Remake (2025)

Regie: Ross McElwee | 117 minuten | documentaire

‘Remake’ begint waar de meeste films eindigen: bij het terugkijken. Niet om herinneringen op te halen, maar om te ontdekken dat de beelden die je ooit achteloos vastlegde plots iets onthullen wat je toen niet zag — en misschien ook niet wilde zien.

Ross McElwee is bekend om zijn “first person cinema”, films waarin hij vanuit zijn eigen leven vertrekt en materiaal opneemt zonder vooraf vastomlijnd plan. Hij registreert zijn omgeving op het moment dat dingen zich aandienen, en gebruikt later zijn voice-over om die beelden te ordenen, te bevragen of opnieuw te interpreteren. Zijn bekendste werk, ‘Sherman’s March’, begon als een documentaire over de veldtocht van generaal William T. Sherman tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog, maar kantelde zodra McElwee aan het begin van de opnames in een scheiding belandde. In plaats van de historische tocht richtte hij zijn camera op zijn ouders, zijn vrienden, en vooral de vrouwen die hem aantrokken en weer wegduwden. De film werd een zoektocht naar waarom zijn relaties telkens mislukten.

‘Remake’ is voor een deel opgebouwd uit dat eerdere werk, maar krijgt een geheel nieuwe lading door de dood van McElwee’s 27-jarige zoon Adrian. Jarenlang richtte McElwee zijn camera op hem. Nu ziet hij die beelden opnieuw — dezelfde momenten, maar met een andere betekenis, alsof het materiaal zelf verschoven is. Details die ooit achteloos voorbijgingen, vallen nu op; blikken, stiltes, zinnetjes die nooit iets leken te betekenen, dragen ineens een gewicht dat er toen nog niet was. McElwee vraagt zich af hoe het kan dat we iets niet zien, zelfs wanneer het zich recht voor ons afspeelt. Wat overblijft is het besef dat zijn zoon nog slechts bestaat in die opnames. Alsof Adrian fictief is geworden, alsof hij nooit heeft bestaan; hij bestaat op film, maar niet meer in het echt.

Naast het persoonlijke archief grijpt ‘Remake’ terug op ‘Sherman’s March’, waar alle lijnen die McElwee door de jaren heen heeft vastgelegd onverwacht samenkomen. Hollywood wil die oude documentaire nieuw leven geven met een speelfilm. McElwee zit opnieuw in een scheiding en hoort dat hij een tumor heeft, en dus ineens vijf procent kans heeft dat zijn eigen leven stilvalt. Daarnaast is er Charleen, een vriendin en vaste aanwezigheid in zijn eerdere films, die nu aan Alzheimer lijdt en de films die ze samen maakten niet meer herkent — een pijnlijk spiegelbeeld van zijn zoon Adrian, die nu alleen nog op film leeft maar in werkelijkheid niet meer bestaat.

McElwee duikt in zijn eigen archief om te begrijpen waar het is misgelopen met Adrian, en of hij zelf een rol heeft gespeeld — door hem zijn hele jeugd te filmen, hem mee te nemen naar festivals, hem vroeg bloot te stellen aan aandacht, publiek, het idee dat hij gezien moest worden. ‘Remake’ laat zien hoe al die puzzelstukken nu op één plek samenkomen: de oude documentaire die een nieuw leven krijgt, het materiaal dat terugspreekt, de mensen die uit beeld verdwenen zijn, en een zoon die alleen nog in licht en geluid voortbestaat. Je kunt de tijd niet terugspoelen, maar je kunt wel kijken naar wat je ooit hebt vastgelegd — en ontdekken dat het leven, hoe pijnlijk ook, altijd meer toont dan je destijds kon bevatten.

Martijn Smits

Waardering: 4

Speciale vertoning: IDFA 2025
Bioscooprelease: 22 januari 2025 (Best of IDFA on Tour 2026)