Sing Sing (2023)

Regie: Greg Kwedar | 106 minuten | drama | Acteurs: Colman Domingo, Clarence Maclin, Sean San Jose, Paul Raci, David Giraudy, Patrick Griffin, Mosi Eagle, James Williams, Sean Dino Johnson, Brent Buell, Michael Capra, Joanna Chan, Cecily Lynn, Johnny Simmons, Katherine Vockins, Reynaldo Gayle, Sharon Washington, Dario Peña, Miguel Valentin, Jon-Adrian Velazquez, Pedro Cotto, Camillo Lovacco, Cornell Alston, John Divine G Whitfield

In 1996 richtte Katherine Vockins een theatergroep op in de Sing Sing-gevangenis in de staat New York. Een jaar later bracht de groep een zelfgeschreven voorstelling ten tonele voor de gevangenispopulatie. Het stuk weerspiegelde hun eigen levens – met thema’s als drugs, bendes, criminaliteit en verkeerde keuzes – maar benadrukte ook de kansen op verandering en herstel. Geïnspireerd door de positieve veranderingen die ze bij zichzelf merkten, besloten de deelnemers de organisatie te hernoemen naar Rehabilitation Through the Arts (RTA). Tegenwoordig biedt RTA kunstworkshops aan op het gebied van theater, muziek, dans, beeldende kunst, schrijven en poëzie aan meer dan 230 gedetineerden.

Een inspirerend programma, dat door regisseur Greg Kwedar naar het grote doek is vertaald. Toen duidelijk werd dat Coleman Domingo en het tegenwoordig toonaangevende filmproductiebedrijf A24 hun namen aan het project zouden verbinden, kon het eigenlijk al niet meer misgaan en waren de verwachtingen voor ‘Sing Sing’ dan ook hooggespannen.

John “Divine G” Whitfield (Coleman Domingo) zit opgesloten in Sing Sing voor een misdaad die hij niet heeft gepleegd. Als hij niet bezig is met het proberen te bewijzen van zijn onschuld, wijdt hij zijn tijd aan RTA. Divine G is niet alleen acteur binnen de groep; hij schrijft ook scenario’s en scripts en probeert de groep te inspireren. RTA is zijn passie. Door het programma en de gesprekken die hij met zijn medegevangenen heeft, is hij een motivatiefactor die de groep hoop geeft op een betere toekomst. Clarence “Divine Eye” Maclin (Clarence Maclin) is een nieuweling in de groep. Met de komst van Divine Eye begint de groep aan een nieuw avontuur: het schrijven en opvoeren van een komedie.

‘Sing Sing’ bevat zeker wat systeemkritiek, maar is bovenal geïnteresseerd in de menselijkheid van zijn personages en de kracht van kunst. De film heeft een belangrijke boodschap voor ons allemaal: kunst kan levens redden. ‘Sing Sing’ laat zien hoe theater niet alleen een uitlaatklep kan zijn, maar ook een bron van hoop, transformatie en heling. De creatieve expressie geeft de gedetineerden een stem en een gevoel van eigenwaarde, iets wat in de wereld van isolatie en straf vaak ontbreekt. ‘Sing Sing’ benadrukt daarmee hoe belangrijk het is om ook binnen gevangenissen ruimte te bieden aan menselijke groei en verbinding.

Nu zal een groot deel van het publiek niet in een penitentiaire inrichting zitten, maar eenieder kan zich wel eens gevangen voelen. Of het nu gaat om persoonlijke worstelingen, mentale blokkades, of het gevoel vast te zitten in een uitzichtloze situatie, kunst kan een uitweg bieden. Het stelt ons in staat om onze emoties te verwerken, onze identiteit te ontdekken en verbinding te maken met anderen. Een indringende en aangrijpende boodschap die wij ons allen ter harte moeten nemen.

Natuurlijk is Coleman Domingo (zoals eigenlijk altijd) geweldig, maar de grote verrassing is Clarence Maclin. Zijn optreden gaat door merg en been en kan alleen het resultaat zijn van zijn eigen onuitwisbare, levensveranderende ervaringen die hij heeft opgedaan in Sing Sing. Want zoals zovelen in deze film heeft Maclin zelf vastgezeten in Sing Sing en heeft hij daadwerkelijk onderdeel uitgemaakt van RTA.

Een bijzonder verhaal als dat van Rehabilitation Through the Arts verdient een bijzondere manier van vertellen. Dat heeft Kwedar dus voor elkaar gekregen door slechts met enkele professionele acteurs te werken. Het overgrote deel van de cast bestaat uit (voormalig) RTA-leden: mensen die weten hoe het is om vast te zitten en in een uitzichtloze situatie te verkeren. Die weten wat de kracht van theater met je kan doen. De emoties die ten tonele worden gevoerd, zijn daardoor zo rauw, eerlijk en echt. Deze castingkeuze en de vele geïmproviseerde momenten geven ‘Sing Sing’ een bijna ongeëvenaarde authenticiteit.

Ondanks al die complimenten mist er toch iets in ‘Sing Sing’. Hoewel je als kijker meeleeft met de gevangenen en zeker een emotionele band met ze opbouwt, is het voor de gemiddelde kijker lastig om zich met de personages op het scherm te vereenzelvigen. Simpelweg omdat het moeilijk is om jezelf in de schoenen te plaatsen van een gedetineerde Amerikaan. Als Nederlandstalige kijker is de kans klein dat je ervaring hebt met het Amerikaanse penitentiaire systeem, of iemand kent die er persoonlijke ervaring mee heeft. De film slaagt er daardoor niet op alle punten in om de emotionele band met de gedetineerden naar het niveau te tillen dat de film voor ogen heeft. Juist omdat hun situatie zo ver afstaat van de realiteit van het Nederlandse publiek. Voor de kijker die die ervaringen wél heeft, zal dit een nagenoeg perfecte film zijn.

Ondanks de zware thema’s blijft ‘Sing Sing’ een film die hoop uitstraalt. Het verhaal laat zien hoe kunst een transformatieve kracht kan hebben, zelfs op de meest duistere plekken. De kracht van creatieve expressie, wordt op een authentieke en aangrijpende manier overgebracht. Door de rauwe emoties, de indrukwekkende prestaties van de cast, en de ongeëvenaarde echtheid van de scènes, slaagt de film erin om te inspireren en te ontroeren. ‘Sing Sing’ is niet alleen een ode aan de veerkracht van de mens, maar ook een krachtig bewijs van hoe kunst betekenis en hoop kan geven, zelfs in de meest uitzichtloze situaties.

Jelco Leijs

Waardering: 4

Bioscooprelease: 23 januari 2025