The Friends of Eddie Coyle (1973)

Regie: Peter Yates | 102 minuten | misdaad, drama | Acteurs: Robert Mitchum, Peter Boyle, Richard Jordan, Steven Keats, Alex Rocco, Joe Santos, Mitchell Ryan, Peter MacLean, Kevin O’Morrison, Marvin Lichterman, Carolyn Pickman, James Tolkan, Margaret Ladd, Matthew Cowles, Helena Carroll, Jack Kehoe, Jan Egleson, Jane House

George V. Higgins’ gelijknamige debuutroman geldt als een van de invloedrijkste Amerikaanse misdaadboeken ooit geschreven. Niet vanwege spectaculaire schietpartijen of ingenieuze plotwendingen, maar door de ongekend authentieke dialogen waarmee Higgins de onderwereld tot leven bracht. Regisseur Peter Yates begrijpt precies wat de roman zo bijzonder maakt en vertaalt die benadering overtuigend naar het witte doek. Hoewel de film zelden in één adem wordt genoemd met de grote misdaadklassiekers uit de jaren zeventig, behoort ‘The Friends of Eddie Coyle’ tot de meest authentieke films die het genre voortbracht.

Eddie Coyle (Robert Mitchum) bevindt zich ergens onderaan de voedselketen van de onderwereld in Boston. Inmiddels de vijftig gepasseerd en met een gevangenisstraf boven het hoofd, doet hij er alles aan om zijn oude dag niet achter de tralies door te brengen. Ondertussen raakt hij steeds verder verstrikt tussen bankovervallers, politie-informanten en rechercheurs die allemaal iets van hem willen.

Net als het boek bestaat ‘The Friends of Eddie Coyle’ grotendeels uit gesprekken. Het is alsof je je even in die sombere wereld bevindt en meeluistert met een paar low-life criminelen. Het kille Boston, met zijn rokerige cafés, vormt het perfecte decor voor de verweerde gezichten van de personages. Vrijwel niemand oogt als een Hollywoodster; de film zit vol robuuste koppen die je eerder in een buurtkroeg dan op een filmset zou verwachten. Ook de bankovervallen worden met datzelfde realisme in beeld gebracht. Zonder opzwepende muziek of spectaculaire montage zien we hoe de overvallers met routineuze precisie te werk gaan. De scènes zijn intens, haast geluidloos en geven dankzij Yates’ observerende stijl het gevoel dat je er zelf getuige van bent.

Waar veel maffiafilms de onderwereld omgeven met status, luxe en een bijna mythische erecode, laat ‘The Friends of Eddie Coyle’ juist de troosteloze keerzijde van dat bestaan zien. Loyaliteit blijkt weinig waard wanneer een gevangenisstraf dreigt en vrijwel iedereen lijkt bereid een ander onder de bus te gooien om zelf buiten schot te blijven. Uiteindelijk blijft er weinig meer over dan een grauwe werkelijkheid waarin overleven het enige is dat telt.

Robert Mitchum levert in de nadagen van zijn carrière een van zijn sterkste én meest ingetogen prestaties af. Met zijn vermoeide blik en doorleefde gezicht geeft hij Eddie Coyle een ingehouden melancholie. Hij wordt daarbij omringd door een cast die nergens voor hem onderdoet, met sterke bijdragen van Peter Boyle en de jonge Steven Keats als Jackie Brown. Iedereen lijkt rechtstreeks van de gure straten van Boston te zijn geplukt.

‘The Friends of Eddie Coyle’ bewijst dat je geen maffiabazen of grootse confrontaties nodig hebt om een meeslepend misdaadverhaal te vertellen. Juist door de focus te leggen op kleine criminelen voelt de film dichter bij het echte leven. Het is misschien niet de eerste naam die naar boven komt, maar voor liefhebbers van het genre een absolute must-watch.

Julian Meijer

Waardering: 4.5