The Golden Spurtle (2025)

Regie: Constantine Costi | 75 minuten | documentaire

Whisky, haggis, de kilt en de doedelzak, het monster van Loch Ness en natuurlijk de Hooglanden. Schotland heeft vele nationale symbolen waar het bekend om staat, maar er ontbreekt iets in dit lijstje. Want naast haggis zijn de Schotten ook befaamd voor hun havermoutpap. In de documentaire ‘The Golden Spurtle’ wordt deze pap tot kunst verheven.

In het pittoreske Carrbridge zochten de inwoners begin jaren 90 naar een manier om meer bezoekers naar het dorp te trekken. Zo ontstond het idee om een heuse havermoutpapwedstrijd te organiseren. De eerste editie van het wereldkampioenschap pap maken vond plaats in 1994 en sindsdien is The Golden Spurtle niet meer weg te denken uit het dorp in de Schotse Hooglanden.

Australische regisseur Constantine Costi kwam via via uit bij de competitie en besloot een kijkje te nemen in Carrbridge. Hij werd verliefd op de plek en de mensen, en in samenwerking met de bewoners besloot hij de documentaire te maken. In 2023 volgde hij het wel en wee rondom alle betrokken mensen en dat leverde een film op die zich op kneuterige wijze ontpopt tot een lieflijk geheel.

Hoe goed kan een documentaire van 75 minuten over havermoutpap nu daadwerkelijk zijn? Die vraag is onoverkomelijk. Maar Costi bewijst dat dat echt kan. Vanaf het eerste moment stap je een schilderachtige film binnen die uiterst zorgvuldig is gemaakt. De vergelijking met Wes Anderson is onmiskenbaar. Zowel in beeld als geluid ademt het dezelfde knusse sfeer zoals we die uit zijn films kennen. Symmetrische shots, charmante muziek en de geweldige monologen vol tegeltjeswijsheden maken van ‘The Golden Spurtle’ een authentiek werkje.

Werkelijk iedereen in het dorp praat vol trots over het dorp en hun wereldberoemde wedstrijd. Van het voormalig hoofd afwas tot de tombolakoningin: in ‘The Golden Spurtle’ passeert iedere schakel van het toernooi de revue. Toch volgen we voornamelijk Charlie Miller, de zogenaamde ‘Chieftain’, die voor de allerlaatste keer mee organiseert. Hij is een markant persoon die je hoe dan ook een lach op je gezicht bezorgt.

Nog leuker is het feit dat we een aantal deelnemers volgen tot aan het heetst van de strijd. Ze komen van heinde en verre: Australië, Oekraïne, Cyprus, Zimbabwe en zelfs ons eigen kikkerlandje wordt vertegenwoordigd op het WK. Elke pap-maker vertelt op gepassioneerde wijze zijn of haar verhaal. Er zitten een aantal excentriekelingen tussen die het Wes Anderson-gehalte nog iets verder de lift in brengen.

Het mooie is dat je met deze mensen begint mee te leven. Je raakt nieuwsgierig naar wie er als winnaar uit de bus zal komen. Het is echt razend knap hoe Costi al deze mensen in beeld brengt zonder daar een grote mate van Man bijt hond-achtige taferelen in te injecteren. Iedereen wordt in zijn waarde gelaten. Natuurlijk is er ruimte voor een lach – heel veel zelfs – maar het is duidelijk dat er met veel respect met deze mensen is omgegaan.

Het is kneuterigheid ten top. De ene keer zien we de warmte van een open haard en de andere keer het huiselijke van een koekoeksklok. ‘The Golden Spurtle’ is echt een parel die je voor altijd anders laat kijken naar pap. Je gaat houden van de mensen en vooral ook van de plek. De natuur die het idyllische dorp omgeeft is werkelijk magisch. Je zou bijna direct een ticket willen boeken naar de Schotse Hooglanden.

Sjoerd Crins

Waardering: 4

Bioscooprelease: 16 oktober 2025