Patatje oorlog (2025)
Regie: Pamela Sturhoofd, Jessica van Tijn | 55 minuten | documentaire | Met: Franky van Hintum, Coen van Oosten
De documentaire ‘Patatje oorlog’ vertelt in een krap uur het verhaal van Franky van Hintum en Coen van Oosten, twee Nederlandse vrienden, vijftigers, die in 2022 – toen de oorlog in Oekraïne net in volle gang was – met een foodtruck naar de Pools-Oekraïense grens trokken om daar gratis patat en snacks uit te delen aan oorlogsslachtoffers. ‘Non-profit’ staat er op de snackwagen, en ‘Lekkers uit Holland’. Aanvankelijk was het de bedoeling dit eenmalig te doen. Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan en inmiddels zijn de heren vaker dáár dan in Nederland.
‘Patatje oorlog’ bevat schokkende beelden van de puinhopen die raketaanvallen achterlaten. Complete appartementengebouwen zijn verwoest. In juni 2023 overleefden Franky en Coen zelf ternauwernood een raketaanval in Kramatorsk. Een minuut nadat ze met elkaar bakkeleiden over hoeveel fooi ze in een restaurant aan een serveerster moeten geven (“ik heb alleen maar briefjes van vijfhonderd, jij dan? Ach, we geven haar die vijfhonderd, heeft zij ook een leuke dag”), sloeg een Russische raket in en lieten twaalf mensen, waaronder de serveerster, het leven en er vielen zestig gewonden.
Familie (Coens zus en zijn vrouw worden geïnterviewd) is niet blij met de drang om goed te doen, maar tegelijkertijd zijn ze ook trots. Logisch, want Franky en Coen maken daadwerkelijk mensen blij die veel, zo niet alles hebben verloren. Dat gevoel omschrijft een van de twee mannen als misschien wel de belangrijkste motivator om steeds terug te keren en steeds – misschien wel grotere – risico’s te nemen (“we zijn geen kamikaze, we denken wel na”). “Het geeft mij een fijn gevoel dat ik dit doe, dus misschien doe ik het eigenlijk toch wel voor mezelf”. Ergens anders in de documentaire geven ze toe dat het werk – of liever: de adrenalinekick – ook verslavend is. In Nederland is het maar een saaie boel (gelukkig, zou je als kijker bijna zeggen).
Het blijft namelijk niet bij gratis eten uitdelen. Wat op zich al als gevaarlijk aanvoelt: terwijl het luchtalarm klinkt, geeft niemand zijn plekje in de rij voor de snackkar op, dus Franky en Coen blijven bakken. Wanneer de heren echter de kans krijgen nog méér voor de Oekraïense oorlogsslachtoffers te doen, pakken ze die met beide handen aan. Ze huren een oud hotel in Dnipro, het oosten van Oekraïne, en knappen dit op. In het verbouwde hotel is ruimte voor zeventig mensen. De patatbakkers helpen met het evacueren van mensen, gezinnen soms, uit gebieden waar het écht niet meer veilig is om te blijven. Daar hebben ze overredingskracht voor nodig, maar vooral blijkt hieruit hun empathisch vermogen. Dat blijkt ook uit het feit dat Franky een baan heeft gevonden in zijn Eindhovense cafetaria voor de jonge Oekraïense Valeriia, die in het theater in Marioepol was toen het gebombardeerd werd. Ook zij mag haar verhaal doen, maar Franky geeft met veel mensenkennis aan hoe hij denkt over haar weggestopte trauma.
Filmmakers Pamela Sturhoofd en Jessica van Tijn geven met ‘Patatje oorlog’ de toch al in de media gelauwerde Franky en Coen een breed podium om hun goede daden aan een groter publiek kenbaar te maken. Het is echter geen reclamespot om maar geld te doneren (al zal dat ongetwijfeld gewaardeerd worden en nodig zijn). Een deel van de opbrengst van de film gaat sowieso naar de stichting. Het is een documentaire met een lach en een traan over twee mannen die elkaar op de juiste tijd en plaats ontmoetten, bevriend raakten en met hun gemeenschappelijke missie de wereld een beetje mooier maken.
Monica Meijer
Waardering: 3
VOD-release: 25 april 2025 (Pathé Thuis, KPN, Ziggo)