The Lions by the River Tigris (2025)

Regie: Zaradasht Ahmed | 91 minuten | documentaire

‘The Lions by the River Tigris’ van Zaradasht Ahmed is een schrijnend portret van Mosul, een verwoeste en gevallen stad die gebukt gaat onder de zwaarte van haar eigen ruïnes. De oude stad van Mosul ligt na de bevrijding van ISIS in puin en tussen de brokstukken van zijn huis zoekt Bashar naar stukjes van het leven dat hij kwijtgeraakt is. Het enige wat nog overeind staat is een poort met twee leeuwen gebeiteld in steen. Bashar heeft het weten te behoeden voor vernietiging door het te verstoppen en koestert de wens om het huis weer precies te laten herbouwen achter dit familie-erfstuk. Hij wroet naar stukjes van zijn persoonlijke verleden door beetje bij beetje de stenen af te graven, waarbij botten van ISIS-strijders, granaten, bomvesten en persoonlijke bezittingen zoals fotoalbums en stukken tapijt uit hun woonkamer zich afwisselen.

Waar Bashar graaft naar zijn verleden probeert Fakhri kostbare en dierbare spullen vanuit de hele stad te vergaren. Hij probeert stukken uit het verleden te verkrijgen om zo terug te kunnen keren naar een leven dat nog niet verwoest was door de strijders van ISIS. De fundamentalistische organisatie keerde zich tegen alle vormen van cultuur en kunst die niet in overeenstemming waren met hun letterlijke interpretatie van de Koran. Als gevolg daarvan stelde de organisatie alles in het werk om het historische erfgoed te vernietigen. Fakhri zet zich in om de stad weer leven in te blazen door middel van cultuur en kunst en laat ook zijn oog vallen op de poort met leeuwen van Bashar. Naarmate de documentaire vordert blijkt de interesse te verworden tot een obsessie en ontvouwt zich een complexe interactie tussen Bashar en Fakhri. Fakhri is een zakenman die als een soort ereburger en filantroop overal in Mosul met open armen ontvangen wordt, maar tegelijkertijd onbeschoft en ijdel doorgaat met het verkrijgen van de poort die Bashar heel duidelijk niet af wil staan. Bashar is een man die behalve zijn familie alles kwijt is en vasthoudt aan het enige dat hij nog heeft: de poort en de puinhoop van zijn huis.

Naast Bashar en Fakhri vertolkt Fadil een rol in de film. Hij heeft een hechte band met Fakhri en heeft ten tijde van de bezetting van ISIS met gevaar voor eigen leven zijn instrumenten verstopt. Deze zijn behouden en na de bevrijding heeft hij zichzelf beloofd dat hij overal in de stad zijn instrument zou bespelen. De klaagzang van Fadil maakt de pijn van de stad invoelbaar en dit wordt ondersteund met prachtige beelden van totale verwoesting. Dit contrast is knap in beeld gebracht door Zaradasht Ahmed, aangezien het dichtbij de realiteit blijft maar tegelijkertijd een esthetiek in de verwoesting blootlegt. De stijl van Ahmed geeft weer dat ondanks de vernietiging en het leed, de stad en haar cultuur niet verloren is gegaan. Onder, en boven het puin zal het leven weer opgepakt worden, en er zal naast de pijn die blijft, zoals Bashar de kijker laat doorvoelen, ook weer hoop en optimisme ontstaan in de harten van de mensen, zoals het geval is bij Fakhri en Fadil.

Salman Guldemond

Waardering: 4.5

Bioscooprelease: 12 februari 2026