Terrorizers – Kong bu fen zi (1986)

Regie: Edward Yang | 109 minuten | misdaad, drama | Acteurs: Cora Miao, Li-Chun Lee, Shih-Chieh King, Pao-Ming Ku, Ming Liu, An Wang, Shao-Chun Ma, Yu An-Shun, Chia-ching Huang, Feng-Kang Chu, Shan-Chun Hung, Te-Ming Lu, Chung-Hua Ni, Ming-Yang Shih, Zhiwen Xiao

Bij zonsopkomst ontwaakt de stedelijke thriller ‘Terrorizers’ in het snel moderniserende Taipei: een sterk geglobaliseerde metropool die zich in de jaren zeventig langzaam begint te liberaliseren. De staat van beleg in Taiwan door de Republiek China (ROC) wordt langzaam versoepeld, nadat de Verenigde Naties hun overheidserkenning overdroegen van de ROC aan de Volksrepubliek China (PRC) op het vasteland. Hoewel voorkennis van de Taiwanese geschiedenis geen vereiste is, verrijkt zij de kijkervaring aanzienlijk. De sociaal-politieke ontwikkelingen lopen namelijk parallel aan de opkomst van de Taiwan New Cinema: een filmbeweging — verwant aan het Italiaanse neorealisme — die met sobere middelen het alledaagse leven in beeld bracht en zich wortelde in rebellie tegen autoritaire onderdrukking. Deze periode culmineert uiteindelijk in het formele einde van de staat van beleg in 1987, een jaar na het verschijnen van ‘Terrorizers’.

Deze betonnen jungle van Taipei, aangekleed met felle reclameborden, vormt een gevangenis voor de vier centrale personages: een welgestelde jonge fotograaf, een delinquent Euraziatisch meisje, en een conformerend stel uit de middenklasse, bestaande uit een romanschrijfster en haar man, een laborant in een ziekenhuis. Vanaf het begin introduceert Yang hun ongerelateerde verhaallijnen alsof ze later nog iets voor elkaar zullen betekenen. En al snel raken levens en relaties verweven, worden ze verkeerd geïnterpreteerd en radicaal veranderd. Kleine, onbeduidende incidenten galmen na en groeien uit tot grote gebeurtenissen met toenemende betekenis, totdat de complexe puzzel uiteindelijk op cathartische wijze explodeert.

Achteraf lijkt ‘Terrorizers’ deze ambigue climax bijna sociologisch te willen verklaren door te focussen op de handelingen en hun onvoorziene gevolgen die de kettingreactie in gang hebben zetten. Toch reiken Yangs ambities verder. De film toont consequent aan hoe inter- en disconnectie alle verhaallijnen doordrenkt. Personages functioneren als schaakstukken in een groter geheel, niet alleen om bloot te leggen hoe levens elkaar onbewust beïnvloeden, maar ook hoe een beperkt en gefragmenteerd begrip van elkaar leidt tot verwrongen verwachtingen en relaties.

Bij schaakstukken blijft het echter niet. Het universele wordt verbonden met de intieme expressie van het individu. De personages – niet bepaald sympathiek of dramatisch slecht, maar eerder ligt zelfzuchtig en heimelijk afstotend – worden gevat in Yangs afstandelijke, veelzeggende composities. De camera observeert zonder expliciet waardeoordeel de werelden die zich ontvouwen in kleine appartementen: werelden vol vervreemde idealen over ieders plaats in de moderne maatschappij, waarin mensen elkaar terroriseren.

Zo leiden de carrière-ambities van de echtgenoot tot leugens en verraad, gedreven door zijn zelfbeeld als kostwinner. Zijn partner, gereduceerd tot huisvrouw, put de inspiratie voor haar romans uit haar eigen huwelijk; haar schrijversblok suggereert een emotionele leegte die zich niet langer laat verwoorden. De jonge fotograaf, – schatplichtig aan Antonioni’s ‘Blow-Up’ – bevriest momenten om aan zijn toekomst in de dienstplicht te ontsnappen. En het Euraziatische meisje, onverschillig tegenover de buitenwereld, glijdt af richting criminaliteit in een stad die weinig ruimte laat voor sociale mobiliteit.

Ondanks de relatief korte speelduur is ‘Terrorizers’ compact, rijk en voortdurend in beweging. Yang brengt een uitgestrekte, ongrijpbare menselijke ervaring in kaart, waarin het individu en het sociologische netwerk elkaar op gelijke voet tegenkomen – diep verweven met de identiteit van Taiwan in een moderne, post–staat van beleg-landschap getekend door eenzaamheid, isolatie en melancholie.

Sef Brouwers

Waardering: 5