Pulang (2024)

Regie: Martin Schwab | 90 minuten | drama | Acteurs: Joy Esschendal, Nel Lekatompessy, Jenahro Lewerissa, Gerson Oratmangoen, Joenoes Polnaija

Eind jaren negentig. De Molukse Agus is samen met zijn dochter Robin, het product van een verbroken relatie met een Nederlandse vrouw, onderweg naar het stadje van zijn jeugd. Daar, in wat liefkozend ‘De Wijk’ wordt genoemd, wil hij zijn dochter mee terug naar het verleden nemen. Wellicht krijgt hij zelfs de kans, nu hij zonder vaste woonplek zit, er een zomer met haar door te brengen. Maar de bewoners lijken allerminst blij om hem terug te zien.

De mensen op straat keuren hem geen blik waardig. Eenmaal in zijn ouderlijk huis is zijn door de oorlog getraumatiseerde vader mogelijk nog minder blij zijn zoon terug te zien. De vrouw des huizes probeert de boel bij elkaar te brengen, maar het onvermogen tot communicatie houdt iedereen op gepaste afstand. Als Robin er achter komt dat haar vader achter haar rug zijn plannen voor langer verblijf doorzet, wordt het gat tussen de twee zelfs alleen maar groter.

De verschillen tussen de personages worden in ‘Pulang’ langs verschillende meetlatten uitvergroot. Traditionele Molukse gebruiken worden afgezet tegen het moderne, ongebonden leven van de jaren negentig. De drie generaties – dochter, vader en grootouders – nemen daar ieder hun eigen plek in. Daarnaast zetten ook de man/vrouw-verhoudingen de boel op scherp. Oma heeft de keuken als vaste standplaats. Robin krijgt tot tweemaal aan toe een corrigerende tik om haar oren. Bovenal hebben personages hun eigen innerlijke meetlat, waarin vastgeroeste gewoontes en trauma’s moeten plaatsmaken voor groei.

Zo ontstaat er een fraai drama over een in het medialandschap onderbelichte subgroep die door hun problemen niet anders zijn dan hun landgenoten. Stereotypes worden hooguit ingezet om de verschillen tussen de personages uit te vergroten en het veranderende tijdsbeeld extra cachet te geven. Het nostalgische beeld van de wijk, waarin het touwtje nog uit de brievenbus hangt, de indopop tussen de huizen doorgalmt en vechtvliegeren een collectieve hobby is, lijkt al meer op te lossen in het leven van nu.

Doordat personages in hun dialogen inhoudelijk weinig zeggen, zoekt ‘Pulang’ een andere weg om hun emoties te doorgronden. Dan valt op hoe de film een wereld creëert waarin blikken en aanrakingen meer zeggen dan woorden. Door die non-verbale communicatie blijkt pas hoeveel de personages hunkeren naar toenadering. Maar door hun blindheid zien ze niet dat ze wellicht meer gemeen hebben dan dat ze denken.

Wouter Los

Waardering: 4

Uitzending: 1 februari 2024