Radical (2023)

Recensie Radical CinemagazineRegie: Christopher Zalla | 125 minuten | drama | Acteurs: Eugenio Derbez, Daniel Haddad, Jennifer Trejo, Mia Fernanda Solis, Danilo Guardiola Escobar

Een basisschool- of middelbare schoolleraar die je voor altijd bijblijft, veel mensen hebben van zo een mentor voor het leven les gehad. Een leraar die met bijzonder veel persoonlijke aandacht kwaliteiten ziet in jonge mensen, waarvan ze zelf het bestaan nog niet eens wisten, en daarmee een veelbelovende toekomst prikkelen. Geen wonder dat deze persoon ook een populair filmpersonage is. Buiten de categorie: goede-leraren-betwist-door-schandaal (bijvoorbeeld ‘Das Lehrerzimmer’ en ‘Jagten’), niet te verwarren met de categorie: slechte-leraren-door-schandaal-betwist (bijvoorbeeld ‘About Dry Grasses’ en ‘Druk’), zijn er leraren die simpelweg goed doen. Robin Williams in ‘Dead Poets Society’ en ‘Good Will Hunting’ valt in deze categorie, maar ook recentelijk Paul Giamatti in ‘The Holdovers’. Basisschoolleraar Sergio Juarez (Eugenio Derbez) uit ‘Radical’ past ook in dit rijtje. Hij is iemand die naast veel aandacht voor de kinderen en hun kwaliteiten, ook nog eens het onderwijssysteem wil hervormen. Gewapend met een radicale onderwijsmethode vecht hij tegen de sociale malaise in een Mexicaans grensplaatsje vol met geweld, corruptie en verwaarlozing. Sergio gaat met frisse moed de strijd aan, maar noem hem geen soldaat want discipline is hem vreemd.

Een film over dit type leraar valt en staat bij de acteerprestatie, iets wat Robin Williams in positieve zin heeft bewezen. Zonder dat Eugenio Derbez dit niveau behaalt, bezit hij voldoende charisma om geloofwaardig inspiratie aan te wakkeren. Bovendien zet hij met Sergio een uniek personage neer die bijzonder sympathiek is, een eigenaardige vorm van humor heeft en iedereen de aandacht geeft die ze verdienen.

Net als voor Sergio’s leven, draait ‘Radical’ om de levens van de kinderen, in het bijzonder Nico, Paloma en Lupe. Nico is de grapjas van de klas én blijkt nieuwsgierig, maar staat al met één been in het criminele leven. Paloma en Lupe bevinden zich het liefst op de achtergrond én blijken allebei bijzonder slim, maar hebben een lastige thuissituatie. Lupe moet voor haar jongere zusjes zorgen en Paloma woont op een vuilnisbelt. Daar komt nog eens bij dat de armoedige school veel last heeft van corruptie, waardoor het de kinderen kwijtraakt. Sergio gaat dit met zijn onorthodoxe lesmethode tegen, wat radicaal ingaat tegen het lesplan van het rigide schoolsysteem. ‘[Directeur:] Jouw les van vandaag gaat, volgens het plan, over het zonnestelsel. [Sergio:] Dat was het plan, maar de kinderen zijn nu meer geïnteresseerd in natuurkunde’.

De conflicten tussen school en thuis en tussen lesmethoden worden, ondanks de titel, weinig radicaal verteld. Het meest radicale is de titel aan het begin, die staat megagroot in beeld. Verder valt op dat het gezicht van Lupes moeder nauwelijks te zien is, waarmee de afwezigheid van de moeder ook wordt verbeeld. En dan zijn er nog enkele grappige beeldgrapjes met behulp van editing. Kortom, niets radicaals dus. Maar gelukkig is de film zich voldoende bewust van de weinig radicale uitvoering. Sterker nog, het profiteert van een gangbare vertelwijze. Hiermee maak je een toch schrijnend verhaal over een Mexicaans grensplaatsje toegankelijk voor een groot publiek, net als dat Sergio leren toegankelijk maakt.

In eerste instantie lijkt ‘Radical’ op een standaard sociaal-realistische film, of nog oneerbiediger: sociaal realisme voor beginners. Vooral omdat met Sergio’s advies: ‘jij beslist zelf welke kant je leven opgaat’, de film zich te gemakkelijk richting een goed einde beweegt. Toch wordt, in plaats daarvan, middels standaard verteltechnieken de boodschap inhoudelijker. De crisis voorafgaand aan de ontknoping (beide onderdeel van een standaard 3 akte filmformat) wordt gebruikt om de Sergio’s advies te nuanceren. Terwijl kinderen worden thuisgehouden door hun thuissituatie zegt een vader treffend tegen Sergio: ‘u lanceert die kinderen alsof ze naar de ruimte kunnen, maar wat gebeurt er als ze straks na school weer in de realiteit belanden?’. Vervolgens richt de ontknoping zich weer vooral op de school. Waarmee tegelijkertijd de uitzichtloze situatie als de nieuwe hoop wordt benadrukt. Wat de film, ondanks het gebrek aan subtiliteit, meer nuance geeft dan een gemiddelde Ken Loach-film.

Waar ‘Radical’ in te kort schiet daarentegen, is de hoeveelheid maatschappelijke thema’s dat het aanhaalt. Hiermee krijgen deze niet allemaal de aandacht die ze verdienen. Aan het begin zien we dat er in de klas hevig wordt gepest, maar met de komst van Sergio verdwijnt dit min of meer vanzelf en er wordt niet of nauwelijks meer aan gerefereerd. Hetzelfde geldt voor Sergio’s depressie. Het komt vooral goed uit voor de plot en na wat overhalen van de directeur, verdwijnt het weer uit het verhaal.

Toch is ‘Radical’ onder de streep een geslaagde film die zijn publiek kent en dat succesvol weet aan te spreken. Niet voor niets dat de film hoge ogen gooide bij publieksprijzen op verschillende filmfestivals. Daarmee doet de film wat Sergio in zijn klas ook bewerkstelligt, het boeien van het publiek. Maar of de kijker Eugenio Derbez net zo lang bij blijft als Sergio bij de kinderen is nog maar de vraag, want voor een plaats in ons collectief geheugen moet hij concurreren met Robin Williams en Paul Giamatti.

Ian van Asch

Waardering: 4

Bioscooprelease: 2 mei 2024