River of Grass (1994)

Regie: Kelly Reichardt | 76 minuten | drama | Acteurs: Lisa Donaldson, Larry Fessenden, Dick Russell, Stan Kaplan, Michael Buscemi, Lisa Robb, Tom Laverack, Bert Yaeger, Mary Glenn, Carol Flakes, Frances Reichardt, George Moore, Mannie Mack, Greg Schroeder, Kyle Hawkins, Heather Florio, Joseph Florio, Duncan Young

Twaalf jaar voordat Kelly Reichardt haar carrière definitief lanceerde met het prachtige ‘Old Joy’ (2006), debuteerde ze met ‘River of Grass’: een fascinerend werk waarin haar oogmerk vreemd genoeg al meteen zichtbaar is, maar dat stilistisch afwijkt van de richting die haar latere oeuvre zou inslaan. Dat oogmerk, gekenmerkt door subversie en het ontmantelen van conventies, richt zich steevast op individuen aan de periferie van de samenleving die zoeken naar een beter bestaan.

Reichardt speelt consequent met genreverwachtingen, ondermijnt klassieke verhaalstructuren, en benadert genderverhoudingen zonder opgesmukte resoluties. In ‘Meek’s Cutoff’ maakt de arrogante, masculiene autoriteit van de western plaats voor een kalm verhaal over de onmacht van vrouwelijke bekwaamheid binnen een verdwaalde kolonistenkaravaan. ‘Old Joy’ ontmantelt de roadmovie door beweging niet te laten leiden tot bevrijding of openbaring, maar tot stilstand of verlies. In ‘Wendy and Lucy’ staat economische onzekerheid centraal, maar Wendy’s veerkracht en uithoudingsvermogen worden niet beloond, en ze verliest Lucy. Deze personages vechten tegen grote Amerikaanse mythes, terwijl ze tegelijkertijd diep verweven zijn met hetzelfde uitgestrekt landschap.

‘River of Grass’ speelt zich af in Zuid-Florida — de titel verwijst naar de Everglades — en volgt eveneens iemand die verlangt naar een beter leven. Cozy (Lisa Donaldson), een ontevreden suburbane huisvrouw, hunkert naar avontuur. Wanneer ze de even stuurloze Lee Ray (Larry Fessenden) ontmoet, gaan ze samen op pad. Na een per ongeluk afgevuurd pistoolschot veronderstellen ze een misdaad te hebben gepleegd en slaan ze op de vlucht. Maar vanwege hun beperkte banksaldo komen ze de county niet eens uit. Wat volgt is geen romance, maar een gedeelde frustratie over het gebrek aan middelen om hun plek te verlaten.

‘River of Grass’ presenteert zich als een outlaw-lovers-on-the-run film in de traditie van ‘Badlands’, ‘Breathless’, en ‘Bonnie and Clyde’, maar ontneemt het genre zijn romantiek. Het is misdaadthriller zonder de misdaad, en een roadmovie zonder de road. Het resultaat is een zoektocht zonder bestemming, waarin verlangen ondergeschikt blijft aan materiële omstandigheden.

Opvallend is dat ‘River of Grass’ afwijkt van de minimalistische stijl waarmee Reichardt later bekend zou worden, waarin plot plaatsmaakt voor stilte, geduld, en beraadslaging. De film is kleurrijk, energiek en relatief plotgedreven, met snelle, geestige montage die aansluit of het ritme van de jazzy score. Toch zorgen juist het gebrek aan richting — thematisch en narratief — en een bewuste onhandigheid ervoor dat de film nooit volledig meeslepend wordt. De eigenzinnigheid en droge humor voorkomen gelukkig dat het ooit somber of zwaarmoedig aanvoelt. De kenmerkende ingetoomde stiltes ontbreken echter, waardoor de film minder krachtig en genadeloos is dan haar latere werk.

Afgezien van het feit dat ‘River of Grass’ — Reichardts enige Florida-film — een geografische uitzondering vormt binnen haar grotendeels in Oregon gesitueerde oeuvre, is het ook stilistisch volledig onherkenbaar. Bij deze parallel blijft het echter, want thematisch sluit de film opmerkelijk nauw aan met wat komen zal; al vanaf haar debuut ondermijnt Reichardt de Amerikaanse belofte van vooruitgang door te laten zien hoe mensen niet zozeer falen door gebrek aan verlangen, verbeelding of wilskracht, maar door de sociaaleconomische omstandigheden waarin ze vastzitten.

Sef Brouwers

Waardering: 3.5

VOD-release: 23 oktober 2025 (MUBI)