Shaan (1980)

Regie: Ramesh Sippy | 181 minuten | actie, avontuur, komedie, misdaad, drama, thriller | Acteurs: Amitabh Bachchan, Sunil Dutt, Rakhee Gulzar, Parveen Babi, Shashi Kapoor, Kulbhushan Kharbanda, Shatrughan Sinha, Mazhar Khan, Mac Mohan, Yunus Parvez, Bindiya Goswami, Johnny Walker, Bindu Desai

Wat krijg je als je de genres musical, thriller, drama, actie, romantiek en misdaad mixt? Een film die alleen maar het product kan zijn van een Bollywoodproductie. ‘Shaan’ is een film van Ramesh Sippy, voor wie de verwachtingen hooggespannen waren na zijn grote doorbraak in 1975 met ‘Sholay’. Kan ‘Shaan’ deze verwachtingen waarmaken?

Officier Shiv Kumar (Sunil Dutt) wordt overgeplaatst naar Bombay, de stad waar ook zijn twee jongere broers Vijay (Amitabh Bachchan) en Ravi (Shashi Kapoor) wonen. Het zijn slimme en capabele kerels, maar ze brengen hun tijd, tot ergernis van Shiv, door met lanterfanten in de stad en het oplichten van argeloze mensen. Shiv probeert hen op het rechte pad te krijgen. Wanneer hij in aanraking komt met de meedogenloze misdaadorganisatie van Shakaal (Kulbhushan Kharbanda), worden de broers ongewild in een groter conflict gezogen. Wat volgt is een groots opgezette cocktail van actie, drama, glamour en wraak, aangevoerd door een sterrencast en een kale schurk met een eigen eiland, een arsenaal aan dodelijke gadgets en explosies waar Michael Bay jaloers op zou zijn.

Net als de mix van genres zelf, is ook de ervaring van het kijken naar ‘Shaan’ een wilde rit. Het is alsof je in de Efteling in de rij staat bij de Droomvlucht, maar zodra je instapt, blijk je in de Python te zitten. Nog voor je adem hebt gehaald, rijd je door het Spookslot, word je midden in Carnaval Festival gekatapulteerd en eindig je met een onverwachte plons in de Piraña. De film schakelt moeiteloos tussen intense thrillerscènes, uitbundige zang- en dansnummers en een Michael Bay-achtige actiefilm, die dan weer abrupt wordt onderbroken door een romantisch duet. Het resultaat is verwarrend en vermoeiend, maar ook op een vreemde manier heerlijk vermakelijk.

Regisseur Ramesh Sippy liet zich duidelijk inspireren door de internationale spionagethrillers van de jaren zeventig, en dat zie je terug in de weelderige sets, extravagante kostuums en het futuristische hoofdkwartier van schurk Shakaal, compleet met haaienbassin, computerschermen en dodelijke valstrikken. Het productiedesign is groots en ambitieus, en draagt sterk bij aan de charme van de film. Alles is ‘larger than life’: van de glamoureuze achtervolgingen tot de discoballen en kunstmatige watervallen.

Toch begint ‘Shaan’ wel zijn leeftijd te tonen. Ondanks het grote budget en de indrukwekkende futuristische sets, is het duidelijk dat de film inmiddels (juli 2025) 45 jaar oud is. Visueel ziet de film er nog steeds goed uit, maar het geluid laat te wensen over. Met name de hoge tonen zijn dusdanig schel dat oordopjes geen overbodige luxe zijn. Vooral in de actiescènes, waarin kogels je om de oren vliegen en lichamen door de lucht worden gesmeten, word je overvallen door een muur van geluid die nauwelijks te volgen is.

Ook het tempo van ‘Shaan’ is een probleem. Met een speelduur van meer dan drie uur voelt de film op sommige momenten langdradig aan. Uitgerekte scènes, uitgebreide muzikale intermezzo’s, komische onderbrekingen en de constante wisseling tussen genres zorgen ervoor dat het verhaal vaak zijn focus verliest. Hierdoor zakt de vaart regelmatig in, wat de betrokkenheid bij de personages en de spanning niet ten goede komt.

Ondanks zijn tekortkomingen is ‘Shaan’ een fascinerend tijdsdocument dat zowel de grootsheid als de overdaad van het Bollywoodcinema uit de jaren 80 belichaamt. De film voelt vandaag de dag misschien wat log en onevenwichtig aan, maar straalt ook een aanstekelijk plezier en bravoure uit die moeilijk te weerstaan zijn. Voor liefhebbers van retro-actie, flamboyante schurken en over-the-top spektakel is ‘Shaan’ nog altijd een belevenis. Eentje die misschien niet helemaal soepel rijdt, maar je onderweg wel een heleboel te zien geeft.

Jelco Leijs

Waardering: 3

Speciale vertoning: Bollywood Summer Filmfestival 2025 (11, 12 en 13 juli 2025, Kinepolis)