtiele maar krachtige wijze de diepte van zijn verdriet. Hier toont de film zijn grootste kracht: de persoonlijke gevolgen van een ongenadig systeem waarin tieners hun kindertijd verliezen zodra ze 18 worden.

De keuze van Vasen om het verhaal voornamelijk via Hamidi te vertellen, voelt echter als een gemiste kans. Bij Issa voelen we het drama, de pijn van een kind dat niet langer als kind wordt behandeld. Maar in plaats van die worsteling te verdiepen, richt de film zich op Hamidi’s zorgeloze leven, tot het onvermijdelijke moment dat ook hij 18 wordt. Het contrast is scherp: de regels zijn onverbiddelijk, en Hamidi’s onwetendheid wordt plots doorbroken wanneer hij op zijn verjaardag te horen krijgt dat hij binnen twee dagen naar Rotterdam moet verhuizen. Zijn protest – “Maar wat als ik niet ga?” – wordt resoluut afgeserveerd: er komt een nieuwe jongen voor zijn kamer.

De laatste scène, waarin de jongens samen reflecteren, vormt zonder twijfel het krachtigste moment van de film. Voor het eerst voelen we Hamidi’s frustratie en boosheid. “Er staat een beveiliger voor onze dromen,” zegt hij, een zin die de kern van de film raakt. Hier toont Vasen wat de film echt had kunnen zijn: een intiem portret van vriendschap en de wreedheid van een systeem dat geen ruimte laat voor menselijke nuances.

Aan het eind blijft de kijker met vragen achter: wat gebeurt er nu met deze twee jongens? Hoe ziet hun dagelijks leven eruit? Met terugwerkende kracht voelt het alsof de minder interessante, dramaloze scènes in het begin hadden moeten wijken voor een diepere blik op hun nieuwe realiteit. Aan het einde van de film had bijvoorbeeld een montage in de stijl van een raamvertelling, waarin we Hamidi en Issa, kilometers van elkaar verwijderd, op hun eigen kamertje ieder op zichzelf aangewezen zien, de eenzaamheid en de impact van hun situatie krachtiger kunnen overbrengen dan de lichtere momenten eerder in de film.

‘Nu ben ik 18’ is een film met belangrijke thema’s en sterke momenten, maar voelt uiteindelijk onevenwichtig. Het drama zit er, maar wordt niet altijd voldoende benut. Wat overblijft, is een blik op een harde realiteit die je doet verlangen naar meer verdieping – en misschien naar een betere balans tussen beide jongens, die elk een eigen verhaal te vertellen hebben.

Martijn Smits

Waardering: 2

Speciale vertoning: Nederlands Film Festival 2024
TV-release: 2 december 2024