Piranha (1978)

Regie: Joe Dante | 94 minuten | horror, komedie, science fiction, thriller | Acteurs: Bradford Dillman, Heather Menzies-Urich, Kevin McCarthy, Keenan Wynn, Dick Miller, Barbara Steele, Belinda Balaski, Melody Thomas Scott, Bruce Gordon, Barry Brown, Paul Bartel, Shannon Collins, Shawn Nelson, Richard Deacon, Janie Squire, Roger Richman, Bill Smillie, Guich Koock, Jack Pauleson, Eric Henshaw, Robert Vinson, Virginia Dunnam, Diamond Farnsworth, Bruce Paul Barbour, Robyn Ray, Mike Sullivan, Jack Cardwell

Beter goed gestolen dan slecht bedacht. Dat is hoe ‘Piranha’ (1978) het beste samen te vatten is. Toch weet de ‘Jaws’-kloon (1975) met een voorspelbaar plot, de kijker nog te pakken met leuke personages, een sterke Amerikaanse sfeer en genoeg bloederige actie om het pierenbadje mee te vullen. Maar kan het de legendarische precursor overschaduwen of blijft het bij een slap aftreksel?

Wanneer twee hikers vermist raken in de bergen bij Lost River Lake, gaat privédetective Maggie McKeown (Heather Menzies) op zoek naar de tieners met de hulp van de gescheiden en beschonken Paul Grogan (Bradford Dillman). In een poging de vermiste hikes te vinden, laten ze een bad met experimentele piranha’s leeglopen in de lokale rivier. Zo ontstaat er een race tegen de klok, want als de piranha’s eerder beneden aan de rivier zijn dan zij, staat er een heel zwempark inclusief kinderen op het menu.

De plot is vrij simpel, en steelt ook het een en ander van ‘Jaws’. Los van de vleesetende waterdieren, wordt ook de bekende argeloze houding van de stad meegenomen. De uitvoering is daarentegen heel anders. ‘Piranha’ is opzettelijk en zelfbewust campy, maar weet daarbij wel grotendeels weg te blijven van een so bad it’s good, door zonder al te veel naar het publiek te knipogen en moedig voorwaarts te gaan. Daarbij zitten er zeker wel een paar memorabele zinnen in de film, die helaas afwezig moeten blijven in deze recensie in verband met spoilers.

Toch zit er onder het oppervlak meer dan slechts kopieerwerk. ‘Piranha’ kan ‘Jaws’ in geen enkel opzicht evenaren, maar probeert wel andere thema’s aan te snijden. Door meer in te zetten op de Amerikaanse tijdgeest van toen, heeft ‘Piranha’ een vertrouwd gevoel. Het verlies van de Vietnamoorlog, het wantrouwen jegens de Amerikaanse staat, een corrupt leger, en losgeslagen landgoedmagnaten spelen namelijk óók een rol, waardoor ‘Piranha’ dicht bij de blauwdruk voor de jaren 70 blijft. De film zou ook zonder al te veel gefronste wenkbrauwen op te leveren een aflevering van ‘The X-Files’ (1993-2018) kunnen zijn.

Al met al weet ‘Piranha’ (1978) precies wat het is, en levert dat ook. Het is een kopie van ‘Jaws’, maar ook een eerbetoon. Toch is het idee van honderden kleine monstertjes misschien wel enger dan één mythologische haai, maar dat zal per persoon verschillen. Tuurlijk was deze film er niet geweest zonder ‘Jaws’ (1975), maar toch voegt het genoeg toe om een eigen bestaansrecht te hebben. Als horror B-film met een eigen smoel dan wel. Niet geheel verrassend van de regisseur die later ‘Gremlins’ (1984) en ‘Looney Tunes: Back in Action’ (2003) zou maken.

Sam van Zuilen

Waardering: 3