Slave Island (2025)

Regie: Jimmy Hendrickx, Jeremy Kewuan | 94 minuten | documentaire

Geen onrecht is zo groot of het kan worden bestreden. Dat is de gedachtegang van Jeremy Kewuan, een Indonesische activist die zich heeft voorgenomen zijn stem te verheffen tegen onrecht. Met name tegen het onrecht op het Indonesische eiland Soemba. Het eiland is gelegen zo ongeveer tussen Bali en Oost-Timor in. Het blijkt een bewaarplaats te zijn van nare gewoontes. Jeremy Kewuan heeft voor zijn strijd en deze documentaire een buitenlandse partner gevonden in de persoon van de Belgische regisseur Jimmy Hendrickx. Het verhaal is tamelijk ongelooflijk maar ‘Slave Island’ is overtuigend in zijn beelden en het bewijs van die slavernij op het eiland Soemba.

Op het idyllische eiland Soemba leven de mensen nog volgens de traditionele regels uit verre tijden. Het behoud van tradities en van lokale culturele gewoonte heeft bij de bovenliggende ‘kaste’ grote prioriteit. Maar die kaste, de adel, beseft zelf ook wel dat veel van hun voorrechten zijn verdwenen. De nakomelingen van nu, van de prinsen en de koninklijke families, claimen nog steeds hun adellijke afkomst en de privileges die dat met zich meebrengt. Een van die privileges is het houden van slaven (‘Ata-slaven’). Deze mensen zijn zogenaamd onderdeel van het gezin van de adellijke familie, maar in de praktijk wordt de familieband slechts in naam gevoeld. Als een tot slaaf gemaakte eenmaal binnen de adellijke familie zit, zullen zijn kinderen dat ook zijn. Je kunt je als tot slaafgemaakte vrijkopen, maar als je daarvoor geen geld hebt, en dat hebben ze meestal niet, zul je toch je kinderen moeten achterlaten. Zo ontstaat er een generatie van jonge mensen, die geen ander bestaan kent dan het perspectiefloze slavenbestaan bij hun adellijke familie. Ze worden mishandeld en uitgebuit. De beelden in ‘Slave Island’ spreken voor zichzelf.

Juist het besef bij de elite dat ze hun privileges allemaal verloren zijn, maakt dat ze zich des te steviger vastklampen aan dat ene privilege dat nog wordt gerespecteerd: dat van het mogen bezitten, in eigendom hebben, van andere mensen. In de documentaire wordt Lucky geïnterviewd die er nog steeds van overtuigd is dat zijn tot slaafgemaakten van hem zijn, ook al behandelt hij ze niet beter dan de dieren die hij heeft. Op de een of andere manier blijft de adellijke status hangen, want de elite ziet er qua kleding en uiterlijk niet zo heel veel anders uit dan de lokale bevolking. Ergens in de documentaire zegt Lucky: “Slaven zijn mensen, maar ze denken als dieren.” Ook geeft hij aan dat er ook hele mooie slavinnen zijn. Hij biedt Jeremy Kewuan zelfs aan om seks met één van hen te hebben, maar dan wel op voorwaarde dat hij het meisje zwanger maakt. De baby komt dan bij Lucky wonen en die heeft op deze manier weer nieuw eigendom in de vorm van jonge slaven. Je maag draait zich om.

Als een soort van tweede verhaallijn loopt door de documentaire het verhaal van de activist Jeremy Kewuan. Zijn aanstaande vrouw wordt bedreigd en ze verlaat het eiland en gaat weer bij haar ouders wonen. Tegelijkertijd wordt langzamerhand duidelijk dat Jeremy Kewuan niet in staat is om de gewenste bruidsschat te betalen. Uiteindelijk lukt hem dat toch.

Ondertussen worden de jonge kinderen die als slaaf werkzaam zijn bij hun meester voortdurend en zonder schroom in beeld gebracht. Na veel en moeizaam overleg krijgen Jeremy en een non toestemming om een paar kinderen mee te nemen naar de stad. De kinderen moeten natuurlijk wel worden teruggebracht naar hun wettige eigenaar: mr. Lucky. Dan blijkt dat één van de kinderen weggelopen is: Witta. De zoektocht naar dit meisje levert gelukkig resultaat op. Ze is niet vermoord en begraven achter de WC’s (wat het lot was van veel tot slaaf gemaakte mensen), maar ze wordt teruggevonden in een naburig dorp. Tegen het einde van de documentaire wordt mr Lucky geconfronteerd met de slaven en zijn morele opstelling. Het dorpshoofd besluit dat de tot slaaf gemaakten deel zijn van Lucky’s familie en daarom bij hem moeten blijven. Witta krijgt uiteindelijk haar vrijheid terug, gaat naar de nonnenschool en … krijgt een fiets, iets waar ze steeds van droomt. De fiets is betaald uit het productiegeld voor de documentaire. Net als de bruidsschat van Jeremy.

Bij ‘Slave Island’ zit je permanent op het puntje van je stoel. De kijker kan haast niet geloven dat het waar is wat zich voor zijn ogen afspeelt maar helaas is het wel zo. De beelden van de dorpelingen zijn vaak in close-up en daarom zeer indringend. De prachtige natuur op het eiland vormt eigenlijk een veel te mooi decor voor zo’n triest verhaal.

Jimmy Hendrickx heeft met ‘Slave Island’ zijn vierde documentaire uitgebracht die in Indonesië speelt. Deze documentaire kwam door een toevallige ontmoeting op zijn pad. Maar kennelijk fascineert het land hem en als hij doorgaat met het afleveren van zulke aangrijpende documentaires mag hij er zo vaak komen als hij wil. ‘Slave Island” was eerder te zien op het Movies that Matter Festival 2025.

Ton IJlstra

Waardering: 4

Speciale vertoning: Movies That Matter Festival 2025
Bioscooprelease: 4 december 2025