The Queen of Basketball (2021)

Regie: Ben Proudfoot | 22 minuten | biografie, documentaire, korte film, sport

Long and tall, and that’s all. Met die woorden werd Lucy Harris jarenlang geplaagd en gereduceerd tot haar lange lichaam. Maar het met een Oscar bekroonde ‘The Queen of Basketball’ laat zien hoe Lucy, nu een zwarte vrouw op leeftijd, uitgroeit tot een van de meest uitzonderlijke vrouwelijke basketballers. Ze was de eerste vrouwelijke basketbalspeler die in aanmerking kwam voor mannenbasketbal en de vrouw die het allereerste punt ooit scoorde in de geschiedenis van het Olympisch vrouwenbasketbal.

Het verhaal is van belang binnen de geschiedschrijving, omdat het een historisch figuur opnieuw zichtbaar maakt. Lucy Harris is iemand die geschiedenis schreef, maar daar oorspronkelijk nauwelijks erkenning voor kreeg. De ‘Op-Docs’ serie Almost Famous van The New York Times leent zich perfect voor het herpositioneren van Lucy op een plek in de geschiedenis waar ze thuishoort. ‘The Queen of Basketball’ doet precies dat: het zet een vergeten naam weer in het licht, via haar eigen herinneringen en ervaringen.

De film plaatst Lucy’s carrière nadrukkelijk binnen een sportwereld waarin mannenbasketbal de norm is en vrouwen structureel op afstand blijven. Het verschil in aanzien is schrijnend, maar minstens zo voelbaar is de manier waarop die ongelijkheid doorwerkt in het zelfbeeld. Op een cruciaal moment in haar loopbaan wordt zichtbaar hoe erkenning en twijfel hand in hand kunnen gaan. Keuzes worden niet alleen ingegeven door talent of ambitie, maar ook door verwachtingen, wantrouwen en de vraag of je überhaupt welkom bent. De documentaire maakt daarmee inzichtelijk hoe jarenlange onderwaardering als zwarte, vrouwelijke basketbalspeler geïnternaliseerd kan worden, zelfs bij iemand die objectief tot de absolute top behoort.

Als documentaire is ‘The Queen of Basketball’ opgezet als een klassiek portret. Visueel ziet de film er verzorgd uit, met mooie kleuren, sterk zwart-wit archiefmateriaal en een interessante hoofdpersoon. De stijl bestaat grotendeels uit talking heads, afgewisseld met zwart-wit foto’s en zeefdrukachtige effecten. Het is een vorm die precies doet wat werkt en nergens echt uit de bocht vliegt.

Juist daardoor blijft de film enigszins op veilige afstand. Ondanks het relevante onderwerp en de unieke, eigengereide hoofdpersoon wil de documentaire niet echt sprankelen. Het voelt als een stukje geschiedschrijving: degelijk, helder en correct. Dat staat in contrast met Lucy Harris zelf, die een uniekere vorm had verdiend. ‘The Queen of Basketball’ herstelt haar plek in de geschiedenis, maar durft filmisch niet dezelfde eigenzinnigheid te tonen als de vrouw die zij portretteert – juist iemand die zo vaak buiten beeld viel, had een film verdiend die dat risico wel nam.

Salman Guldemond

Waardering: 3