Sarah Bernhardt, la divine (2024)
Regie: Guillaume Nicloux | 98 minuten | drama | Acteurs: Sandrine Kiberlain, Laurent Lafitte, Amira Casar, Pauline Etienne, Mathilde Ollivier, Laurent Stocker, Grégoire Leprince-Ringuet, Clément Hervieu-Léger, Sébastien Pouderoux, Arthur Igual, Sylvain Creuzevault, Arthur Mazet, Jessica Cressy, Théodore Le Blanc, Yuriy Zavalnyouk, Samuel Brafman-Moutier, Nico Rogner, Alix Blumberg Dit Fleurmont, Maxime Gleizes, Arthur Massault, Bruno Fleury, Clément Jacqmin, Swan Starosta, Irène Gérardin, Jade Labeste, Johanna Allin-Lundh, Camille Dochez
‘Sarah Bernhardt, la divine’ schetst enkele belangrijke passages uit het leven van de mythische Sarah Bernhardt (1844-1923). In het middelpunt van dit drama staat de verhouding tussen Sarah Bernhardt (gespeeld door Sandrine Kiberlain (1968)) en de toen fameuze acteur Lucien Guitry (de vader van Sacha Guitry, die in de jaren vijftig van de vorige eeuw zeer bekend was in de Franse artistieke en mondaine kringen). Dit overigens hypothetische gegeven wordt verbonden met de dag waarop een eerbetoon voor Sarah wordt georganiseerd. ‘Sarah Bernhardt, la divine’ is gedeeltelijk een raamvertelling. De film begint in 1915. Sarah is dan 70 jaar oud en heeft al lange tijd last van haar rechterknie. De knie geneest maar niet en ze is op weg naar een ziekenhuis om daar haar rechterbeen te laten amputeren. Louise Abbéma (Amira Casar), haar meest intieme vriendin, haar zoon Maurice (Grégoire Leprince-Ringuet) en haar lijfarts vergezellen haar. Na haar operatie krijgt ze bezoek van Sacha Guitry (Arthur Mazet) en aan hem vertelt ze het verhaal van de romance tussen haar en Lucien Guitry (zeer degelijk vertolkt door Lauren Lafitte).
De mythe rond Sarah Bernhardt is samengesteld uit verschillende dimensies. Het begint met de schimmigheid over haar afkomst, haar vader, haar jeugd. Haar moeder was een courtisane, haar vader onbekend en toch ontbrak haar nooit geld voor haar opvoeding. Alle informatie kwam van haarzelf, en verschillende malen kwam ze met alternatieve versies van haar jeugd. Zij was charismatisch en ze had een buitengewoon leven met veel drama. Haar stem was magisch en ze had een bijzondere aantrekkingskracht. Ze participeerde in het publieke debat (bijvoorbeeld de affaire Dreyfuss). Bovendien gedroeg ze zich als een vrouw die zelf besliste over haar lichaam en haar geest. Ze was de eerste vrouw die een lange broek droeg. Ze speelde zowel mannen- als vrouwenrollen.
Deze terugblik biedt regisseur Guillaume Nicloux ruimschoots de gelegenheid om niet alleen de liefdesgeschiedenis te vertellen, maar ook om de bredere persoonlijke en deels ook maatschappelijke context van de tweede helft van de 19e eeuw uit de doeken te doen. Het is de periode bekend als de ‘Belle Époque’, soms ook aangeduid als de ‘fin de siècle’. Het is een tijd van expansie, industriële revolutie, ontplooiing van de kunsten en de wetenschappen en het geloof in een transitie naar een moderne en betere maatschappij. In het Parijs van de Belle Époque miegelt het van de bekende namen, denk Victor Hugo, Emile Zola, Alfons Mucha en Edmond Rostand. Vele van die bekende artiesten bewogen zich in kringetjes rond Sarah Bernhardt die ook in de film behoorlijk grensoverschrijdend gedrag vertoont ten opzichten van deze beroemdheden.
We moeten niet op ‘Sarah Bernhardt, la divine’ rekenen om ons meer achtergrond te geven over het leven van Sarah Bernhardt. Er wordt nominale lippendienst bewezen aan het feit dat ze waarschijnlijk aspecten van borderliner in zich had (bijv zelf-mutilatie). We zien haar soms hysterisch en disproportioneel optreden en groot verdriet hebben, suggestie van manische depressies, maar het wordt niet benoemd en de kijker moet het getoonde gedrag maar een beetje zelf interpreteren. Het personage van Sarah Bernhardt blijft op het netvlies hangen als een hysterische egocentrische diva die geen tegenspraak duldt. De kijker krijgt een eendimensionaal beeld van het personage. Het feit dat ze permanent omringd wordt door een grote schare aan bewonderaars, die ook een stukje tekst moeten hebben, helpt hier niet bij. Sandrine Kiberlain is gelauwerd voor haar eerdere werk, maar helaas komt dat er hier niet uit. Datzelfde geldt, misschien in mindere mate, voor Laurent Lafitte in zijn rol van Lucien Guitry. Zijn karakter is iets gelaagder en hij hoeft ook niet zo te over-acteren als Sandrine Kiberlain doet.
De overrompelende dynamiek in de interacties tussen personages die regisseur Guillaume Nicloux introduceert geeft de film een rommelig en onaf karakter. Wat absoluut opvalt zijn de fantastische decors en de kostuums. Dat ziet er allemaal prachtig uit, waarschijnlijk mooier dan in het echt. Bij de Franse Césars is de film voor die twee categorieën genomineerd in 2025 (maar niet beloond). Er was geen enkele nominatie in de andere categorieën.
Ondanks de kritische noten is de film de moeite waard om te gaan zien. Sarah Bernhardt was de eerste internationale ster van allure. Zij verwierf ook roem in andere Europese landen, Zuid-Amerika en de Verenigde Staten. Naar het schijnt liepen er in 1923 circa 600.000 mensen achter de roze kist waarin deze excentrieke ster werd begraven op Père Lachaise in Parijs. Dat was ongetwijfeld niet voor niets en ‘Sarah Bernhardt, la divine’ laat een glimp zien van de ster die zij ooit was.
Ton IJlstra
Waardering: 3
Bioscooprelease: 15 mei 2025