Nudo mixteco (2021)

Recensie Nudo mixteco CinemagazineRegie: Ángeles Cruz | 91 minuten | drama | Acteurs: Sonia Couoh, Noé Hernández, Myriam Bravo, Eileen Yañez, Aida López, Jorge Doal

San Mateo is een dorpje in de Sierra Mixteca, in de hooglanden van de Mexicaanse staat Oaxaca (in Zuidwest Mexico). In deze cultuur groeide filmmaakster Ángeles Cruz op, een cultuur die zich kenmerkt door een sterke gemeenschapszin en traditionele, zeg maar gerust ouderwetse gebruiken. Er is veel armoede en om rond te komen is de migratie groot. Maar er zijn ook andere drijfveren om uit deze regio te vertrekken. In haar debuut ‘Nudo mixteco’ onderzoekt de regisseur de effecten die deze keuzes op drie verschillende hoofdpersonen, maar ook op de achterblijvers hebben, wanneer ze om uiteenlopende redenen terugkeren naar hun geboortedorp.

De gebeurtenissen vinden plaats tijdens het feest van de patroonheilige van San Mateo en elk van de drie verhaallijnen kruisen elkaar kort, om vervolgens hun eigen weg te gaan. Als eerste maken we kennis met de als dienstmeid werkende Maria. Ze wordt op een dag gebeld met het slechte nieuws dat haar moeder is overleden. Uiteraard wil ze de begrafenis bijwonen, maar haar van haar vervreemde vader wil niet van haar aanwezigheid weten. Het duurt niet lang voor we erachter komen waarom: Maria’s seksuele voorkeur botst met de opvattingen van haar vader; sterker nog: hij verwijt haar de dood van haar moeder. Hoe traumatisch moet het afscheid van haar moeder daarom zijn: Maria krijgt nauwelijks de kans om te rouwen. Een klein lichtpuntje vormt haar hernieuwd contact met haar vroegere geliefde Piedad, zelf inmiddels moeder.

De tweede verhaallijn gaat over Esteban, een typische macho, die na jaren werkzaam te zijn geweest in de VS zijn vrouw en kinderen én zijn in huis wonende moeder weer eens opzoekt. Gedurende de periode van zijn afwezigheid heeft Chabela echter een andere man in huis genomen. Esteban is hier op zijn zachtst gezegd woedend over, hij had een heel ander welkom verwacht. Hij neemt onmiddellijk maatregelen om zijn plek in huis terug te eisen. De dorpsraad mag zich over de kwestie buigen; beide echtelieden mogen hun zegje doen en vervolgens wordt er gestemd over wat er gedaan moet worden. Het levert een bizarre scène op: je kunt je er in onze cultuur niets bij voorstellen dat je ‘vrijwillig’ je lot door een stel vreemden laat beslissen.

Toña, de derde hoofdpersoon van ‘Nudo mixteco’, woont en werkt in de stad. Ze verkoopt rug- en handtassen. De zaken gaan niet al te best, de concurrentie is groot. Haar moeder en dochtertje wonen nog in San Mateo. Toña heeft een vriend, die steevast een lucha libre-masker opzet om seks met haar te hebben, seks die ze lijdzaam ondergaat. Ook haar terugkeer naar San Mateo begint met een telefoontje, maar het is aanvankelijk nog niet duidelijk wat haar noopt terug te keren naar haar roots. Dat het geen prettige ervaring is, is wel evident. Het weerzien met moeder en dochter verloopt wat stroef, maar pas wanneer een ander familielid ter sprake komt, vallen de puzzelstukjes op hun plaats.

De vrouwelijke stem klinkt luid en helder door in deze patriarchale samenleving. De personages zijn dicht op de huid gefilmd, wat de intieme sfeer en connectie met de karakters versterkt. De manier waarop de verhalen elkaar raken is subtiel en ongekunsteld. Qua speelduur had de film wel wat langer mogen duren, omdat niet alle vragen worden beantwoord; van sommige vrouwen hadden we wel meer willen zien. Hoe gaat het verder met ze? ‘Nudo mixteco’ is ondanks dit echter zonder meer een indrukwekkend speelfilmdebuut.

Monica Meijer

Waardering: 3.5

Bioscooprelease: 9 juni 2022
Speciale vertoning: IFFR 2021